{"id":2544,"date":"2025-12-07T00:37:02","date_gmt":"2025-12-06T22:37:02","guid":{"rendered":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/?p=2544"},"modified":"2026-02-04T23:43:27","modified_gmt":"2026-02-04T21:43:27","slug":"avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/","title":{"rendered":"\u00d6z\u0259l diplomatiya transatlantik nizam\u0131 sars\u0131daraq Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir"},"content":{"rendered":"<div style=\"color: #000000\">\n<p lang=\"az\" style=\"text-align: left\"><span style=\"font-weight: bold\">Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib. S\u00f6hb\u0259t Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini pisl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n yeni v\u0259 qism\u0259n qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259n gedir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 s\u00fclh s\u0259yl\u0259ri kimi t\u0259qdim olunan t\u0259dbirl\u0259rin getdikc\u0259 artan d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti olmadan nizams\u0131z t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu f\u0259rziyy\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r institusional \u0259sas v\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 sars\u0131tma riski da\u015f\u0131y\u0131r.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div style=\"color: #333333;text-align: left\">\n<p style=\"text-align: left\">Donald Tramp\u0131n iki \u00f6z\u0259l \u015f\u0259xsi, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Steve_Witkoff\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Steve Witkoff<\/a> v\u0259 k\u00fcr\u0259k\u0259ni <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Jared_Kushner\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Jared Kushner<\/a>i rus n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259lum olmu\u015fdur. Jared Kushner diplomatik t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n m\u0259hrumdur v\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r institusional \u0259sas olmadan AB\u015e-\u0131n Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan qeyri-r\u0259smi t\u0259maslar qurmu\u015fdur. Bu c\u00fcr paralel diplomatiya indi Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini v\u0259 Ukraynan\u0131n davam ed\u0259n m\u00f6vcudlu\u011fu v\u0259 Avropada sabitlik \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259ri olan davam ed\u0259n m\u00fcharib\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f verir. Bu, d\u00f6vl\u0259t xarici siyas\u0259tin\u0259 deyil, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik siyas\u0259ti xarakterind\u0259 \u00f6z\u0259l t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 uy\u011fundur.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Mandat olmadan g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Witkoff v\u0259 Kushnerin Mayamid\u0259 Ukraynan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri Rustem Umerov v\u0259 ba\u015f q\u0259rargah r\u0259isi Hnatov il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irdiyi d\u0259 bildirilmi\u015fdir. Bu, Rusiya prezidentinin xarici siyas\u0259t u\u011furu kimi t\u0259qdim olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan Amerika s\u00fclh plan\u0131n\u0131 r\u0259dd etm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f vermi\u015fdir. Dan\u0131\u015f\u0131qlar he\u00e7 bir raz\u0131la\u015fma il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259mi\u015fdir. Rusiya prezidenti \u0259razi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri t\u0259l\u0259bl\u0259ri ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015f v\u0259 2022-ci ild\u0259 ifad\u0259 olunanlara b\u0259nz\u0259r ultimatum \u015f\u0259rtl\u0259rini t\u0259krar etmi\u015fdir. Bu t\u0259l\u0259bl\u0259r dan\u0131\u015f\u0131qlara deyil, t\u0259slim olma t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fundur.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri olmayan, m\u00fcvafiq t\u0259cr\u00fcb\u0259si olmayan v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259ti olmayan \u00f6z\u0259l \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olundu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar yaran\u0131r. Xarici i\u015fl\u0259r idar\u0259sinin, pe\u015f\u0259kar diplomatlar\u0131n v\u0259 Konqresin n\u0259zar\u0259tinin olmamas\u0131 \u0259lav\u0259 suallar do\u011furur. \u00d6z\u0259l t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131lan xarici siyas\u0259t qurulmu\u015f institusional strukturlar\u0131 z\u0259ifl\u0259tm\u0259 riski da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Qeyri-kafi n\u0259zar\u0259t<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">AB\u015e-da diplomatiya qanunvericilik vasit\u0259sil\u0259 v\u0259 Konqres qar\u015f\u0131s\u0131nda t\u0259nziml\u0259nir. Diplomatiya pula v\u0259 siyasi g\u00fcc\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan m\u0259hdud \u00f6z\u0259l \u015f\u0259xsl\u0259r qrupunu deyil, mill\u0259tin \u00fcmumi maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259msil etm\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\u0130ndi aktualla\u015fan model tarix\u0259n qeyri-kafi n\u0259zar\u0259t, qeyri-kafi s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 institusional m\u0259suliyy\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259nin olmamas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015fdir. Bu c\u00fcr prosedurlar \u0259vv\u0259ll\u0259r nizams\u0131zl\u0131\u011fa v\u0259 qeyri-q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">R\u0259dd edilmi\u015f plan<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Amerika plan\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 28 b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t idi. Ukrayna plan\u0131 r\u0259dd etdi. Bundan sonra o, Ukrayna t\u0259r\u0259find\u0259n yenid\u0259n r\u0259dd edil\u0259n on doqquz b\u0259nd\u0259 endirildi. S\u0259n\u0259d sonradan Ukraynan\u0131n m\u0259zmunu r\u0259smi olaraq r\u0259dd etm\u0259sin\u0259 baxmayaraq indi Rusiya il\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunan d\u00f6rd hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Bu o dem\u0259kdir ki, g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri Avropan\u0131n v\u0259 Ukraynan\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan v\u0259 t\u0259sirl\u0259n\u0259n m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin i\u015ftirak\u0131 olmadan h\u0259ll olunur. S\u00f6hb\u0259tl\u0259r m\u00fcharib\u0259nin inki\u015faf\u0131ndan t\u0259sirl\u0259n\u0259n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u0131 olmadan, mandat\u0131 olmayan amerikal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bu inki\u015faf\u0131n ard\u0131c\u0131l strategiyaya uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. O, xaos v\u0259 r\u0259smi dan\u0131\u015f\u0131qlar \u0259sas\u0131nda d\u0259y\u0259n\u0259k olmadan siyasi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k c\u0259hdl\u0259rini ifad\u0259 edir.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Davam ed\u0259n h\u00fccumlar<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Eyni zamanda Ukraynan\u0131n \u0259leyhin\u0259 h\u0259rbi h\u00fccumlar davam edir. H\u00fccumlar enerji infrastrukturuna v\u0259 ictimai \u0259h\u0259miyy\u0259tli f\u0259aliyy\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 region elektrik k\u0259sintil\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Trump t\u0259r\u0259find\u0259n Zelenskinin fevralda raz\u0131la\u015fmaya g\u0259lm\u0259li oldu\u011fu da ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Trump bir ne\u00e7\u0259 halda Ukraynan\u0131 m\u00fcharib\u0259ni ba\u015flatmaqda ittiham etmi\u015fdir. Bu, silahl\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259tin s\u0259hv qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 oldu\u011fu v\u0259 \u0259razi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259l\u0259ri v\u0259 ya beyn\u0259lxalq qanunlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan s\u00fcr\u0259tli h\u0259ll t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yi iddias\u0131 kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n proses<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">\u018flav\u0259 b\u0259yanatlar Tramp\u0131n Ukrayna il\u0259 birlikd\u0259 q\u0259rarlar\u0131n art\u0131q q\u0259bul edilmi\u015f olmas\u0131 iddias\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hans\u0131 q\u0259rarlar\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu, hans\u0131 aktorlar\u0131n i\u015ftirak etdiyi v\u0259 hans\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fm\u0259nin m\u00f6vcud oldu\u011fu qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir. N\u0259zar\u0259tin, m\u0259tbuat konfranslar\u0131n\u0131n v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq aktorlar\u0131n olmamas\u0131 suallar do\u011furur.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Paralel olaraq Putin m\u0259cburiyy\u0259t v\u0259 ya Ukrayna geri \u00e7\u0259kilm\u0259si yolu il\u0259 \u0259razi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri t\u0259l\u0259bl\u0259rini t\u0259krar etmi\u015fdir. He\u00e7 bir g\u00fcz\u0259\u015ft a\u00e7\u0131qlanmam\u0131\u015fd\u0131r. B\u0259yanat ultimatuma b\u0259rab\u0259r say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">T\u0259slim olma v\u0259 ya s\u00fclh<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">M\u0259rk\u0259zi sual bu prosesl\u0259r s\u00fclh s\u0259yl\u0259ri kimi adland\u0131r\u0131lark\u0259n, eyni zamanda qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin t\u0259l\u0259bl\u0259ri t\u0259slim olmaya uy\u011fun g\u0259ldikd\u0259 hans\u0131 s\u00fclh\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Avropan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin m\u0259cburiyy\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fdirildiyi, Rusiyaya davaml\u0131 silahlanma imkan\u0131n\u0131n verildiyi v\u0259 Ukraynan\u0131n qeyri-sabit zona \u00e7evrilm\u0259 riski da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 nizam davaml\u0131 s\u00fclh\u0259 deyil, t\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 uy\u011fundur.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Eyni zamanda rus q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r AB\u015e-dak\u0131 inki\u015faf\u0131 izl\u0259yirl\u0259r. Konqresd\u0259ki par\u00e7alanma, paralel \u00f6z\u0259l t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r v\u0259 s\u00fcr\u0259tli raz\u0131la\u015fmalar axtar\u0131\u015f\u0131 avtoritar sistemin nizams\u0131zl\u0131qdan istifad\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn imkan kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Ukrayna m\u00fcqavim\u0259ti<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Ba\u015fqa bir inki\u015faf da m\u00f6vcuddur. Ukrayna xarici q\u0259rarlar \u00fc\u00e7\u00fcn passiv obyekt kimi h\u0259r\u0259k\u0259t etmir. \u00d6lk\u0259 ayd\u0131n m\u00f6vqel\u0259r ortaya qoyur, t\u0259slim olma t\u0259l\u0259bl\u0259rini r\u0259dd edir v\u0259 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 olmadan formala\u015fd\u0131r\u0131lan h\u0259ll\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. Bunun Ukraynan\u0131n m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdiyi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\u00dcmumilikd\u0259 inki\u015faf\u0131n s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131na uy\u011fun g\u0259lm\u0259diyi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. O, x\u0259b\u0259rdarl\u0131q siqnal\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fczr\u0259 q\u0259rarlar Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik nizam\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Pe\u015f\u0259kar s\u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 r\u0259smi mandat olmadan aktorlar t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lan s\u00fclh qeyri-sabitlik yaratma riski da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Paralel diplomatiyan\u0131n tarixi n\u00fcmun\u0259l\u0259ri<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Tarixi n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u00f6z\u0259l v\u0259 ya paralel diplomatiyan\u0131n ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 nec\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. 1938-ci ild\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya Ba\u015f naziri <a href=\"https:\/\/sv.wikipedia.org\/wiki\/Neville_Chamberlain\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Neville Chamberlain<\/a> Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin v\u0259 ya pe\u015f\u0259kar diplomatlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan Adolf Hitlerl\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259xsi g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irmi\u015fdir. T\u0259maslar r\u0259smi Britaniya xarici siyas\u0259tin\u0259 paralel olaraq ba\u015f vermi\u015fdir v\u0259 parlamentd\u0259n tam mandatdan m\u0259hrum olmu\u015fdur. N\u0259tic\u0259 \u00c7exoslovakiyan\u0131n dan\u0131\u015f\u0131qlarda i\u015ftirak h\u00fcququ olmadan Sudet \u0259razisini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edildiyi M\u00fcnhen Sazi\u015fi olmu\u015fdur. Bu \u00f6z\u0259l olaraq ba\u015flad\u0131lm\u0131\u015f sazi\u015f Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik nizam\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259n v\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ft siyas\u0259ti kimi q\u0259bul edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/sv.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Kissinger\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Henry Kissinger<\/a> 1971-ci ild\u0259 n\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyini, n\u0259 d\u0259 Konqresi \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u0259lumatland\u0131rmadan Pakistan v\u0259 Rum\u0131niya vasit\u0259\u00e7il\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259n Pekin\u0259 gizli s\u0259f\u0259rl\u0259r etmi\u015fdir. N\u0259tic\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 m\u00fcsb\u0259t olsa da, metod institusional strukturlar\u0131 yan ke\u00e7\u0259n v\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin rolunu bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 z\u0259ifl\u0259d\u0259n paralel xarici siyas\u0259t yaratd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Reyqan administrasiyas\u0131n\u0131n \u0130ran-Kontra i\u015fi 1985\u20131986 r\u0259smi kanaldan k\u0259nar \u00f6z\u0259l aktorlar\u0131n v\u0259 m\u0259murlar\u0131n \u0130rana silah sat\u0131\u015f\u0131 v\u0259 Nikaraquada Kontras partizanlar\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259\u015fkil etm\u0259si dem\u0259k idi. F\u0259aliyy\u0259t Konqresin t\u0259sdiqind\u0259n m\u0259hrum idi v\u0259 Amerika qanunlar\u0131n\u0131 pozdu. \u0130\u015f k\u00f6lg\u0259y\u0259b\u0259nz\u0259r diplomatiyan\u0131n b\u00fct\u00fcn Amerika xarici siyas\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi v\u0259 institusional b\u00f6hranlara v\u0259 etibar z\u0259d\u0259l\u0259rin\u0259 nec\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yini a\u015fkar etdi.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">M\u00fcasir n\u00fcmun\u0259l\u0259r<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Erik Prince 2017-ci ilin yanvar\u0131nda Sey\u015fel adalar\u0131nda Rusiya prezidentin\u0259 yax\u0131n rus oliqarx il\u0259 v\u0259zif\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n Trump administrasiyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri aras\u0131nda gizli g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil etdi. G\u00f6r\u00fc\u015f Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyind\u0259n r\u0259smi mandatdan m\u0259hrum idi v\u0259 m\u0259sul orqanlara bildirilm\u0259di. M\u0259qs\u0259d Rusiyaya paralel kommunikasiya kanal\u0131 qurmaq idi. Hadis\u0259 sonradan Mueller t\u0259hqiqat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n icaz\u0259siz xarici siyas\u0259t f\u0259aliyy\u0259tinin n\u00fcmun\u0259si kimi ara\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Jared Kushner 2017\u20132018-ci ill\u0259rd\u0259 r\u0259smi Amerika Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tin\u0259 paralel olaraq S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 V\u0259li\u0259hdi M\u0259h\u0259mm\u0259d bin Salman v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 birba\u015fa v\u0259 qism\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f t\u0259maslar saxlad\u0131. T\u0259maslar ba\u015fqa \u015feyl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 Q\u0259t\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 blokadaya v\u0259 AB\u015e-\u0131n r\u0259smi m\u00f6vqeyinin bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 art\u0131q \u00f6z\u0259l kanal vasit\u0259sil\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlarla t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Almaniyan\u0131n yenid\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259 prosesi zaman\u0131 bir ne\u00e7\u0259 Q\u0259rbi Alman s\u0259naye lideri v\u0259 bankir Federal kansler Kolun r\u0259smi dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259 olmadan sovet n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 iqtisadi z\u0259man\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 birba\u015fa s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apard\u0131. Bu paralel t\u0259maslar faktiki olaraq hans\u0131 \u00f6hd\u0259likl\u0259rin g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc bar\u0259d\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik yaratd\u0131 v\u0259 r\u0259smi diplomatik prosesi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Yekun qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259<\/span><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Davaml\u0131 s\u00fclh a\u00e7\u0131q v\u0259 pe\u015f\u0259kar diplomatik f\u0259aliyy\u0259t, Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin maraqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t t\u0259l\u0259b edir. O, h\u0259m\u00e7inin d\u00f6vl\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q t\u0259l\u0259b edir. R\u0259smi mandat v\u0259 institusional \u0259sasdan m\u0259hrum olan \u00f6z\u0259l v\u0259 ya paralel diplomatiya tarix\u0259n z\u0259ifl\u0259dilmi\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik z\u0259man\u0259tl\u0259rin\u0259, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn artm\u0131\u015f risk\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 s\u00fcbut edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, m\u00fctt\u0259fiq \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259nin olmamas\u0131 v\u0259 \u0259sas t\u0259r\u0259f kimi Ukraynadan uzaqla\u015fma il\u0259 m\u00f6vcud inki\u015faf \u00fcmumi strategiyaya deyil, ayr\u0131-ayr\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 \u0259saslanan proses g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00fccl\u0259ndirir. Bu c\u00fcr prosedurlar Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik nizam\u0131n\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 sars\u0131tma riski da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131ndak\u0131 par\u00e7alanmadan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir. Yaln\u0131z m\u0259sul d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 alt\u0131nda nizaml\u0131, \u015f\u0259ffaf v\u0259 \u0259hat\u0259li dan\u0131\u015f\u0131qlara qay\u0131d\u0131\u015f davaml\u0131 olan v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq prinsipl\u0259rin\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n bir s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r.<\/p>\n<hr align=\"left\" width=\"75%\" \/>\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-weight: bold\">\u0130nformNapalm-dan dig\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259ri oxuyun<\/span><\/span><\/h2>\n<ul>\n<li style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/nato\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #333333\">Rusiyan\u0131n NATO-ya v\u0259 Ukraynan\u0131n h\u0259rbi transformasiyas\u0131na qar\u015f\u0131 hibrid m\u00fcharib\u0259si<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/c%c9%99za\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #333333\">Mordoviyadak\u0131 10 n\u00f6mr\u0259li c\u0259za koloniyas\u0131n\u0131n 33 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 ukraynal\u0131 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 pis r\u0259ftara g\u00f6r\u0259 m\u0259sul tutulur<\/span><\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/okbm-leaks\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #333333\">Su-57 v\u0259 PAK DA Poslannik \u00fc\u00e7\u00fcn komponent istehsal\u00e7\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259xfi s\u0259n\u0259dl\u0259r<\/span><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" title=\"InformNapalm\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/fr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/12\/InformNapalm_logo_05.png\" alt=\"InformNapalm\" width=\"120\" height=\"55\" \/> <span style=\"color: #333333\">Veb sayt\u0131m\u0131za bir link payla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun! Creative Commons \u2013 Attribution 4.0 International \u2013 CC BY 4.0.<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/informnapalm24\/\">Facebook<\/a><\/span>, <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/twitter.com\/InformNapalm\">Twitter<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">v\u0259<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/t.me\/informnapalm\">Telegram&#8217;da<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">\u0130nformNapalm s\u0259hif\u0259l\u0259rini oxuyun.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\u0130nformNapalm-\u0131n he\u00e7 bir h\u00f6kum\u0259t v\u0259 ya sponsor t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi yoxdur. Yegan\u0259 sponsorlar\u0131m\u0131z f\u0259rdi k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r v\u0259 oxuculard\u0131r. Siz h\u0259m\u00e7inin Buymeacoffee vasit\u0259sil\u0259 ayl\u0131q <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/www.buymeacoffee.com\/informnapalm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> mini ian\u0259l\u0259r<\/a> <\/span> etm\u0259kl\u0259 \u0130nformNapalm-a d\u0259st\u0259k ola bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":72,"featured_media":2550,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[1,13,6],"tags":[303,1177,1185,1182,1178,1181,1180,1184,1179,1183],"class_list":["post-2544","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analitika","category-world","category-news","tag-abs","tag-avropa-thluksizliyi","tag-davam-edn-hucumlar","tag-kushner","tag-paralel-diplomatiya","tag-sulh","tag-tslim-olma","tag-trump","tag-ukrayna-muqavimti","tag-witkoff"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u00d6z\u0259l diplomatiya Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00d6z\u0259l diplomatiya Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-06T22:37:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-04T21:43:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"642\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"336\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"2476\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2476\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/\"},\"author\":{\"name\":\"2476\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1\"},\"headline\":\"\u00d6z\u0259l diplomatiya transatlantik nizam\u0131 sars\u0131daraq Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir\",\"datePublished\":\"2025-12-06T22:37:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-04T21:43:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/\"},\"wordCount\":2383,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg\",\"keywords\":[\"AB\u015e\",\"Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi\",\"Davam ed\u0259n h\u00fccumlar\",\"Kushner\",\"Paralel diplomatiya\",\"S\u00fclh\",\"T\u0259slim olma\",\"Trump\",\"Ukrayna m\u00fcqavim\u0259ti\",\"Witkoff\"],\"articleSection\":[\"Analitika\",\"\u00dcmumd\u00fcnya\",\"X\u0259b\u0259rl\u0259r\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/\",\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/\",\"name\":\"\u00d6z\u0259l diplomatiya Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-06T22:37:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-04T21:43:27+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1\"},\"description\":\"Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg\",\"width\":642,\"height\":336,\"caption\":\"\u00d6z\u0259l diplomatiya v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00d6z\u0259l diplomatiya transatlantik nizam\u0131 sars\u0131daraq Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/\",\"name\":\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\",\"description\":\"Ukrayna x\u0259b\u0259rl\u0259ri az\u0259rbaycanca\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1\",\"name\":\"2476\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"2476\"},\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/author\/tugrul\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00d6z\u0259l diplomatiya Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir","description":"Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u00d6z\u0259l diplomatiya Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir","og_description":"Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.","og_url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi\/","og_site_name":"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm","article_published_time":"2025-12-06T22:37:02+00:00","article_modified_time":"2026-02-04T21:43:27+00:00","og_image":[{"width":642,"height":336,"url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"2476","twitter_misc":{"Written by":"2476","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/"},"author":{"name":"2476","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1"},"headline":"\u00d6z\u0259l diplomatiya transatlantik nizam\u0131 sars\u0131daraq Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir","datePublished":"2025-12-06T22:37:02+00:00","dateModified":"2026-02-04T21:43:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/"},"wordCount":2383,"image":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg","keywords":["AB\u015e","Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi","Davam ed\u0259n h\u00fccumlar","Kushner","Paralel diplomatiya","S\u00fclh","T\u0259slim olma","Trump","Ukrayna m\u00fcqavim\u0259ti","Witkoff"],"articleSection":["Analitika","\u00dcmumd\u00fcnya","X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/","url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/","name":"\u00d6z\u0259l diplomatiya Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir","isPartOf":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg","datePublished":"2025-12-06T22:37:02+00:00","dateModified":"2026-02-04T21:43:27+00:00","author":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1"},"description":"Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#primaryimage","url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg","contentUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2025\/12\/Oz\u0259l-diplomatiya-v\u0259-Avropa-t\u0259hluk\u0259sizliyi.jpg","width":642,"height":336,"caption":"\u00d6z\u0259l diplomatiya v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/avropa-t%c9%99hluk%c9%99sizliyi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00d6z\u0259l diplomatiya transatlantik nizam\u0131 sars\u0131daraq Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid edir"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#website","url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/","name":"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm","description":"Ukrayna x\u0259b\u0259rl\u0259ri az\u0259rbaycanca","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1","name":"2476","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g","caption":"2476"},"url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/author\/tugrul\/"}]}},"post_src":"<div style=\"color: #000000\">\r\n<p lang=\"az\" style=\"text-align: left\"><span style=\"font-weight: bold\">Ukraynadak\u0131 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015fat\u0131na v\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan amill\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k bir hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kib. S\u00f6hb\u0259t Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini pisl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n yeni v\u0259 qism\u0259n qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259n gedir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 s\u00fclh s\u0259yl\u0259ri kimi t\u0259qdim olunan t\u0259dbirl\u0259rin getdikc\u0259 artan d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti olmadan nizams\u0131z t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu f\u0259rziyy\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r institusional \u0259sas v\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 sars\u0131tma riski da\u015f\u0131y\u0131r.<\/span><\/p>\r\n\r\n<\/div>\r\n<div style=\"color: #333333;text-align: left\">\r\n<p style=\"text-align: left\">Donald Tramp\u0131n iki \u00f6z\u0259l \u015f\u0259xsi, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Steve_Witkoff\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Steve Witkoff<\/a> v\u0259 k\u00fcr\u0259k\u0259ni <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Jared_Kushner\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Jared Kushner<\/a>i rus n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259lum olmu\u015fdur. Jared Kushner diplomatik t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n m\u0259hrumdur v\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r institusional \u0259sas olmadan AB\u015e-\u0131n Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan qeyri-r\u0259smi t\u0259maslar qurmu\u015fdur. Bu c\u00fcr paralel diplomatiya indi Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini v\u0259 Ukraynan\u0131n davam ed\u0259n m\u00f6vcudlu\u011fu v\u0259 Avropada sabitlik \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259ri olan davam ed\u0259n m\u00fcharib\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f verir. Bu, d\u00f6vl\u0259t xarici siyas\u0259tin\u0259 deyil, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik siyas\u0259ti xarakterind\u0259 \u00f6z\u0259l t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 uy\u011fundur.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Mandat olmadan g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Witkoff v\u0259 Kushnerin Mayamid\u0259 Ukraynan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri Rustem Umerov v\u0259 ba\u015f q\u0259rargah r\u0259isi Hnatov il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irdiyi d\u0259 bildirilmi\u015fdir. Bu, Rusiya prezidentinin xarici siyas\u0259t u\u011furu kimi t\u0259qdim olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan Amerika s\u00fclh plan\u0131n\u0131 r\u0259dd etm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f vermi\u015fdir. Dan\u0131\u015f\u0131qlar he\u00e7 bir raz\u0131la\u015fma il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259mi\u015fdir. Rusiya prezidenti \u0259razi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri t\u0259l\u0259bl\u0259ri ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015f v\u0259 2022-ci ild\u0259 ifad\u0259 olunanlara b\u0259nz\u0259r ultimatum \u015f\u0259rtl\u0259rini t\u0259krar etmi\u015fdir. Bu t\u0259l\u0259bl\u0259r dan\u0131\u015f\u0131qlara deyil, t\u0259slim olma t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fundur.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri olmayan, m\u00fcvafiq t\u0259cr\u00fcb\u0259si olmayan v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259ti olmayan \u00f6z\u0259l \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olundu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar yaran\u0131r. Xarici i\u015fl\u0259r idar\u0259sinin, pe\u015f\u0259kar diplomatlar\u0131n v\u0259 Konqresin n\u0259zar\u0259tinin olmamas\u0131 \u0259lav\u0259 suallar do\u011furur. \u00d6z\u0259l t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131lan xarici siyas\u0259t qurulmu\u015f institusional strukturlar\u0131 z\u0259ifl\u0259tm\u0259 riski da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Qeyri-kafi n\u0259zar\u0259t<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">AB\u015e-da diplomatiya qanunvericilik vasit\u0259sil\u0259 v\u0259 Konqres qar\u015f\u0131s\u0131nda t\u0259nziml\u0259nir. Diplomatiya pula v\u0259 siyasi g\u00fcc\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan m\u0259hdud \u00f6z\u0259l \u015f\u0259xsl\u0259r qrupunu deyil, mill\u0259tin \u00fcmumi maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259msil etm\u0259lidir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u0130ndi aktualla\u015fan model tarix\u0259n qeyri-kafi n\u0259zar\u0259t, qeyri-kafi s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 institusional m\u0259suliyy\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259nin olmamas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015fdir. Bu c\u00fcr prosedurlar \u0259vv\u0259ll\u0259r nizams\u0131zl\u0131\u011fa v\u0259 qeyri-q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">R\u0259dd edilmi\u015f plan<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Amerika plan\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 28 b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t idi. Ukrayna plan\u0131 r\u0259dd etdi. Bundan sonra o, Ukrayna t\u0259r\u0259find\u0259n yenid\u0259n r\u0259dd edil\u0259n on doqquz b\u0259nd\u0259 endirildi. S\u0259n\u0259d sonradan Ukraynan\u0131n m\u0259zmunu r\u0259smi olaraq r\u0259dd etm\u0259sin\u0259 baxmayaraq indi Rusiya il\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunan d\u00f6rd hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Bu o dem\u0259kdir ki, g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri Avropan\u0131n v\u0259 Ukraynan\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan v\u0259 t\u0259sirl\u0259n\u0259n m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin i\u015ftirak\u0131 olmadan h\u0259ll olunur. S\u00f6hb\u0259tl\u0259r m\u00fcharib\u0259nin inki\u015faf\u0131ndan t\u0259sirl\u0259n\u0259n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u0131 olmadan, mandat\u0131 olmayan amerikal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bu inki\u015faf\u0131n ard\u0131c\u0131l strategiyaya uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. O, xaos v\u0259 r\u0259smi dan\u0131\u015f\u0131qlar \u0259sas\u0131nda d\u0259y\u0259n\u0259k olmadan siyasi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k c\u0259hdl\u0259rini ifad\u0259 edir.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Davam ed\u0259n h\u00fccumlar<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Eyni zamanda Ukraynan\u0131n \u0259leyhin\u0259 h\u0259rbi h\u00fccumlar davam edir. H\u00fccumlar enerji infrastrukturuna v\u0259 ictimai \u0259h\u0259miyy\u0259tli f\u0259aliyy\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 region elektrik k\u0259sintil\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Trump t\u0259r\u0259find\u0259n Zelenskinin fevralda raz\u0131la\u015fmaya g\u0259lm\u0259li oldu\u011fu da ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Trump bir ne\u00e7\u0259 halda Ukraynan\u0131 m\u00fcharib\u0259ni ba\u015flatmaqda ittiham etmi\u015fdir. Bu, silahl\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259tin s\u0259hv qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 oldu\u011fu v\u0259 \u0259razi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259l\u0259ri v\u0259 ya beyn\u0259lxalq qanunlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan s\u00fcr\u0259tli h\u0259ll t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yi iddias\u0131 kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n proses<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u018flav\u0259 b\u0259yanatlar Tramp\u0131n Ukrayna il\u0259 birlikd\u0259 q\u0259rarlar\u0131n art\u0131q q\u0259bul edilmi\u015f olmas\u0131 iddias\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hans\u0131 q\u0259rarlar\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu, hans\u0131 aktorlar\u0131n i\u015ftirak etdiyi v\u0259 hans\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fm\u0259nin m\u00f6vcud oldu\u011fu qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir. N\u0259zar\u0259tin, m\u0259tbuat konfranslar\u0131n\u0131n v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq aktorlar\u0131n olmamas\u0131 suallar do\u011furur.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Paralel olaraq Putin m\u0259cburiyy\u0259t v\u0259 ya Ukrayna geri \u00e7\u0259kilm\u0259si yolu il\u0259 \u0259razi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri t\u0259l\u0259bl\u0259rini t\u0259krar etmi\u015fdir. He\u00e7 bir g\u00fcz\u0259\u015ft a\u00e7\u0131qlanmam\u0131\u015fd\u0131r. B\u0259yanat ultimatuma b\u0259rab\u0259r say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">T\u0259slim olma v\u0259 ya s\u00fclh<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">M\u0259rk\u0259zi sual bu prosesl\u0259r s\u00fclh s\u0259yl\u0259ri kimi adland\u0131r\u0131lark\u0259n, eyni zamanda qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin t\u0259l\u0259bl\u0259ri t\u0259slim olmaya uy\u011fun g\u0259ldikd\u0259 hans\u0131 s\u00fclh\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Avropan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin m\u0259cburiyy\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fdirildiyi, Rusiyaya davaml\u0131 silahlanma imkan\u0131n\u0131n verildiyi v\u0259 Ukraynan\u0131n qeyri-sabit zona \u00e7evrilm\u0259 riski da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 nizam davaml\u0131 s\u00fclh\u0259 deyil, t\u0259xir\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 uy\u011fundur.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Eyni zamanda rus q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r AB\u015e-dak\u0131 inki\u015faf\u0131 izl\u0259yirl\u0259r. Konqresd\u0259ki par\u00e7alanma, paralel \u00f6z\u0259l t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r v\u0259 s\u00fcr\u0259tli raz\u0131la\u015fmalar axtar\u0131\u015f\u0131 avtoritar sistemin nizams\u0131zl\u0131qdan istifad\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn imkan kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Ukrayna m\u00fcqavim\u0259ti<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Ba\u015fqa bir inki\u015faf da m\u00f6vcuddur. Ukrayna xarici q\u0259rarlar \u00fc\u00e7\u00fcn passiv obyekt kimi h\u0259r\u0259k\u0259t etmir. \u00d6lk\u0259 ayd\u0131n m\u00f6vqel\u0259r ortaya qoyur, t\u0259slim olma t\u0259l\u0259bl\u0259rini r\u0259dd edir v\u0259 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 olmadan formala\u015fd\u0131r\u0131lan h\u0259ll\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. Bunun Ukraynan\u0131n m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdiyi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u00dcmumilikd\u0259 inki\u015faf\u0131n s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131na uy\u011fun g\u0259lm\u0259diyi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. O, x\u0259b\u0259rdarl\u0131q siqnal\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fczr\u0259 q\u0259rarlar Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik nizam\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Pe\u015f\u0259kar s\u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 r\u0259smi mandat olmadan aktorlar t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lan s\u00fclh qeyri-sabitlik yaratma riski da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Paralel diplomatiyan\u0131n tarixi n\u00fcmun\u0259l\u0259ri<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Tarixi n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u00f6z\u0259l v\u0259 ya paralel diplomatiyan\u0131n ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 nec\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. 1938-ci ild\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya Ba\u015f naziri <a href=\"https:\/\/sv.wikipedia.org\/wiki\/Neville_Chamberlain\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Neville Chamberlain<\/a> Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin v\u0259 ya pe\u015f\u0259kar diplomatlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan Adolf Hitlerl\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259xsi g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irmi\u015fdir. T\u0259maslar r\u0259smi Britaniya xarici siyas\u0259tin\u0259 paralel olaraq ba\u015f vermi\u015fdir v\u0259 parlamentd\u0259n tam mandatdan m\u0259hrum olmu\u015fdur. N\u0259tic\u0259 \u00c7exoslovakiyan\u0131n dan\u0131\u015f\u0131qlarda i\u015ftirak h\u00fcququ olmadan Sudet \u0259razisini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edildiyi M\u00fcnhen Sazi\u015fi olmu\u015fdur. Bu \u00f6z\u0259l olaraq ba\u015flad\u0131lm\u0131\u015f sazi\u015f Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik nizam\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259n v\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ft siyas\u0259ti kimi q\u0259bul edilmi\u015fdir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/sv.wikipedia.org\/wiki\/Henry_Kissinger\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Henry Kissinger<\/a> 1971-ci ild\u0259 n\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyini, n\u0259 d\u0259 Konqresi \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u0259lumatland\u0131rmadan Pakistan v\u0259 Rum\u0131niya vasit\u0259\u00e7il\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259n Pekin\u0259 gizli s\u0259f\u0259rl\u0259r etmi\u015fdir. N\u0259tic\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 m\u00fcsb\u0259t olsa da, metod institusional strukturlar\u0131 yan ke\u00e7\u0259n v\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin rolunu bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 z\u0259ifl\u0259d\u0259n paralel xarici siyas\u0259t yaratd\u0131.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Reyqan administrasiyas\u0131n\u0131n \u0130ran-Kontra i\u015fi 1985\u20131986 r\u0259smi kanaldan k\u0259nar \u00f6z\u0259l aktorlar\u0131n v\u0259 m\u0259murlar\u0131n \u0130rana silah sat\u0131\u015f\u0131 v\u0259 Nikaraquada Kontras partizanlar\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259\u015fkil etm\u0259si dem\u0259k idi. F\u0259aliyy\u0259t Konqresin t\u0259sdiqind\u0259n m\u0259hrum idi v\u0259 Amerika qanunlar\u0131n\u0131 pozdu. \u0130\u015f k\u00f6lg\u0259y\u0259b\u0259nz\u0259r diplomatiyan\u0131n b\u00fct\u00fcn Amerika xarici siyas\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi v\u0259 institusional b\u00f6hranlara v\u0259 etibar z\u0259d\u0259l\u0259rin\u0259 nec\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yini a\u015fkar etdi.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">M\u00fcasir n\u00fcmun\u0259l\u0259r<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Erik Prince 2017-ci ilin yanvar\u0131nda Sey\u015fel adalar\u0131nda Rusiya prezidentin\u0259 yax\u0131n rus oliqarx il\u0259 v\u0259zif\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n Trump administrasiyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri aras\u0131nda gizli g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil etdi. G\u00f6r\u00fc\u015f Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyind\u0259n r\u0259smi mandatdan m\u0259hrum idi v\u0259 m\u0259sul orqanlara bildirilm\u0259di. M\u0259qs\u0259d Rusiyaya paralel kommunikasiya kanal\u0131 qurmaq idi. Hadis\u0259 sonradan Mueller t\u0259hqiqat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n icaz\u0259siz xarici siyas\u0259t f\u0259aliyy\u0259tinin n\u00fcmun\u0259si kimi ara\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Jared Kushner 2017\u20132018-ci ill\u0259rd\u0259 r\u0259smi Amerika Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tin\u0259 paralel olaraq S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 V\u0259li\u0259hdi M\u0259h\u0259mm\u0259d bin Salman v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 birba\u015fa v\u0259 qism\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f t\u0259maslar saxlad\u0131. T\u0259maslar ba\u015fqa \u015feyl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 Q\u0259t\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 blokadaya v\u0259 AB\u015e-\u0131n r\u0259smi m\u00f6vqeyinin bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 art\u0131q \u00f6z\u0259l kanal vasit\u0259sil\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlarla t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verdi.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Almaniyan\u0131n yenid\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259 prosesi zaman\u0131 bir ne\u00e7\u0259 Q\u0259rbi Alman s\u0259naye lideri v\u0259 bankir Federal kansler Kolun r\u0259smi dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259 olmadan sovet n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 iqtisadi z\u0259man\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 birba\u015fa s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apard\u0131. Bu paralel t\u0259maslar faktiki olaraq hans\u0131 \u00f6hd\u0259likl\u0259rin g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc bar\u0259d\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik yaratd\u0131 v\u0259 r\u0259smi diplomatik prosesi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000;font-size: 1.5rem\"><span style=\"font-weight: bold\">Yekun qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259<\/span><\/span><\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Davaml\u0131 s\u00fclh a\u00e7\u0131q v\u0259 pe\u015f\u0259kar diplomatik f\u0259aliyy\u0259t, Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin maraqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t t\u0259l\u0259b edir. O, h\u0259m\u00e7inin d\u00f6vl\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q t\u0259l\u0259b edir. R\u0259smi mandat v\u0259 institusional \u0259sasdan m\u0259hrum olan \u00f6z\u0259l v\u0259 ya paralel diplomatiya tarix\u0259n z\u0259ifl\u0259dilmi\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik z\u0259man\u0259tl\u0259rin\u0259, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn artm\u0131\u015f risk\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 s\u00fcbut edilmi\u015fdir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, m\u00fctt\u0259fiq \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259nin olmamas\u0131 v\u0259 \u0259sas t\u0259r\u0259f kimi Ukraynadan uzaqla\u015fma il\u0259 m\u00f6vcud inki\u015faf \u00fcmumi strategiyaya deyil, ayr\u0131-ayr\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 \u0259saslanan proses g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00fccl\u0259ndirir. Bu c\u00fcr prosedurlar Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik nizam\u0131n\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 sars\u0131tma riski da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131ndak\u0131 par\u00e7alanmadan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir. Yaln\u0131z m\u0259sul d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 alt\u0131nda nizaml\u0131, \u015f\u0259ffaf v\u0259 \u0259hat\u0259li dan\u0131\u015f\u0131qlara qay\u0131d\u0131\u015f davaml\u0131 olan v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq prinsipl\u0259rin\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n bir s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r.<\/p>\r\n\r\n<hr align=\"left\" width=\"75%\" \/>\r\n\r\n<h2 style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-weight: bold\">\u0130nformNapalm-dan dig\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259ri oxuyun<\/span><\/span><\/h2>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/nato\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #333333\">Rusiyan\u0131n NATO-ya v\u0259 Ukraynan\u0131n h\u0259rbi transformasiyas\u0131na qar\u015f\u0131 hibrid m\u00fcharib\u0259si<\/span><\/a><\/li>\r\n \t<li style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/c%c9%99za\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #333333\">Mordoviyadak\u0131 10 n\u00f6mr\u0259li c\u0259za koloniyas\u0131n\u0131n 33 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 ukraynal\u0131 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 pis r\u0259ftara g\u00f6r\u0259 m\u0259sul tutulur<\/span><\/a><\/li>\r\n \t<li style=\"text-align: left\"><a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/okbm-leaks\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #333333\">Su-57 v\u0259 PAK DA Poslannik \u00fc\u00e7\u00fcn komponent istehsal\u00e7\u0131s\u0131 haqq\u0131nda m\u0259xfi s\u0259n\u0259dl\u0259r<\/span><\/a><\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n<hr \/>\r\n<p style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000\"><img class=\"alignleft\" title=\"InformNapalm\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/fr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/12\/InformNapalm_logo_05.png\" alt=\"InformNapalm\" width=\"120\" height=\"55\" \/> <span style=\"color: #333333\">Veb sayt\u0131m\u0131za bir link payla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun! Creative Commons \u2013 Attribution 4.0 International \u2013 CC BY 4.0.<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/informnapalm24\/\">Facebook<\/a><\/span>, <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/twitter.com\/InformNapalm\">Twitter<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">v\u0259<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/t.me\/informnapalm\">Telegram'da<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">\u0130nformNapalm s\u0259hif\u0259l\u0259rini oxuyun.<\/span><\/span><\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u0130nformNapalm-\u0131n he\u00e7 bir h\u00f6kum\u0259t v\u0259 ya sponsor t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi yoxdur. Yegan\u0259 sponsorlar\u0131m\u0131z f\u0259rdi k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r v\u0259 oxuculard\u0131r. Siz h\u0259m\u00e7inin Buymeacoffee vasit\u0259sil\u0259 ayl\u0131q <span style=\"font-weight: bold\"><a style=\"color: #000000\" href=\"https:\/\/www.buymeacoffee.com\/informnapalm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> mini ian\u0259l\u0259r<\/a> <\/span> etm\u0259kl\u0259 \u0130nformNapalm-a d\u0259st\u0259k ola bil\u0259rsiniz.<\/p>\r\n\r\n<\/div>","amp_enabled":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2544","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/72"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2544"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2581,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2544\/revisions\/2581"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}