{"id":2885,"date":"2026-10-13T02:30:05","date_gmt":"2026-10-12T23:30:05","guid":{"rendered":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/?p=2885"},"modified":"2026-10-13T02:44:48","modified_gmt":"2026-10-12T23:44:48","slug":"rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/","title":{"rendered":"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r, s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 onu t\u0259krarlay\u0131r"},"content":{"rendered":"<div style=\"color: #000000;text-align: left\">\n<p style=\"text-align: left;font-family: Helvetica Neue,Helvetica,Arial,Nimbus Sans L,sans-serif;font-weight: bold\">Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li t\u0259sir \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri Ukrayna v\u0259 onun beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 haqq\u0131nda \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn saxta x\u0259b\u0259r materiallar\u0131ndan istifad\u0259 edir. Fransan\u0131n Le Point jurnal\u0131na aid edil\u0259n uydurma jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131 v\u0259 geni\u015f internet saytlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131b. Daha sonra Claude s\u00fcni intellekt xidm\u0259ti h\u0259min iddialar\u0131 do\u011fru m\u0259lumat kimi t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 daxil olan saytlardan birin\u0259 istinad edib. Bu hadis\u0259 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259rin r\u0259q\u0259msal informasiya xidm\u0259tl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 nec\u0259 daha geni\u015f yay\u0131la bildiyini g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n yeni hesabatlar\u0131 v\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalar Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u015fkilati strukturu daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<div style=\"color: #333333;text-align: left\">\n<p style=\"text-align: left\">2026-c\u0131 il oktyabr\u0131n 12-d\u0259 Almaniyan\u0131n daxili i\u015fl\u0259r naziri Alexander Dobrindt \u00f6lk\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 &#8220;k\u00f6lg\u0259 m\u00fcharib\u0259si&#8221; apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Eyni m\u0259tbuat konfrans\u0131nda Almaniyan\u0131n Konstitusiyan\u0131n M\u00fcdafi\u0259si \u00fczr\u0259 Federal \u0130dar\u0259si (BfV) Rusiyan\u0131n hibrid f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin informasiya manipulyasiyas\u0131n\u0131, t\u0259xribatlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259hdidl\u0259rini \u0259hat\u0259 etdiyini bildirib. Bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar Avropada Rusiyan\u0131n t\u0259sir \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na dair yeni ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n d\u0259rc olundu\u011fu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, saxta m\u0259lumatlara etibarl\u0131l\u0131q qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumlar\u0131n\u0131n ad\u0131ndan v\u0259 n\u00fcfuzundan istifad\u0259 olunur. H\u0259min m\u0259lumatlar \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f kanallar vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r v\u0259 zahir\u0259n bir-birind\u0259n m\u00fcst\u0259qil g\u00f6r\u00fcn\u0259n saytlarda yenid\u0259n d\u0259rc edilir. Bu materiallardan s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan informasiya xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 istifad\u0259 etdikd\u0259 \u0259lav\u0259 yay\u0131lma kanal\u0131 yaran\u0131r. Bel\u0259 hallarda istifad\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259qdim olunan m\u0259lumat\u0131n \u0259sl m\u0259nb\u0259yini h\u0259r zaman m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bilmirl\u0259r.<\/p>\n<\/div>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Media qurumlar\u0131n\u0131n t\u0259qlidi informasiya t\u0259siri vasit\u0259si kimi<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Rusiyan\u0131n informasiya m\u0259kan\u0131nda t\u0259sir f\u0259aliyy\u0259ti yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t medias\u0131 v\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Kremlin m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n informasiya kanallar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmir. S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u00fcsullardan biri saxta m\u0259lumatlar\u0131 etibarl\u0131 jurnalist material\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f x\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n ad\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kdir. Saxta m\u0259qal\u0259 v\u0259 videolarda m\u0259\u015fhur loqolardan, h\u0259min media qurumlar\u0131na xas qrafik elementl\u0259rd\u0259n, b\u0259z\u0259n is\u0259 real \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edil\u0259n uydurma a\u00e7\u0131qlamalardan istifad\u0259 olunur. Material\u0131n \u0259sl m\u0259nb\u0259yi zahir\u0259n m\u00fcst\u0259qil g\u00f6r\u00fcn\u0259n x\u0259b\u0259r qurumunun arxas\u0131nda gizl\u0259dilir. \u0130ddia yay\u0131ld\u0131qca tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumuna istinad da onunla birlikd\u0259 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 daxil olur v\u0259 m\u0259lumat\u0131n art\u0131q jurnalist yoxlamas\u0131ndan ke\u00e7diyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 yarad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">NewsGuard analitik \u015firk\u0259ti <a href=\"https:\/\/www.newsguardtech.com\/special-reports\/hijacking-trusted-media-brands-russias-favorite-disinformation-tactic\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 ilin sentyabr\u0131nda d\u0259rc etdiyi ara\u015fd\u0131rmada<\/a> Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li \u00fc\u00e7 t\u0259sir \u0259m\u0259liyyat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 906 saxtala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f media material\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. H\u0259min materiallar 21 \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n 163 tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumunun ad\u0131ndan t\u0259qdim olunub. Ad\u0131 v\u0259 vizual \u00fcslubu t\u0259qlid edil\u0259n x\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131 aras\u0131nda BBC, Euronews, Politico v\u0259 Deutsche Welle d\u0259 var. Saxta materiallardan, dig\u0259r m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, Ukrayna r\u0259smil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 korrupsiya ittihamlar\u0131 v\u0259 Avropa siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri haqq\u0131nda \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilib. Bel\u0259likl\u0259, real media qurumlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzu uydurma iddialara daha \u00e7ox etibarl\u0131l\u0131q qazand\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 istismar olunub.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bununla yana\u015f\u0131, NewsGuard bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin art\u0131m tempi haqq\u0131nda \u0259vv\u0259ll\u0259r a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259riciy\u0259 d\u00fcz\u0259li\u015f edib. \u015eirk\u0259t \u0259vv\u0259lc\u0259 2025-ci ilin birinci yar\u0131s\u0131 il\u0259 2026-c\u0131 ilin eyni d\u00f6vr\u00fc aras\u0131nda 850 faizlik art\u0131m oldu\u011funu bildirmi\u015fdi. Lakin m\u00fcst\u0259qil t\u0259dqiqat qrupunun iradlar\u0131ndan sonra NewsGuard 2025-ci il\u0259 aid monitorinqin eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259hat\u0259li apar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul edib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilkin m\u00fcqayis\u0259 art\u0131m\u0131n miqyas\u0131n\u0131 oldu\u011fundan b\u00f6y\u00fck g\u00f6st\u0259rmi\u015f ola bil\u0259r. Bu d\u00fcz\u0259li\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f saxtakarl\u0131q hallar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alm\u0131r, lakin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259 geni\u015fl\u0259ndiyini d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259yi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bu \u00fcsulun mahiyy\u0259ti yalan m\u0259lumat\u0131n bir ne\u00e7\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k etibarl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259sidir. \u018fvv\u0259lc\u0259 uydurma x\u0259b\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumunun ad\u0131ndan t\u0259qdim olunur. Daha sonra dig\u0259r saytlar v\u0259 sosial media hesablar\u0131 guya ilkin m\u0259nb\u0259y\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k h\u0259min material\u0131 yenid\u0259n yay\u0131r. M\u0259lumat\u0131n yay\u0131lmas\u0131 davam etdikc\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u0259\u015frl\u0259rin eyni iddian\u0131 bir-birind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq t\u0259sdiql\u0259diyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 yarana bil\u0259r. Halbuki onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 eyni saxta materiala \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Frans\u0131z jurnal\u0131na aid edil\u0259n saxta ara\u015fd\u0131rma<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">2026-c\u0131 il aprelin 10-da Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131 Fransada m\u00fcalic\u0259 ald\u0131qdan sonra 20 mind\u0259n \u00e7ox ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7inin f\u0259rarilik etdiyi bar\u0259d\u0259 iddia yayma\u011fa ba\u015flay\u0131b. H\u0259min iddiaya g\u00f6r\u0259, 2025-ci ild\u0259 Fransada m\u00fcalic\u0259 alan h\u0259r \u00fc\u00e7 ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7id\u0259n biri Ukraynaya qay\u0131tmaq \u0259v\u0259zin\u0259 Fransada qal\u0131b. Materialda ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin Fransadak\u0131 cinay\u0259tkar qrupla\u015fmalara qo\u015fuldu\u011fu da iddia edilirdi. M\u0259nb\u0259 kimi Fransan\u0131n Le Point jurnal\u0131 g\u00f6st\u0259rilirdi. \u0130ddialar jurnal\u0131n loqosundan istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259 onun jurnalist \u00fcslubunu t\u0259qlid ed\u0259n video il\u0259 birlikd\u0259 t\u0259qdim olunurdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Lakin Le Point bel\u0259 bir ara\u015fd\u0131rma d\u0259rc etm\u0259yib. Aprelin 14-d\u0259 <a href=\"https:\/\/cpd.gov.ua\/en\/international-threats-en\/europe\/fake-about-20000-ukrainian-deserters-in-france\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ukraynan\u0131n Dezinformasiyaya Qar\u015f\u0131 M\u00fcbariz\u0259 M\u0259rk\u0259zi<\/a> h\u0259min materialla ba\u011fl\u0131 t\u0259hlilini ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Qurum m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, Le Point bu m\u0259lumatlar\u0131 yay\u0131mlamay\u0131b v\u0259 iddialara uy\u011fun statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r n\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f beyn\u0259lxalq media qurumlar\u0131n\u0131n n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259, n\u0259 d\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcuddur. M\u0259rk\u0259zin ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, saxta material \u0259vv\u0259lc\u0259 Rusiya Telegram kanallar\u0131nda yay\u0131l\u0131b, daha sonra is\u0259 t\u0259bli\u011fat y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar t\u0259r\u0259find\u0259n Fransadan g\u0259l\u0259n h\u0259qiqi x\u0259b\u0259r kimi t\u0259qdim edilib.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Yay\u0131lma z\u0259ncirinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259 bil\u0259n hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri ad\u0131 &#8220;H\u0259rbi m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n &#8220;\u0412\u043e\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043e\u0431\u043e\u0437\u0440\u0435\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c&#8221; Telegram kanal\u0131na gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Kanal aprelin 10-da payla\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatda ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 iddian\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Le Point jurnal\u0131na istinad ed\u0259r\u0259k t\u0259qdim edib. Eyni iddia Rusiya x\u0259b\u0259r n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259 d\u0259 yer al\u0131b v\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f m\u0259lumat kimi g\u00f6st\u0259rilib. M\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f n\u0259\u015frl\u0259r saxta m\u0259nb\u0259y\u0259 istinad\u0131n material yay\u0131ld\u0131qca nec\u0259 qorunub saxland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bununla bel\u0259, videonu ilkin olaraq haz\u0131rlayan \u015f\u0259xs v\u0259 ya t\u0259\u015fkilat a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259yib. Material\u0131 ilk d\u0259f\u0259 hans\u0131 kanal\u0131n d\u0259rc etdiyi d\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259yib. S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lma prosesi saxta material\u0131n bir ne\u00e7\u0259 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc informasiya m\u00fchitind\u0259 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 daxil oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Lakin bu m\u0259lumatlar \u0259m\u0259liyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin kiml\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t etmir.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">R\u0259smi tibbi statistika iddia edil\u0259n f\u0259rarilik miqyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259mir<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">\u0130ddia edil\u0259n f\u0259rarilik miqyas\u0131n\u0131 Ukraynan\u0131n tibbi t\u0259xliy\u0259l\u0259r\u0259 dair r\u0259smi statistikas\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <a href=\"https:\/\/uoz.cn.ua\/news7095.php\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ukraynan\u0131n s\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131ndan birinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259<\/a>, 2026-c\u0131 il fevral\u0131n 20-d\u0259k beyn\u0259lxalq Medevac Ukraine proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 6 445 ukraynal\u0131 33 \u00f6lk\u0259d\u0259 tibbi yard\u0131m al\u0131b. Proqram h\u0259rb\u00e7il\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 veteranlar\u0131n\u0131, u\u015faqlar\u0131 v\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f dig\u0259r m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Bu \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n 231-i Fransada m\u00fcalic\u0259y\u0259 q\u0259bul olunub. <a href=\"https:\/\/www.who.int\/europe\/news\/item\/03-03-2026-over-6400-ukrainians-receive-life-saving-treatment-abroad-through-medical-evacuations\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST)<\/a> da 2026-c\u0131 ilin mart\u0131nda h\u0259min proqram vasit\u0259sil\u0259 6 400-d\u0259n \u00e7ox ukraynal\u0131n\u0131n xaricd\u0259 m\u00fcalic\u0259 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yib.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bu statistika beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 koordinasiya olunan konkret tibbi t\u0259xliy\u0259 proqram\u0131na aiddir v\u0259 xaricd\u0259 m\u00fcalic\u0259 alm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn ukraynal\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min r\u0259q\u0259ml\u0259ri Fransada m\u00fcalic\u0259 olunan b\u00fct\u00fcn ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin say\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n tam m\u0259lumat kimi q\u0259bul etm\u0259k olmaz. Bununla bel\u0259, a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f proqram g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri 20 mind\u0259n \u00e7ox f\u0259rarinin olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddian\u0131 t\u0259sdiql\u0259mir. \u0130ddia edil\u0259n f\u0259rarilik hallar\u0131na dair m\u00fcst\u0259qil s\u00fcbutlar da t\u0259qdim olunmay\u0131b. \u00dcst\u0259lik, bu iddian\u0131 \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istinad edil\u0259n Fransa jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00f6vcud deyil.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Saxta x\u0259b\u0259rin Rusiyan\u0131n Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131lmas\u0131<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Saxta Le Point material\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 Telegram v\u0259 Rusiya x\u0259b\u0259r saytlar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmay\u0131b. NewsGuard-\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, material Kremlin m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n m\u0259zmun yayan geni\u015f saytlar \u015f\u0259b\u0259k\u0259si olan Pravda vasit\u0259sil\u0259 12 dild\u0259 yenid\u0259n d\u0259rc edilib. \u015e\u0259b\u0259k\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 dil qruplar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir, Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc informasiya kanallar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u00e7oxsayl\u0131 materiallar\u0131 t\u0259krar yay\u0131mlay\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">NewsGuard-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u015f\u0259b\u0259k\u0259 t\u0259xmin\u0259n 280 veb-saytdan ibar\u0259tdir. Hesablamalara \u0259sas\u0259n, 2025-ci ild\u0259 bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 6,3 milyon m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. Onlar\u0131n aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f 115 saxta iddian\u0131n t\u0259krar yay\u0131mlanmas\u0131 da var. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r n\u0259\u015fr f\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259cmini g\u00f6st\u0259rir, lakin m\u0259lumatlar\u0131n ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ya ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r\u0259 t\u0259sir etdiyini ifad\u0259 etmir. M\u00fcxt\u0259lif n\u0259\u015frl\u0259r eyni m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259krarlaya bil\u0259r v\u0259 geni\u015f oxucu auditoriyas\u0131na \u00e7atmadan da \u00e7oxsayl\u0131 saytlarda d\u0259rc oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bununla bel\u0259, t\u0259krar d\u0259rc olunan materiallar\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmi m\u0259lumatlar\u0131n internet axtar\u0131\u015flar\u0131nda \u0259l\u00e7atan olmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 m\u0259hdud Rusiya informasiya m\u00fchitind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan bir iddia sonradan \u00e7oxsayl\u0131 saytlarda v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 yay\u0131la bil\u0259r. Adi internet axtar\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 bu n\u0259\u015frl\u0259r bir-birind\u0259n m\u00fcst\u0259qil m\u0259nb\u0259l\u0259r kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r, halbuki onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 eyni ilkin m\u0259zmunu t\u0259krarlay\u0131r. Bel\u0259 t\u0259krarlar uydurma iddian\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndiyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259si saxta x\u0259b\u0259r material\u0131n\u0131n Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131ndan Rusiya x\u0259b\u0259r saytlar\u0131na, oradan is\u0259 beyn\u0259lxalq saytlar \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 nec\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Lakin s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lma prosesi b\u00fct\u00fcn t\u0259krar n\u0259\u015frl\u0259rin eyni \u015f\u0259xs v\u0259 ya t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rmir. Bu, material\u0131 yayan h\u0259r k\u0259sin onun saxta oldu\u011funu bildiyi dem\u0259k d\u0259 deyil. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 n\u0259\u015frl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259 vahid \u0259m\u0259liyyat idar\u0259\u00e7iliyinin m\u00f6vcudlu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259sini bir-birind\u0259n ay\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair \u0259vv\u0259lki ara\u015fd\u0131rma<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">2024-c\u00fc ilin mart\u0131nda \u0130nformNapalm Insight News jurnalistl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Avropada Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc mesajlar yayan media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rma d\u0259rc edib. Ara\u015fd\u0131rmada veb-analitika v\u0259 a\u00e7ar s\u00f6zl\u0259rin t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn SimilarWeb v\u0259 SE Ranking proqramlar\u0131ndan istifad\u0259 olunub. Veb-analitika v\u0259 axtar\u0131\u015f sisteml\u0259rind\u0259 marketinq sah\u0259sind\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri il\u0259 d\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b. 2024-c\u00fc ilin mart\u0131nda \u0130nformNapalm Insight News jurnalistl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Avropada Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc mesajlar yayan media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair <a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/medya\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">ara\u015fd\u0131rma<\/a> d\u0259rc edib. Ara\u015fd\u0131rmada veb-analitika v\u0259 a\u00e7ar s\u00f6zl\u0259rin t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn SimilarWeb v\u0259 SE Ranking proqramlar\u0131ndan istifad\u0259 olunub. Veb-analitika v\u0259 axtar\u0131\u015f sisteml\u0259rind\u0259 marketinq sah\u0259sind\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri il\u0259 d\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b. Analitikl\u0259r ox\u015far m\u0259zmun yay\u0131mlayan, bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 istinad ed\u0259n v\u0259 aralar\u0131nda istifad\u0259\u00e7i ke\u00e7idl\u0259ri olan saytlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiribl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, m\u0259zmun ox\u015farl\u0131qlar\u0131, ortaq axtar\u0131\u015f ifad\u0259l\u0259ri, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ke\u00e7idl\u0259r v\u0259 sitatlar saytlar\u0131n \u00fcmumi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t etdiyin\u0259 i\u015far\u0259 edir. Lakin bu \u0259laq\u0259l\u0259r \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 vahid \u0259m\u0259liyyat idar\u0259\u00e7iliyinin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t deyil. Ara\u015fd\u0131rma m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, istifad\u0259\u00e7il\u0259rin bir saytdak\u0131 ke\u00e7id vasit\u0259sil\u0259 dig\u0259r sayta y\u00f6n\u0259lm\u0259si h\u0259min saytlar\u0131n ortaq oxucu auditoriyas\u0131na malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rirdi. N\u0259tic\u0259l\u0259r interaktiv infoqrafikada \u0259ks etdirilib. Burada h\u0259r sayt\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc onun ayl\u0131q ziyar\u0259t\u00e7i trafikini, x\u0259tl\u0259rin qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 istinad v\u0259 ke\u00e7idl\u0259rin say\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi. Ara\u015fd\u0131rmaya \u0259sas\u0259n, bu media qurumlar\u0131 \u0259n f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 Almaniya v\u0259 Fransada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n<p lang=\"az-AZ\" style=\"text-align: left;margin: 18px 0\"><a class=\"single-popup\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/pr3-1.png\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone\" style=\"display: block;width: 100%;max-width: 642px;height: auto;border: 1px solid #000000\" title=\"\u0130nformNapalm-\u0131n 2024-c\u00fc ild\u0259 Avropadak\u0131 media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmas\u0131\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/pr3-1.png\" alt=\"\u0130nformNapalm v\u0259 Insight News-un 2024-c\u00fc il ara\u015fd\u0131rmas\u0131na \u0259sas\u0259n Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar v\u0259 onlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259b\u0259k\u0259 x\u0259rit\u0259si\" width=\"642\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131rma h\u0259m\u00e7inin m\u00fc\u0259llifl\u0259r aras\u0131nda Rusiya il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259l\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259rin oldu\u011funu, onlardan b\u0259zil\u0259rinin is\u0259 Rusiyaya k\u00f6\u00e7d\u00fcy\u00fcn\u00fc \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. Saytlar \u00e7ox vaxt \u00f6zl\u0259rini azad v\u0259 m\u00fcst\u0259qil media qurumlar\u0131 kimi t\u0259qdim edir, yay\u0131mlad\u0131qlar\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 is\u0259 &#8220;alternativ informasiya&#8221; adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u0130nformNapalm-\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, uzun ill\u0259rdir f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, konkret h\u0259d\u0259f auditoriyas\u0131 olan v\u0259 dig\u0259r Q\u0259rb media qurumlar\u0131na b\u0259nz\u0259y\u0259n saytlar domen ad\u0131nda Pravda s\u00f6z\u00fc olan Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlardan daha \u00e7ox oxucunu inand\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p lang=\"az-AZ\" style=\"text-align: left;margin: 18px 0\"><a class=\"single-popup\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/rtfr.jpg\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone\" style=\"display: block;width: 100%;max-width: 642px;height: auto;border: 1px solid #000000\" title=\"SE Ranking: Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/rtfr.jpg\" alt=\"SE Ranking vasit\u0259sil\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar aras\u0131nda ke\u00e7idl\u0259rin v\u0259 istinadlar\u0131n t\u0259hlili\" width=\"642\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 NewsGuard-\u0131n Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin 2025-ci ild\u0259ki miqyas\u0131 haqq\u0131nda a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlardan \u0259vv\u0259l apar\u0131l\u0131b. Ara\u015fd\u0131rma Le Point saxtakarl\u0131\u011f\u0131ndan xeyli \u0259vv\u0259l d\u0259rc olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min hadis\u0259ni \u0259hat\u0259 etmir. Bununla bel\u0259, bir-birin\u0259 istinad ed\u0259n v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ke\u00e7idl\u0259r yerl\u0259\u015fdir\u0259n saytlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini m\u00fcst\u0259qil m\u0259nb\u0259l\u0259r kimi t\u0259qdim etm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan ox\u015far f\u0259aliyy\u0259t modelini t\u0259svir edir.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Saxta m\u0259lumat\u0131n s\u00fcni intellekt xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259krarlanmas\u0131<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259sinin x\u00fcsusil\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259r\u0259fi saxta material\u0131n yenid\u0259n d\u0259rc edilm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. NewsGuard <a href=\"https:\/\/www.newsguardtech.com\/special-reports\/anthropic-ai-chatbot-claude-russia-iran-propaganda\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 il may\u0131n 4-d\u0259 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmada<\/a> Claude s\u00fcni intellekt xidm\u0259tinin Rusiya v\u0259 \u0130ran informasiya m\u00fchitl\u0259rind\u0259n qaynaqlanan saxta iddialara nec\u0259 cavab verdiyini t\u0259hlil edib. Ara\u015fd\u0131rmada m\u00fcxt\u0259lif tipli suallardan istifad\u0259 olunub. B\u0259zil\u0259ri neytral \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rtib edilib, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 m\u00fcvafiq iddian\u0131n do\u011fru oldu\u011fu f\u0259rziyy\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar xidm\u0259tin informasiya t\u0259siri kampaniyas\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259zmun haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n sor\u011fulara nec\u0259 cavab verdiyini d\u0259 yoxlay\u0131blar.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Claude-a guya Le Point t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma haqq\u0131nda suallar veril\u0259rk\u0259n xidm\u0259t iki ayr\u0131 s\u0131naqda uydurma iddian\u0131 h\u0259qiq\u0259t kimi t\u0259qdim edib. S\u0131naqlardan birind\u0259 sual\u0131n \u00f6z\u00fc h\u0259min iddian\u0131n do\u011fru oldu\u011funu \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n q\u0259bul edirdi. Dig\u0259r sual is\u0259 \u0259lav\u0259 \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259zmunun haz\u0131rlanmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. H\u0259r iki halda Claude Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 daxil olan frans\u0131zdilli bir sayta istinad edib. H\u0259min sayt \u0259vv\u0259ll\u0259r saxta material\u0131 yenid\u0259n d\u0259rc etmi\u015fdi v\u0259 indi yanl\u0131\u015f cavab\u0131n m\u0259nb\u0259yi kimi g\u00f6st\u0259rilirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bel\u0259likl\u0259, Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 yay\u0131lan \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 informasiyan\u0131n s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan cavabda m\u0259nb\u0259 kimi istifad\u0259 olunmas\u0131na dair s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f n\u00fcmun\u0259 m\u00f6vcuddur. Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f xidm\u0259t m\u0259nb\u0259 material\u0131ndak\u0131 probleml\u0259ri a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n yanl\u0131\u015f m\u0259lumat\u0131 t\u0259krarlad\u0131qda yeni yay\u0131lma kanal\u0131 yaran\u0131r. \u0130stifad\u0259\u00e7i m\u0259lumat\u0131n yoxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r, halbuki istinad edil\u0259n sayt sad\u0259c\u0259 uydurma iddian\u0131 t\u0259krarlay\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Google-un s\u00fcni intellekt cavab\u0131 v\u0259 s\u00fcbutlar\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 f\u0259rq<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">NewsGuard 2026-c\u0131 ilin sentyabr\u0131nda Google-un avtomatik haz\u0131rlanan axtar\u0131\u015f x\u00fclas\u0259si olan AI Overview-un da eyni iddian\u0131 t\u0259sdiql\u0259diyi bildiril\u0259n bir hadis\u0259 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat yay\u0131b. \u015eirk\u0259tin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, saxta m\u0259lumat\u0131n ilk d\u0259f\u0259 yay\u0131lma\u011fa ba\u015flamas\u0131ndan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra ba\u015f verib. Lakin Google t\u0259qdim olunan s\u00fcbutlarla raz\u0131la\u015fmay\u0131b v\u0259 payla\u015f\u0131lan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnd\u0259 ilkin sor\u011funun g\u00f6st\u0259rilm\u0259diyini bildirib. \u015eirk\u0259tin \u00f6z ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda da h\u0259min cavab\u0131 yenid\u0259n \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 iki m\u00fc\u015fahid\u0259nin s\u00fcbut bazas\u0131 f\u0259rqlidir. NewsGuard-\u0131n Claude haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda cavablar v\u0259 m\u0259nb\u0259 istinadlar\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilib, Google bar\u0259d\u0259 iddia is\u0259 \u015firk\u0259tin t\u0259sdiql\u0259y\u0259 bilm\u0259diyi n\u0259tic\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bu ara\u015fd\u0131rmalar s\u00fcni intellekt modell\u0259rinin t\u0259lim m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n daimi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirildiyini g\u00f6st\u0259rmir. S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f z\u0259iflik \u0259sas\u0259n m\u0259lumat\u0131n axtar\u0131lmas\u0131 v\u0259 toplanmas\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. S\u00fcni intellekt xidm\u0259ti axtar\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 dig\u0259r internet m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etdikd\u0259 etibars\u0131z materiallar\u0131 fakt kimi t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 eyni uydurma iddia ilkin olaraq yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saytlar\u0131 he\u00e7 vaxt ziyar\u0259t etm\u0259y\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 d\u0259 \u00e7ata bil\u0259r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">T\u0259dqiqatlar\u0131n m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 s\u00fcni intellekt sisteml\u0259rinin z\u0259if t\u0259r\u0259fl\u0259ri<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">S\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259raitd\u0259 dezinformasiyan\u0131 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 t\u0259sdiql\u0259nib. Lakin problemin miqyas\u0131 v\u0259 bunun n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc manipulyasiyadan qaynaqland\u0131\u011f\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir. NewsGuard 2025-ci ilin mart\u0131nda d\u0259rc etdiyi ara\u015fd\u0131rmada s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yoxlan\u0131lan cavablar\u0131n t\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7d\u0259 birind\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259n saxta iddialar\u0131 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Bu n\u0259tic\u0259 Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 materiallar yaymaqla s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan informasiya xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 suallar do\u011furub.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Lakin 2025-ci ilin oktyabr\u0131nda d\u0259rc olunan v\u0259 elmi ekspert r\u0259yind\u0259n ke\u00e7mi\u015f <a href=\"https:\/\/misinforeview.hks.harvard.edu\/article\/llms-grooming-or-data-voids-llm-powered-chatbot-references-to-kremlin-disinformation-reflect-information-gaps-not-manipulation\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">bir t\u0259dqiqat<\/a> daha ehtiyatl\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r ortaya qoyub. Ara\u015fd\u0131rma Harvard Kennedy School-un Misinformation Review elmi jurnal\u0131nda yay\u0131mlan\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan d\u00f6rd informasiya xidm\u0259tinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 416 cavab\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. Suallar \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f Rusiya dezinformasiya iddialar\u0131na \u0259saslan\u0131rd\u0131. Cavablar\u0131n yaln\u0131z 21-i, y\u0259ni 5 faizi saxta iddialar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yib. Cavablar\u0131n 8 faizind\u0259 Kreml\u0259 ba\u011fl\u0131 saytlara istinad edilib, lakin h\u0259min m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n \u00e7ox vaxt iddialar\u0131 sor\u011fulamaq v\u0259 ya onlar\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015f\u00fcbh\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunub.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar b\u0259zi yanl\u0131\u015f s\u00fcni intellekt cavablar\u0131na alternativ izah da t\u0259qdim edibl\u0259r. \u00c7ox m\u0259hdud v\u0259 konkret bir m\u00f6vzu \u00fczr\u0259 etibarl\u0131 m\u0259lumat \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131qda daha az etibarl\u0131 saytlar axtar\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259 qeyri-m\u00fct\u0259nasib d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xa bil\u0259r. Bel\u0259 informasiya bo\u015fluqlar\u0131 s\u00fcni intellekt sistemin\u0259 qar\u015f\u0131 u\u011furlu v\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f \u0259m\u0259liyyat\u0131n n\u0259tic\u0259si olmaya da bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 t\u0259dqiqat b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 dezinformasiya yay\u0131lmas\u0131n\u0131n avtomatik olaraq s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 sistemli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi n\u0259z\u0259riyy\u0259sini yaln\u0131z m\u0259hdud d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131rmalarda f\u0259rqli metodlardan istifad\u0259 olunub v\u0259 suallar da f\u0259rqli meyarlarla se\u00e7ilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda eyni \u015f\u0259raitin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si kimi m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. M\u00f6vcud elmi ara\u015fd\u0131rmalar saxta m\u0259lumatlar\u0131n s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan cavablarda yer ala bildiyini g\u00f6st\u0259rir. Lakin m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc manipulyasiyan\u0131n miqyas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259ti n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259sas yoxdur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 yanl\u0131\u015f cavablarla u\u011furlu informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 aras\u0131nda f\u0259rq qoyulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u015fkilatlar<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin bir hiss\u0259sinin arxas\u0131nda duran t\u0259\u015fkilati struktur bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin s\u00fcni intellekt sisteml\u0259rin\u0259 \u00fcmumi t\u0259sirind\u0259n daha yax\u015f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilib. B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259ti <a href=\"https:\/\/www.gov.uk\/government\/publications\/uk-action-against-russian-foreign-information-warfare\/new-uk-action-against-foreign-information-warfare\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 ilin iyulunda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 icmalda<\/a> Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin maraqlar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 sanksiyalara m\u0259ruz qalan t\u0259\u015fkilat v\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat t\u0259qdim edib.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\u018fsas i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan biri Rusiyan\u0131n Social Design Agency (SDA) t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. B\u00f6y\u00fck Britaniya bu t\u0259\u015fkilat\u0131 saxta x\u0259b\u0259r saytlar\u0131ndan v\u0259 uydurma jurnalist materiallar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n t\u0259sir \u0259m\u0259liyyat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. H\u0259min \u0259m\u0259liyyat beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 almanca &#8220;ox\u015far adam&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n Doppelg\u00e4nger ad\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131r. Bu ad tan\u0131nm\u0131\u015f x\u0259b\u0259r saytlar\u0131n\u0131 t\u0259qlid ed\u0259n veb-s\u0259hif\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlardan \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si \u00fcsulunu ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Britaniya r\u0259smil\u0259rinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, SDA Rusiya d\u00f6vl\u0259tind\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131qlar v\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi al\u0131b. T\u0259\u015fkilat Structura \u015firk\u0259ti il\u0259 birlikd\u0259 Ukraynan\u0131 v\u0259 Avropa c\u0259miyy\u0259tl\u0259rini h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak edib. 2026-c\u0131 il may\u0131n 11-d\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li 56 \u015f\u0259xs v\u0259 quruma qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq edib. Onlar\u0131n aras\u0131nda SDA-n\u0131n 49 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 da olub. Bu t\u0259dbirl\u0259r Britaniya r\u0259smil\u0259rinin h\u0259min f\u0259aliyy\u0259ti Rusiyan\u0131n t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f informasiya t\u0259siri strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Centre for Geopolitical Expertise v\u0259 Rybar<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Moskvada yerl\u0259\u015f\u0259n Centre for Geopolitical Expertise (Geosiyasi Ekspertiza M\u0259rk\u0259zi) d\u0259 Britaniyan\u0131n sanksiya t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 daxil edilib. B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259tinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259\u015fkilat\u0131n Rusiya k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri var v\u0259 Storm-1516 adland\u0131r\u0131lan ba\u015fqa bir t\u0259sir \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259yin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edib. Bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259 Avropa siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 uydurma ittihamlar, manipulyasiya edilmi\u015f videolar v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f x\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 t\u0259qlid ed\u0259n saytlarla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. M\u0259zmun sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r v\u0259 dig\u0259r r\u0259q\u0259msal kanallar vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131laraq ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 Ukraynaya beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259yi z\u0259ifl\u0259tm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Britaniya qurumlar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131 Rusiyan\u0131n Rybar media \u015firk\u0259tini d\u0259 \u0259hat\u0259 edir. \u015eirk\u0259t h\u0259rbi m\u0259lumat v\u0259 t\u0259hlill\u0259r yayan geni\u015f f\u0259aliyy\u0259t \u015f\u0259b\u0259k\u0259si qurub. Lakin Britaniya r\u0259smil\u0259rinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Rybar Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin maraqlar\u0131 namin\u0259 gizli informasiya t\u0259siri \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irir. B\u00f6y\u00fck Britaniya bildirir ki, bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r qism\u0259n Rusiya Prezident Administrasiyas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir, d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259ti Rostec t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir v\u0259 Rusiya k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 malikdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bu m\u0259lumatlar informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin bir hiss\u0259sinin Rusiya d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 iqtisadi v\u0259 t\u0259\u015fkilati \u0259laq\u0259l\u0259ri olan, kimliyi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259 bil\u0259n qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildiyi n\u0259tic\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Lakin bu, Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc h\u0259r bir saxtakarl\u0131\u011f\u0131 h\u0259min i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan biri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u0259sas vermir. \u0130stifad\u0259 olunan \u00fcsullar \u0259vv\u0259ll\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u0259m\u0259liyyatlara b\u0259nz\u0259s\u0259 bel\u0259, konkret hadis\u0259 \u00fczr\u0259 bel\u0259 \u0259laq\u0259 ayr\u0131ca s\u00fcbutlarla t\u0259sdiql\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Rusiyan\u0131n media saxtakarl\u0131qlar\u0131na dair \u0130sve\u00e7 ara\u015fd\u0131rmas\u0131<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Rusiyan\u0131n media saxtakarl\u0131qlar\u0131n\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u015fkilati struktur \u0130sve\u00e7d\u0259 d\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. 2025-ci ilin may\u0131nda \u0130sve\u00e7in Psixoloji M\u00fcdafi\u0259 Agentliyi SDA-n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k imkanlar\u0131 haqq\u0131nda <a href=\"https:\/\/mpf.se\/publikationer\/publikationer\/2025-05-15-beyond-operation-doppelganger-a-capability-assessment-of-the-social-design-agency\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">elmi hesabat<\/a> d\u0259rc edib. Lund Universitetinin Psixoloji M\u00fcdafi\u0259 \u0130nstitutunun t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 James Pamment v\u0259 Darejan Tsurtsumia s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 3 mind\u0259n \u00e7ox s\u0259n\u0259di t\u0259hlil edibl\u0259r. Materiallar t\u0259\u015fkilat\u0131n daxili yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sini, i\u015f metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkilati imkanlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Hesabatda SDA d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi alan uzunm\u00fcdd\u0259tli Rusiya informasiya m\u00fcharib\u0259sinin bir hiss\u0259si kimi t\u0259svir olunur. Bununla yana\u015f\u0131, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar saxta x\u0259b\u0259r saytlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyat\u0131n t\u0259sirinin \u0259vv\u0259ll\u0259r \u015fi\u015firdildiyini bildirirl\u0259r. Hesabata \u0259sas\u0259n, b\u0259zi \u0259ks-t\u0259dbirl\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulandan f\u0259rqli n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furub. K\u0259\u015ffiyyat t\u0259hlili bax\u0131m\u0131ndan bu m\u00fch\u00fcm f\u0259rqdir. H\u0259r hans\u0131 t\u0259\u015fkilat \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar haz\u0131rlamaq v\u0259 yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f resurslara v\u0259 y\u00fcks\u0259k imkanlara malik olsa da, siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atmaya bil\u0259r. D\u0259rc olunan materiallar\u0131n say\u0131 h\u0259min m\u0259lumatlara inanan insanlar\u0131n say\u0131 dem\u0259k deyil.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\u0130nformNapalm daha \u0259vv\u0259l d\u0259 Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri m\u00f6vzusuna 2026-c\u0131 il may\u0131n 15-d\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f <a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/ua\/victory-day-and-rus-politics-in-sweden\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">&#8220;\u0130sve\u00e7d\u0259 Q\u0259l\u0259b\u0259 G\u00fcn\u00fc v\u0259 Rusiyan\u0131n tarixi yadda\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259ti&#8221;<\/a> adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 toxunub. H\u0259min ara\u015fd\u0131rmada ideoloji mesajlardan, t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n v\u0259 informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131ndan ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259ki ziddiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 istifad\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">A\u0130 il\u0259 Ukrayna aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n informasiya t\u0259siri<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Saxta media materiallar\u0131 Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin yaln\u0131z bir hiss\u0259sidir. H\u0259qiqi siyasi q\u0259rarlar da \u0259sas m\u0259lumatlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirildiyi v\u0259 ya vacib m\u0259qamlar\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 iddialar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259si kimi istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">2026-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda d\u0259rc edilmi\u015f <a href=\"https:\/\/www.eeas.europa.eu\/sites\/default\/files\/2026\/documents\/DARE_Compilation%20Q3%202026_ENG.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">monitorinq hesabat\u0131<\/a> qa\u00e7q\u0131n siyas\u0259ti, h\u0259rbi xidm\u0259t v\u0259 korrupsiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc dezinformasiyada nec\u0259 istifad\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Hesabat Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi DARE layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 2026-c\u0131 ilin iyun-avqust aylar\u0131nda yay\u0131lan \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Material regional jurnalist \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin v\u0259 layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n dig\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na \u0259saslan\u0131r. Hesabat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259llifl\u0259rin m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir v\u0259 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 A\u0130 institutlar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u00f6vqeyi say\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">A\u0130-nin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 iddialar<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">T\u0259krar yay\u0131lan iddialardan biri A\u0130-nin 2027-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259rbi xidm\u0259t \u00f6hd\u0259liyi olan b\u00fct\u00fcn ukraynal\u0131lara veril\u0259n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259ni dayand\u0131raca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259dir. Bu iddia Avropada b\u0259zi qruplar \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda a\u00e7\u0131qlamadan sonra yay\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. 2026-c\u0131 il iyulun 15-d\u0259 <a href=\"https:\/\/www.consilium.europa.eu\/en\/press\/press-releases\/2026\/07\/15\/eu-countries-agree-to-extend-temporary-protection-for-those-fleeing-ukraine-until-march-2028\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131<\/a> \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Ukraynadan qa\u00e7m\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259nin m\u00fcdd\u0259tini 2028-ci il mart\u0131n 4-d\u0259k uzatmaq bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldiyini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Eyni zamanda Ukrayna qanunvericiliyin\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259rbi \u00f6hd\u0259likl\u0259ri olan v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni \u015f\u0259rtl\u0259r t\u0259qdim olunub. Bu \u015f\u0259rtl\u0259r \u015euran\u0131n 2026-c\u0131 il iyulun 30-da q\u0259bul etdiyi <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/dec_impl\/2026\/1912\/2026-08-04\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">(A\u0130) 2026\/1912 sayl\u0131 icra q\u0259rar\u0131<\/a> il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. H\u0259rbi \u00f6hd\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcdd\u0259alar 2026-c\u0131 il avqustun 5-d\u0259n t\u0259tbiq edilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b v\u0259 yeni m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u015famil olunur. H\u0259min m\u00fcdd\u0259alar 2026-c\u0131 il avqustun 4-d\u0259k \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n birind\u0259 art\u0131q m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259 statusuna malik olan v\u0259 sonradan da h\u0259min d\u00f6vl\u0259td\u0259 bu statusu qoruyan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259tbiq edilmir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Manipulyasiya edilmi\u015f x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259 is\u0259 bu m\u0259hdud \u015f\u0259rtl\u0259r A\u0130-nin m\u00fcvafiq ukraynal\u0131lar\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququndan m\u0259hrum ed\u0259c\u0259yi iddias\u0131na \u00e7evrilib. Dig\u0259r iddialarda A\u0130-d\u0259 ya\u015fayan ukraynal\u0131 qad\u0131nlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququnu saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Ukraynan\u0131n Rezerv+ t\u0259tbiqi vasit\u0259sil\u0259 h\u0259rbi statuslar\u0131n\u0131 bildirm\u0259li olduqlar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Monitorinq hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu m\u0259lumatlardan s\u0259f\u0259rb\u0259rlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131q yaratmaq v\u0259 A\u0130-ni m\u00fcharib\u0259d\u0259n qa\u00e7m\u0131\u015f ukraynal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn etibars\u0131z t\u0259r\u0259f kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunur. Burada h\u0259qiqi siyasi q\u0259rar m\u00f6vcuddur, lakin onun mahiyy\u0259ti \u0259sas \u015f\u0259rt v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259 t\u0259hrif edilir.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Pol\u015fa n\u0259\u015frinin ad\u0131ndan yay\u0131lan saxta korrupsiya ittihamlar\u0131<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Eyni monitorinq hesabat\u0131nda Pol\u015fan\u0131n Do Rzeczy jurnal\u0131na aid edil\u0259n saxta jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 da s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilib. Material 2026-c\u0131 ilin yay\u0131nda Odesa b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131nda yay\u0131l\u0131b. Orada Ukraynan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri kimi t\u0259qdim edil\u0259n \u015f\u0259xsin bir milyon dollardan \u00e7ox v\u0259saiti m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k \u015f\u0259xsi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259diyi iddia olunub. Saxta material jurnal\u0131n \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rtibat\u0131n\u0131 t\u0259qlid ed\u0259n g\u00f6r\u00fcnt\u00fc il\u0259 t\u0259qdim edilib.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Hesabat m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin apard\u0131\u011f\u0131 yoxlamaya g\u00f6r\u0259, Do Rzeczy jurnal\u0131n\u0131n sayt\u0131nda bel\u0259 bir material d\u0259rc olunmay\u0131b. Jurnal\u0131n m\u00fcvafiq n\u00f6mr\u0259sind\u0259 ba\u015fqa m\u00f6vzulardan b\u0259hs edilir, saxta m\u0259tnd\u0259 is\u0259 t\u0259bii polyak dilin\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n dil s\u0259hvl\u0259ri var. Bu hadis\u0259d\u0259 Le Point saxtakarl\u0131\u011f\u0131nda istifad\u0259 olunan \u00fcsul t\u0259krarlan\u0131r. Uydurma m\u0259lumatlara etibarl\u0131l\u0131q qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f xarici media qurumunun ad\u0131ndan istifad\u0259 olunur. Lakin eyni \u00fcsulun t\u0259krarlanmas\u0131 h\u0259r iki saxtakarl\u0131\u011f\u0131n eyni t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t deyil.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Rusiyan\u0131n daha geni\u015f hibrid f\u0259aliyy\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 informasiya t\u0259siri<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">R\u0259q\u0259msal informasiya t\u0259siri Avropada t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259ziyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fdiyi d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bir s\u0131ra Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qurumlar\u0131 Rusiyan\u0131n k\u0259\u015ffiyyat m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131n\u0131, kiber\u0259m\u0259liyyatlar\u0131, t\u0259xribatlar\u0131 v\u0259 dezinformasiya f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini paralel \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyini bildirir. Reuters <a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/germany-faces-shadow-war-that-goes-beyond-cold-war-threats-interior-minister-2026-10-12\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 il oktyabr\u0131n 12-d\u0259<\/a> Berlind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u0259tbuat konfrans\u0131ndan x\u0259b\u0259r ver\u0259r\u0259k Almaniyan\u0131n daxili i\u015fl\u0259r naziri Alexander Dobrindt-in geni\u015fmiqyasl\u0131 &#8220;k\u00f6lg\u0259 m\u00fcharib\u0259si&#8221; bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdiyini yaz\u0131b. BfV-nin r\u0259hb\u0259ri Sinan Selen is\u0259 Rusiyan\u0131n hibrid f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini informasiya manipulyasiyas\u0131, t\u0259xribat v\u0259 sabitliyi pozma\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n t\u0259hdid kimi xarakteriz\u0259 edib.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bu a\u00e7\u0131qlamalar, dig\u0259r hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, 2026-c\u0131 ilin avqustunda Leipzig\/Halle hava liman\u0131nda ba\u015f verdiyi bildiril\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259li t\u0259xribat c\u0259hdind\u0259n sonra verilib. Hava liman\u0131nda partlay\u0131c\u0131 madd\u0259 da\u015f\u0131yan pilotsuz u\u00e7u\u015f aparat\u0131 a\u015fkar edilib. Almaniya r\u0259smil\u0259ri \u015f\u00fcbh\u0259li \u0259m\u0259liyyata g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 qoyub, Rusiya is\u0259 ittihamlar\u0131 r\u0259dd edib. Bu hadis\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qurumlar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif hibrid f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6vl\u0259rinin eyni vaxtda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Bununla bel\u0259, Le Point v\u0259 Do Rzeczy saxtakarl\u0131qlar\u0131n\u0131 s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259li t\u0259xribat \u0259m\u0259liyyat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f s\u00fcbutlar m\u00f6vcud deyil. Buradak\u0131 \u0259laq\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f vahid \u0259m\u0259liyyat idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 deyil, daha geni\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259hdidi m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 aiddir. Buna g\u00f6r\u0259 informasiya t\u0259siri h\u0259m m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259t kimi, h\u0259m d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck strateji prosesl\u0259rin m\u00fcmk\u00fcn t\u0259rkib hiss\u0259si kimi t\u0259hlil olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">K\u0259\u015ffiyyat-analitik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259nb\u0259l\u0259r Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin h\u0259m d\u00f6vl\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u0259sul \u015f\u0259xsl\u0259ri h\u0259l\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259mi\u015f ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u0259hat\u0259 etdiyini g\u00f6st\u0259rir. B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259tinin sanksiya s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 SDA haqq\u0131nda elmi ara\u015fd\u0131rmalar bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin bir hiss\u0259sinin nec\u0259 t\u0259\u015fkil v\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirildiyini ortaya qoyur. Bununla yana\u015f\u0131, h\u0259r hans\u0131 konkret \u0259m\u0259liyyat\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n bir t\u0259\u015fkilatla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si ayr\u0131ca s\u00fcbutlar t\u0259l\u0259b edir. Metod v\u0259 mesajlar\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 vahid idar\u0259\u00e7iliyin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259m\u0259y\u0259 kifay\u0259t etmir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259si saxta m\u0259lumat\u0131n Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131ndan v\u0259 Rusiya x\u0259b\u0259r n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259n Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. NewsGuard-\u0131n sonrak\u0131 ara\u015fd\u0131rmas\u0131 is\u0259 Claude s\u00fcni intellekt xidm\u0259tinin h\u0259min saxta iddian\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 daxil olan saytlardan birin\u0259 istinad etm\u0259kl\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya qoyur. Bu, t\u0259krar d\u0259rc olunan dezinformasiyan\u0131n s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan informasiya xidm\u0259tl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 \u0259lav\u0259 yay\u0131lma imkan\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bildiyin\u0259 dair konkret n\u00fcmun\u0259dir. Lakin s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lma b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin eyni \u015f\u0259xs v\u0259 ya t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rmir. Ara\u015fd\u0131rmalar s\u00fcni intellekt modell\u0259rinin daxili bilik bazas\u0131n\u0131n daimi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirildiyini d\u0259 t\u0259sdiql\u0259mir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kampaniyalar\u0131n bir \u00e7oxu Ukraynan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm m\u00f6vzular\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Korrupsiya, h\u0259rbi xidm\u0259t, qa\u00e7q\u0131n siyas\u0259ti v\u0259 Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259krarlanan m\u00f6vzular s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bu m\u00f6vzular\u0131n se\u00e7ilm\u0259si Avropa qurumlar\u0131n\u0131n Rusiyan\u0131n t\u0259sir t\u0259\u015fkilatlar\u0131na aid etdiyi strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 uy\u011fun g\u0259lir. Lakin bu uy\u011funluq \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ictimai r\u0259y\u0259 u\u011furla t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyini v\u0259 ya siyasi q\u0259rarlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirdiyini \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 s\u00fcbut etmir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Buna g\u00f6r\u0259 \u0259sas analitik f\u0259rq s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 faktiki t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f n\u0259tic\u0259 aras\u0131nda apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Saxta materiallar\u0131n, t\u0259krar n\u0259\u015frl\u0259rin v\u0259 ya s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f cavablar\u0131n say\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131n miqyas\u0131n\u0131 v\u0259 yay\u0131lma s\u0259viyy\u0259sini t\u0259svir ed\u0259 bil\u0259r. Lakin bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r insanlar\u0131n h\u0259min m\u0259lumatlara n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ya onlar\u0131n siyasi t\u0259sirini birba\u015fa \u00f6l\u00e7m\u00fcr. \u018fsasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 zaman\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f i\u015ftirak\u00e7\u0131lar, s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f metodlar, ehtimal edil\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259r v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u0259ld\u0259 olunmu\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r bir-birind\u0259n ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">N\u0259tic\u0259<\/h2>\n<p style=\"text-align: left\">S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f Rusiya t\u0259sir \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzundan uydurma m\u0259lumatlar\u0131 yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Saxta m\u0259qal\u0259 v\u0259 videolar m\u00fcst\u0259qil jurnalistika n\u00fcmun\u0259si kimi t\u0259qdim edil\u0259, h\u0259qiqi d\u00f6vl\u0259t q\u0259rarlar\u0131 is\u0259 t\u0259hrif olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131la bil\u0259r. T\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f t\u0259krar n\u0259\u015frl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 eyni iddia \u00e7oxsayl\u0131 saytlarda yer alaraq bir ne\u00e7\u0259 m\u0259nb\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259si \u0259slind\u0259 he\u00e7 vaxt d\u0259rc olunmam\u0131\u015f jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131na aid edil\u0259n iddialar\u0131n Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc informasiya kanallar\u0131 v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 nec\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. H\u0259min iddialar daha sonra s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f cavablarda da t\u0259krarlan\u0131b. Bu proses \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 informasiyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif informasiya m\u00fchitl\u0259ri aras\u0131nda \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k onun \u0259sl m\u0259nb\u0259yind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 \u00e7ata bildiyini n\u00fcmayi\u015f etdirir. Bununla bel\u0259, material\u0131 ilk haz\u0131rlayan \u015f\u0259xs v\u0259 b\u00fct\u00fcn yay\u0131lma z\u0259ncirinin nec\u0259 idar\u0259 olundu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259yib.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">A\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanan k\u0259\u015ffiyyat t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m m\u0259zmunun, h\u0259m d\u0259 onun yay\u0131lma yollar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 z\u0259ruridir. \u0130lkin m\u0259nb\u0259 oldu\u011fu iddia edil\u0259n n\u0259\u015fr yoxlanmal\u0131, d\u0259rc olunma ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259li v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn t\u0259\u015fkilati \u0259laq\u0259l\u0259r s\u00fcbutlarla t\u0259sdiql\u0259nm\u0259lidir. Eyni zamanda s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r, ehtimal edil\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259r v\u0259 faktiki \u0259ld\u0259 olunmu\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r aras\u0131nda ayd\u0131n f\u0259rq qoyulmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259 s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 ya t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc oldu\u011fundan art\u0131q qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k riski yaran\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\u018fsas t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riski t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f informasiya t\u0259sirinin t\u0259bli\u011fat kimi tan\u0131nmadan yeni auditoriyalara \u00e7ata bilm\u0259sidir. Saxta m\u0259lumatlar tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumlar\u0131n\u0131n ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131ld\u0131qda v\u0259 sonradan r\u0259q\u0259msal informasiya xidm\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259krar t\u0259qdim edildikd\u0259 onlar\u0131n \u0259sl m\u0259n\u015f\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir. Bu is\u0259 informasiyan\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: left\">Material\u0131 Andriy L\u0131s\u0131ts\u0131n <a href=\"https:\/\/linktr.ee\/informnapalm\">\u0130nformNapalm<\/a> \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlay\u0131b.<\/p>\n<hr style=\"width: 75%;margin: 20px 0;border: 0;border-top: 1px solid #ccc;text-align: left\" \/>\n<h2 style=\"color: #000;font-size: 1.4rem;font-weight: bold;margin: 24px 0 16px;text-align: left\">\u0130nformNapalm-\u0131n dig\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259rini oxuyun<\/h2>\n<ul style=\"padding-left: 24px;margin: 16px 0;text-align: left\">\n<li style=\"text-align: left;margin: 8px 0\"><a style=\"color: #333333;text-decoration: none\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wildberries\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wildberries PUA z\u0259rb\u0259l\u0259ri v\u0259 kiber\u0259m\u0259liyyatlar\u0131n \u00e7arpaz at\u0259\u015fi alt\u0131nda<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: left;margin: 8px 0\"><a style=\"color: #333333;text-decoration: none\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/telegram\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ukrayna H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Kr\u0131mda Bastion sahil raket kompleksini vurub<\/a><\/li>\n<li style=\"text-align: left;margin: 8px 0\"><a style=\"color: #333333;text-decoration: none\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiyanin-dron-tehdidi-ukrayna-nato\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rusiyan\u0131n 2026\u20132027-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn dron t\u0259hdidi v\u0259 NATO-nun Ukraynadan \u00e7\u0131xarmal\u0131 oldu\u011fu d\u0259rsl\u0259r<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr style=\"border: none;border-top: 1px solid #cfcfcf;margin: 24px 0;width: 100%;text-align: left\" \/>\n<p style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" title=\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/fr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/12\/InformNapalm_logo_05.png\" alt=\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\" width=\"120\" height=\"55\" \/> <span style=\"color: #333333\">Veb sayt\u0131m\u0131za bir link payla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun! Creative Commons \u2013 Attribution 4.0 International \u2013 CC BY 4.0.<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/informnapalm24\/\">Facebook<\/a><\/span>, <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/InformNapalm\">X<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">v\u0259<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/t.me\/informnapalm\">Telegram-da<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">\u0130nformNapalm s\u0259hif\u0259l\u0259rini oxuyun.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\u0130nformNapalm he\u00e7 bir h\u00f6kum\u0259td\u0259n v\u0259 ya sponsordan maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi alm\u0131r. Yegan\u0259 sponsorlar\u0131m\u0131z f\u0259rdi k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r v\u0259 oxuculard\u0131r. Siz h\u0259m\u00e7inin BuyMeACoffee vasit\u0259sil\u0259 ayl\u0131q <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/www.buymeacoffee.com\/informnapalm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> ki\u00e7ik ian\u0259l\u0259r<\/a> <\/span> etm\u0259kl\u0259 \u0130nformNapalm-a d\u0259st\u0259k ola bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li t\u0259sir \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri Ukrayna v\u0259 onun beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 haqq\u0131nda \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn saxta x\u0259b\u0259r&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":72,"featured_media":2889,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[1,70,13,6],"tags":[1399,1154,1397,1234,1395,1396,1398,289,1394,1390,1391,1392,1393,42],"class_list":["post-2885","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analitika","category-rusiya","category-world","category-news","tag-doppelganger","tag-hibrid-muharib","tag-informasiya-mliyyatlari","tag-informasiya-manipulyasiyasi","tag-le-point","tag-media-saxtakarligi","tag-newsguard","tag-osint","tag-pravda-sbksi","tag-rusiya-dezinformasiyasi","tag-rusiya-tbligati","tag-saxta-xbrlr","tag-suni-intellekt","tag-ukrayna"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Rusiya dezinformasiyas\u0131: Saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131rma s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 nec\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rusiya dezinformasiyas\u0131: Saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131rma s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 nec\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-12T23:30:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-12T23:44:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2026\/10\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"642\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"336\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"2476\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2476\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"2476\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1\"},\"headline\":\"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r, s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 onu t\u0259krarlay\u0131r\",\"datePublished\":\"2026-10-12T23:30:05+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-12T23:44:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/\"},\"wordCount\":8536,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2026\\\/10\\\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg\",\"keywords\":[\"Doppelg\u00e4nger\",\"hibrid m\u00fcharib\u0259\",\"informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131\",\"informasiya manipulyasiyas\u0131\",\"Le Point\",\"media saxtakarl\u0131\u011f\u0131\",\"NewsGuard\",\"OSINT\",\"Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si\",\"Rusiya dezinformasiyas\u0131\",\"Rusiya t\u0259bli\u011fat\u0131\",\"saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r\",\"s\u00fcni intellekt\",\"Ukrayna\"],\"articleSection\":[\"Analitika\",\"Rusiya\",\"\u00dcmumd\u00fcnya\",\"X\u0259b\u0259rl\u0259r\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/\",\"name\":\"Rusiya dezinformasiyas\u0131: Saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2026\\\/10\\\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg\",\"datePublished\":\"2026-10-12T23:30:05+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-12T23:44:48+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1\"},\"description\":\"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131rma s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 nec\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2026\\\/10\\\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2026\\\/10\\\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg\",\"width\":642,\"height\":336,\"caption\":\"Rusiya dezinformasiyas\u0131, saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt vasit\u0259sil\u0259 yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r, s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 onu t\u0259krarlay\u0131r\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/\",\"name\":\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\",\"description\":\"Ukrayna x\u0259b\u0259rl\u0259ri az\u0259rbaycanca\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1\",\"name\":\"2476\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"2476\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/informnapalm.org\\\/az\\\/author\\\/tugrul\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rusiya dezinformasiyas\u0131: Saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt","description":"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131rma s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 nec\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Rusiya dezinformasiyas\u0131: Saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt","og_description":"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131rma s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 nec\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.","og_url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/","og_site_name":"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm","article_published_time":"2026-10-12T23:30:05+00:00","article_modified_time":"2026-10-12T23:44:48+00:00","og_image":[{"width":642,"height":336,"url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2026\/10\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"2476","twitter_misc":{"Written by":"2476","Est. reading time":"19 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/"},"author":{"name":"2476","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1"},"headline":"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r, s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 onu t\u0259krarlay\u0131r","datePublished":"2026-10-12T23:30:05+00:00","dateModified":"2026-10-12T23:44:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/"},"wordCount":8536,"image":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2026\/10\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg","keywords":["Doppelg\u00e4nger","hibrid m\u00fcharib\u0259","informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131","informasiya manipulyasiyas\u0131","Le Point","media saxtakarl\u0131\u011f\u0131","NewsGuard","OSINT","Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si","Rusiya dezinformasiyas\u0131","Rusiya t\u0259bli\u011fat\u0131","saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r","s\u00fcni intellekt","Ukrayna"],"articleSection":["Analitika","Rusiya","\u00dcmumd\u00fcnya","X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/","url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/","name":"Rusiya dezinformasiyas\u0131: Saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt","isPartOf":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2026\/10\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg","datePublished":"2026-10-12T23:30:05+00:00","dateModified":"2026-10-12T23:44:48+00:00","author":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1"},"description":"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131rma s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 nec\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/#primaryimage","url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2026\/10\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg","contentUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2026\/10\/Rusiya-dezinformasiyasi.jpg","width":642,"height":336,"caption":"Rusiya dezinformasiyas\u0131, saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt vasit\u0259sil\u0259 yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiya-dezinformasiyasi-suni-intellekt\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rusiya dezinformasiyas\u0131 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r, s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 onu t\u0259krarlay\u0131r"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#website","url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/","name":"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm","description":"Ukrayna x\u0259b\u0259rl\u0259ri az\u0259rbaycanca","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/#\/schema\/person\/e683569ccd9c71b2afa351e58e558cb1","name":"2476","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cdfe9f344a6a3098c5b8f56d0951f5a6488eb77f72278644d45d1518136dda9?s=96&d=mm&r=g","caption":"2476"},"url":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/author\/tugrul\/"}]}},"post_src":"<div style=\"color: #000000;text-align: left\">\r\n<p style=\"text-align: left;font-family: Helvetica Neue,Helvetica,Arial,Nimbus Sans L,sans-serif;font-weight: bold\">Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li t\u0259sir \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri Ukrayna v\u0259 onun beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 haqq\u0131nda \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn saxta x\u0259b\u0259r materiallar\u0131ndan istifad\u0259 edir. Fransan\u0131n Le Point jurnal\u0131na aid edil\u0259n uydurma jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131 v\u0259 geni\u015f internet saytlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131b. Daha sonra Claude s\u00fcni intellekt xidm\u0259ti h\u0259min iddialar\u0131 do\u011fru m\u0259lumat kimi t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 daxil olan saytlardan birin\u0259 istinad edib. Bu hadis\u0259 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259rin r\u0259q\u0259msal informasiya xidm\u0259tl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 nec\u0259 daha geni\u015f yay\u0131la bildiyini g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n yeni hesabatlar\u0131 v\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalar Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u015fkilati strukturu daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<div style=\"color: #333333;text-align: left\">\r\n<p style=\"text-align: left\">2026-c\u0131 il oktyabr\u0131n 12-d\u0259 Almaniyan\u0131n daxili i\u015fl\u0259r naziri Alexander Dobrindt \u00f6lk\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 \"k\u00f6lg\u0259 m\u00fcharib\u0259si\" apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Eyni m\u0259tbuat konfrans\u0131nda Almaniyan\u0131n Konstitusiyan\u0131n M\u00fcdafi\u0259si \u00fczr\u0259 Federal \u0130dar\u0259si (BfV) Rusiyan\u0131n hibrid f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin informasiya manipulyasiyas\u0131n\u0131, t\u0259xribatlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259hdidl\u0259rini \u0259hat\u0259 etdiyini bildirib. Bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar Avropada Rusiyan\u0131n t\u0259sir \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na dair yeni ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n d\u0259rc olundu\u011fu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, saxta m\u0259lumatlara etibarl\u0131l\u0131q qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumlar\u0131n\u0131n ad\u0131ndan v\u0259 n\u00fcfuzundan istifad\u0259 olunur. H\u0259min m\u0259lumatlar \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f kanallar vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131l\u0131r v\u0259 zahir\u0259n bir-birind\u0259n m\u00fcst\u0259qil g\u00f6r\u00fcn\u0259n saytlarda yenid\u0259n d\u0259rc edilir. Bu materiallardan s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan informasiya xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 istifad\u0259 etdikd\u0259 \u0259lav\u0259 yay\u0131lma kanal\u0131 yaran\u0131r. Bel\u0259 hallarda istifad\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259qdim olunan m\u0259lumat\u0131n \u0259sl m\u0259nb\u0259yini h\u0259r zaman m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bilmirl\u0259r.<\/p>\r\n\r\n<\/div>\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Media qurumlar\u0131n\u0131n t\u0259qlidi informasiya t\u0259siri vasit\u0259si kimi<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Rusiyan\u0131n informasiya m\u0259kan\u0131nda t\u0259sir f\u0259aliyy\u0259ti yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t medias\u0131 v\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Kremlin m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n informasiya kanallar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmir. S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u00fcsullardan biri saxta m\u0259lumatlar\u0131 etibarl\u0131 jurnalist material\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f x\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n ad\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kdir. Saxta m\u0259qal\u0259 v\u0259 videolarda m\u0259\u015fhur loqolardan, h\u0259min media qurumlar\u0131na xas qrafik elementl\u0259rd\u0259n, b\u0259z\u0259n is\u0259 real \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid edil\u0259n uydurma a\u00e7\u0131qlamalardan istifad\u0259 olunur. Material\u0131n \u0259sl m\u0259nb\u0259yi zahir\u0259n m\u00fcst\u0259qil g\u00f6r\u00fcn\u0259n x\u0259b\u0259r qurumunun arxas\u0131nda gizl\u0259dilir. \u0130ddia yay\u0131ld\u0131qca tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumuna istinad da onunla birlikd\u0259 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 daxil olur v\u0259 m\u0259lumat\u0131n art\u0131q jurnalist yoxlamas\u0131ndan ke\u00e7diyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 yarad\u0131r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">NewsGuard analitik \u015firk\u0259ti <a href=\"https:\/\/www.newsguardtech.com\/special-reports\/hijacking-trusted-media-brands-russias-favorite-disinformation-tactic\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 ilin sentyabr\u0131nda d\u0259rc etdiyi ara\u015fd\u0131rmada<\/a> Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li \u00fc\u00e7 t\u0259sir \u0259m\u0259liyyat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 906 saxtala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f media material\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. H\u0259min materiallar 21 \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n 163 tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumunun ad\u0131ndan t\u0259qdim olunub. Ad\u0131 v\u0259 vizual \u00fcslubu t\u0259qlid edil\u0259n x\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131 aras\u0131nda BBC, Euronews, Politico v\u0259 Deutsche Welle d\u0259 var. Saxta materiallardan, dig\u0259r m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, Ukrayna r\u0259smil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 korrupsiya ittihamlar\u0131 v\u0259 Avropa siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri haqq\u0131nda \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilib. Bel\u0259likl\u0259, real media qurumlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzu uydurma iddialara daha \u00e7ox etibarl\u0131l\u0131q qazand\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 istismar olunub.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bununla yana\u015f\u0131, NewsGuard bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin art\u0131m tempi haqq\u0131nda \u0259vv\u0259ll\u0259r a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259riciy\u0259 d\u00fcz\u0259li\u015f edib. \u015eirk\u0259t \u0259vv\u0259lc\u0259 2025-ci ilin birinci yar\u0131s\u0131 il\u0259 2026-c\u0131 ilin eyni d\u00f6vr\u00fc aras\u0131nda 850 faizlik art\u0131m oldu\u011funu bildirmi\u015fdi. Lakin m\u00fcst\u0259qil t\u0259dqiqat qrupunun iradlar\u0131ndan sonra NewsGuard 2025-ci il\u0259 aid monitorinqin eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259hat\u0259li apar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul edib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilkin m\u00fcqayis\u0259 art\u0131m\u0131n miqyas\u0131n\u0131 oldu\u011fundan b\u00f6y\u00fck g\u00f6st\u0259rmi\u015f ola bil\u0259r. Bu d\u00fcz\u0259li\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f saxtakarl\u0131q hallar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alm\u0131r, lakin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259 geni\u015fl\u0259ndiyini d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259yi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bu \u00fcsulun mahiyy\u0259ti yalan m\u0259lumat\u0131n bir ne\u00e7\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k etibarl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259sidir. \u018fvv\u0259lc\u0259 uydurma x\u0259b\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumunun ad\u0131ndan t\u0259qdim olunur. Daha sonra dig\u0259r saytlar v\u0259 sosial media hesablar\u0131 guya ilkin m\u0259nb\u0259y\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k h\u0259min material\u0131 yenid\u0259n yay\u0131r. M\u0259lumat\u0131n yay\u0131lmas\u0131 davam etdikc\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u0259\u015frl\u0259rin eyni iddian\u0131 bir-birind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq t\u0259sdiql\u0259diyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 yarana bil\u0259r. Halbuki onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 eyni saxta materiala \u0259saslan\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Frans\u0131z jurnal\u0131na aid edil\u0259n saxta ara\u015fd\u0131rma<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">2026-c\u0131 il aprelin 10-da Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131 Fransada m\u00fcalic\u0259 ald\u0131qdan sonra 20 mind\u0259n \u00e7ox ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7inin f\u0259rarilik etdiyi bar\u0259d\u0259 iddia yayma\u011fa ba\u015flay\u0131b. H\u0259min iddiaya g\u00f6r\u0259, 2025-ci ild\u0259 Fransada m\u00fcalic\u0259 alan h\u0259r \u00fc\u00e7 ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7id\u0259n biri Ukraynaya qay\u0131tmaq \u0259v\u0259zin\u0259 Fransada qal\u0131b. Materialda ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin Fransadak\u0131 cinay\u0259tkar qrupla\u015fmalara qo\u015fuldu\u011fu da iddia edilirdi. M\u0259nb\u0259 kimi Fransan\u0131n Le Point jurnal\u0131 g\u00f6st\u0259rilirdi. \u0130ddialar jurnal\u0131n loqosundan istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259 onun jurnalist \u00fcslubunu t\u0259qlid ed\u0259n video il\u0259 birlikd\u0259 t\u0259qdim olunurdu.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Lakin Le Point bel\u0259 bir ara\u015fd\u0131rma d\u0259rc etm\u0259yib. Aprelin 14-d\u0259 <a href=\"https:\/\/cpd.gov.ua\/en\/international-threats-en\/europe\/fake-about-20000-ukrainian-deserters-in-france\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ukraynan\u0131n Dezinformasiyaya Qar\u015f\u0131 M\u00fcbariz\u0259 M\u0259rk\u0259zi<\/a> h\u0259min materialla ba\u011fl\u0131 t\u0259hlilini ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Qurum m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, Le Point bu m\u0259lumatlar\u0131 yay\u0131mlamay\u0131b v\u0259 iddialara uy\u011fun statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r n\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f beyn\u0259lxalq media qurumlar\u0131n\u0131n n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259, n\u0259 d\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcuddur. M\u0259rk\u0259zin ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, saxta material \u0259vv\u0259lc\u0259 Rusiya Telegram kanallar\u0131nda yay\u0131l\u0131b, daha sonra is\u0259 t\u0259bli\u011fat y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar t\u0259r\u0259find\u0259n Fransadan g\u0259l\u0259n h\u0259qiqi x\u0259b\u0259r kimi t\u0259qdim edilib.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Yay\u0131lma z\u0259ncirinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259 bil\u0259n hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri ad\u0131 \"H\u0259rbi m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i\" m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n \"\u0412\u043e\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043e\u0431\u043e\u0437\u0440\u0435\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\" Telegram kanal\u0131na gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Kanal aprelin 10-da payla\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatda ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 iddian\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Le Point jurnal\u0131na istinad ed\u0259r\u0259k t\u0259qdim edib. Eyni iddia Rusiya x\u0259b\u0259r n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259 d\u0259 yer al\u0131b v\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f m\u0259lumat kimi g\u00f6st\u0259rilib. M\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f n\u0259\u015frl\u0259r saxta m\u0259nb\u0259y\u0259 istinad\u0131n material yay\u0131ld\u0131qca nec\u0259 qorunub saxland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bununla bel\u0259, videonu ilkin olaraq haz\u0131rlayan \u015f\u0259xs v\u0259 ya t\u0259\u015fkilat a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259yib. Material\u0131 ilk d\u0259f\u0259 hans\u0131 kanal\u0131n d\u0259rc etdiyi d\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259yib. S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lma prosesi saxta material\u0131n bir ne\u00e7\u0259 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc informasiya m\u00fchitind\u0259 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 daxil oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Lakin bu m\u0259lumatlar \u0259m\u0259liyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin kiml\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t etmir.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">R\u0259smi tibbi statistika iddia edil\u0259n f\u0259rarilik miqyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259mir<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u0130ddia edil\u0259n f\u0259rarilik miqyas\u0131n\u0131 Ukraynan\u0131n tibbi t\u0259xliy\u0259l\u0259r\u0259 dair r\u0259smi statistikas\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <a href=\"https:\/\/uoz.cn.ua\/news7095.php\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Ukraynan\u0131n s\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131ndan birinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259<\/a>, 2026-c\u0131 il fevral\u0131n 20-d\u0259k beyn\u0259lxalq Medevac Ukraine proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 6 445 ukraynal\u0131 33 \u00f6lk\u0259d\u0259 tibbi yard\u0131m al\u0131b. Proqram h\u0259rb\u00e7il\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 veteranlar\u0131n\u0131, u\u015faqlar\u0131 v\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f dig\u0259r m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Bu \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n 231-i Fransada m\u00fcalic\u0259y\u0259 q\u0259bul olunub. <a href=\"https:\/\/www.who.int\/europe\/news\/item\/03-03-2026-over-6400-ukrainians-receive-life-saving-treatment-abroad-through-medical-evacuations\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST)<\/a> da 2026-c\u0131 ilin mart\u0131nda h\u0259min proqram vasit\u0259sil\u0259 6 400-d\u0259n \u00e7ox ukraynal\u0131n\u0131n xaricd\u0259 m\u00fcalic\u0259 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yib.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bu statistika beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 koordinasiya olunan konkret tibbi t\u0259xliy\u0259 proqram\u0131na aiddir v\u0259 xaricd\u0259 m\u00fcalic\u0259 alm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn ukraynal\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min r\u0259q\u0259ml\u0259ri Fransada m\u00fcalic\u0259 olunan b\u00fct\u00fcn ukraynal\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin say\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n tam m\u0259lumat kimi q\u0259bul etm\u0259k olmaz. Bununla bel\u0259, a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f proqram g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri 20 mind\u0259n \u00e7ox f\u0259rarinin olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 iddian\u0131 t\u0259sdiql\u0259mir. \u0130ddia edil\u0259n f\u0259rarilik hallar\u0131na dair m\u00fcst\u0259qil s\u00fcbutlar da t\u0259qdim olunmay\u0131b. \u00dcst\u0259lik, bu iddian\u0131 \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istinad edil\u0259n Fransa jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00f6vcud deyil.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Saxta x\u0259b\u0259rin Rusiyan\u0131n Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131lmas\u0131<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Saxta Le Point material\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 Telegram v\u0259 Rusiya x\u0259b\u0259r saytlar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmay\u0131b. NewsGuard-\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, material Kremlin m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n m\u0259zmun yayan geni\u015f saytlar \u015f\u0259b\u0259k\u0259si olan Pravda vasit\u0259sil\u0259 12 dild\u0259 yenid\u0259n d\u0259rc edilib. \u015e\u0259b\u0259k\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 dil qruplar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir, Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc informasiya kanallar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u00e7oxsayl\u0131 materiallar\u0131 t\u0259krar yay\u0131mlay\u0131r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">NewsGuard-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u015f\u0259b\u0259k\u0259 t\u0259xmin\u0259n 280 veb-saytdan ibar\u0259tdir. Hesablamalara \u0259sas\u0259n, 2025-ci ild\u0259 bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 6,3 milyon m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. Onlar\u0131n aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f 115 saxta iddian\u0131n t\u0259krar yay\u0131mlanmas\u0131 da var. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r n\u0259\u015fr f\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259cmini g\u00f6st\u0259rir, lakin m\u0259lumatlar\u0131n ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ya ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r\u0259 t\u0259sir etdiyini ifad\u0259 etmir. M\u00fcxt\u0259lif n\u0259\u015frl\u0259r eyni m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259krarlaya bil\u0259r v\u0259 geni\u015f oxucu auditoriyas\u0131na \u00e7atmadan da \u00e7oxsayl\u0131 saytlarda d\u0259rc oluna bil\u0259r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bununla bel\u0259, t\u0259krar d\u0259rc olunan materiallar\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmi m\u0259lumatlar\u0131n internet axtar\u0131\u015flar\u0131nda \u0259l\u00e7atan olmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 m\u0259hdud Rusiya informasiya m\u00fchitind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan bir iddia sonradan \u00e7oxsayl\u0131 saytlarda v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 yay\u0131la bil\u0259r. Adi internet axtar\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 bu n\u0259\u015frl\u0259r bir-birind\u0259n m\u00fcst\u0259qil m\u0259nb\u0259l\u0259r kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r, halbuki onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 eyni ilkin m\u0259zmunu t\u0259krarlay\u0131r. Bel\u0259 t\u0259krarlar uydurma iddian\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndiyi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 yarada bil\u0259r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259si saxta x\u0259b\u0259r material\u0131n\u0131n Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131ndan Rusiya x\u0259b\u0259r saytlar\u0131na, oradan is\u0259 beyn\u0259lxalq saytlar \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 nec\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Lakin s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lma prosesi b\u00fct\u00fcn t\u0259krar n\u0259\u015frl\u0259rin eyni \u015f\u0259xs v\u0259 ya t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rmir. Bu, material\u0131 yayan h\u0259r k\u0259sin onun saxta oldu\u011funu bildiyi dem\u0259k d\u0259 deyil. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 n\u0259\u015frl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259 vahid \u0259m\u0259liyyat idar\u0259\u00e7iliyinin m\u00f6vcudlu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259sini bir-birind\u0259n ay\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair \u0259vv\u0259lki ara\u015fd\u0131rma<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">2024-c\u00fc ilin mart\u0131nda \u0130nformNapalm Insight News jurnalistl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Avropada Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc mesajlar yayan media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rma d\u0259rc edib. Ara\u015fd\u0131rmada veb-analitika v\u0259 a\u00e7ar s\u00f6zl\u0259rin t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn SimilarWeb v\u0259 SE Ranking proqramlar\u0131ndan istifad\u0259 olunub. Veb-analitika v\u0259 axtar\u0131\u015f sisteml\u0259rind\u0259 marketinq sah\u0259sind\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri il\u0259 d\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b. 2024-c\u00fc ilin mart\u0131nda \u0130nformNapalm Insight News jurnalistl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Avropada Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc mesajlar yayan media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair <a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/medya\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">ara\u015fd\u0131rma<\/a> d\u0259rc edib. Ara\u015fd\u0131rmada veb-analitika v\u0259 a\u00e7ar s\u00f6zl\u0259rin t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn SimilarWeb v\u0259 SE Ranking proqramlar\u0131ndan istifad\u0259 olunub. Veb-analitika v\u0259 axtar\u0131\u015f sisteml\u0259rind\u0259 marketinq sah\u0259sind\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri il\u0259 d\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b. Analitikl\u0259r ox\u015far m\u0259zmun yay\u0131mlayan, bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 istinad ed\u0259n v\u0259 aralar\u0131nda istifad\u0259\u00e7i ke\u00e7idl\u0259ri olan saytlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiribl\u0259r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, m\u0259zmun ox\u015farl\u0131qlar\u0131, ortaq axtar\u0131\u015f ifad\u0259l\u0259ri, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ke\u00e7idl\u0259r v\u0259 sitatlar saytlar\u0131n \u00fcmumi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t etdiyin\u0259 i\u015far\u0259 edir. Lakin bu \u0259laq\u0259l\u0259r \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 vahid \u0259m\u0259liyyat idar\u0259\u00e7iliyinin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t deyil. Ara\u015fd\u0131rma m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, istifad\u0259\u00e7il\u0259rin bir saytdak\u0131 ke\u00e7id vasit\u0259sil\u0259 dig\u0259r sayta y\u00f6n\u0259lm\u0259si h\u0259min saytlar\u0131n ortaq oxucu auditoriyas\u0131na malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rirdi. N\u0259tic\u0259l\u0259r interaktiv infoqrafikada \u0259ks etdirilib. Burada h\u0259r sayt\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc onun ayl\u0131q ziyar\u0259t\u00e7i trafikini, x\u0259tl\u0259rin qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 istinad v\u0259 ke\u00e7idl\u0259rin say\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi. Ara\u015fd\u0131rmaya \u0259sas\u0259n, bu media qurumlar\u0131 \u0259n f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 Almaniya v\u0259 Fransada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\r\n<p lang=\"az-AZ\" style=\"text-align: left;margin: 18px 0\"><a class=\"single-popup\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/pr3-1.png\" rel=\"noopener\"><img class=\"alignnone\" style=\"display: block;width: 100%;max-width: 642px;height: auto;border: 1px solid #000000\" title=\"\u0130nformNapalm-\u0131n 2024-c\u00fc ild\u0259 Avropadak\u0131 media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmas\u0131\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/pr3-1.png\" alt=\"\u0130nformNapalm v\u0259 Insight News-un 2024-c\u00fc il ara\u015fd\u0131rmas\u0131na \u0259sas\u0259n Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar v\u0259 onlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259b\u0259k\u0259 x\u0259rit\u0259si\" width=\"642\" \/><\/a><\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131rma h\u0259m\u00e7inin m\u00fc\u0259llifl\u0259r aras\u0131nda Rusiya il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259l\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259rin oldu\u011funu, onlardan b\u0259zil\u0259rinin is\u0259 Rusiyaya k\u00f6\u00e7d\u00fcy\u00fcn\u00fc \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. Saytlar \u00e7ox vaxt \u00f6zl\u0259rini azad v\u0259 m\u00fcst\u0259qil media qurumlar\u0131 kimi t\u0259qdim edir, yay\u0131mlad\u0131qlar\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 is\u0259 \"alternativ informasiya\" adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u0130nformNapalm-\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, uzun ill\u0259rdir f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, konkret h\u0259d\u0259f auditoriyas\u0131 olan v\u0259 dig\u0259r Q\u0259rb media qurumlar\u0131na b\u0259nz\u0259y\u0259n saytlar domen ad\u0131nda Pravda s\u00f6z\u00fc olan Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlardan daha \u00e7ox oxucunu inand\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\r\n<p lang=\"az-AZ\" style=\"text-align: left;margin: 18px 0\"><a class=\"single-popup\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/rtfr.jpg\" rel=\"noopener\"><img class=\"alignnone\" style=\"display: block;width: 100%;max-width: 642px;height: auto;border: 1px solid #000000\" title=\"SE Ranking: Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2024\/03\/rtfr.jpg\" alt=\"SE Ranking vasit\u0259sil\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 Avropadak\u0131 Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc saytlar aras\u0131nda ke\u00e7idl\u0259rin v\u0259 istinadlar\u0131n t\u0259hlili\" width=\"642\" \/><\/a><\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 NewsGuard-\u0131n Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin 2025-ci ild\u0259ki miqyas\u0131 haqq\u0131nda a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlardan \u0259vv\u0259l apar\u0131l\u0131b. Ara\u015fd\u0131rma Le Point saxtakarl\u0131\u011f\u0131ndan xeyli \u0259vv\u0259l d\u0259rc olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min hadis\u0259ni \u0259hat\u0259 etmir. Bununla bel\u0259, bir-birin\u0259 istinad ed\u0259n v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ke\u00e7idl\u0259r yerl\u0259\u015fdir\u0259n saytlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini m\u00fcst\u0259qil m\u0259nb\u0259l\u0259r kimi t\u0259qdim etm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan ox\u015far f\u0259aliyy\u0259t modelini t\u0259svir edir.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Saxta m\u0259lumat\u0131n s\u00fcni intellekt xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259krarlanmas\u0131<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259sinin x\u00fcsusil\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259r\u0259fi saxta material\u0131n yenid\u0259n d\u0259rc edilm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. NewsGuard <a href=\"https:\/\/www.newsguardtech.com\/special-reports\/anthropic-ai-chatbot-claude-russia-iran-propaganda\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 il may\u0131n 4-d\u0259 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmada<\/a> Claude s\u00fcni intellekt xidm\u0259tinin Rusiya v\u0259 \u0130ran informasiya m\u00fchitl\u0259rind\u0259n qaynaqlanan saxta iddialara nec\u0259 cavab verdiyini t\u0259hlil edib. Ara\u015fd\u0131rmada m\u00fcxt\u0259lif tipli suallardan istifad\u0259 olunub. B\u0259zil\u0259ri neytral \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rtib edilib, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 m\u00fcvafiq iddian\u0131n do\u011fru oldu\u011fu f\u0259rziyy\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar xidm\u0259tin informasiya t\u0259siri kampaniyas\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259zmun haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n sor\u011fulara nec\u0259 cavab verdiyini d\u0259 yoxlay\u0131blar.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Claude-a guya Le Point t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma haqq\u0131nda suallar veril\u0259rk\u0259n xidm\u0259t iki ayr\u0131 s\u0131naqda uydurma iddian\u0131 h\u0259qiq\u0259t kimi t\u0259qdim edib. S\u0131naqlardan birind\u0259 sual\u0131n \u00f6z\u00fc h\u0259min iddian\u0131n do\u011fru oldu\u011funu \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n q\u0259bul edirdi. Dig\u0259r sual is\u0259 \u0259lav\u0259 \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259zmunun haz\u0131rlanmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. H\u0259r iki halda Claude Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 daxil olan frans\u0131zdilli bir sayta istinad edib. H\u0259min sayt \u0259vv\u0259ll\u0259r saxta material\u0131 yenid\u0259n d\u0259rc etmi\u015fdi v\u0259 indi yanl\u0131\u015f cavab\u0131n m\u0259nb\u0259yi kimi g\u00f6st\u0259rilirdi.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bel\u0259likl\u0259, Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 yay\u0131lan \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 informasiyan\u0131n s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan cavabda m\u0259nb\u0259 kimi istifad\u0259 olunmas\u0131na dair s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f n\u00fcmun\u0259 m\u00f6vcuddur. Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f xidm\u0259t m\u0259nb\u0259 material\u0131ndak\u0131 probleml\u0259ri a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n yanl\u0131\u015f m\u0259lumat\u0131 t\u0259krarlad\u0131qda yeni yay\u0131lma kanal\u0131 yaran\u0131r. \u0130stifad\u0259\u00e7i m\u0259lumat\u0131n yoxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r, halbuki istinad edil\u0259n sayt sad\u0259c\u0259 uydurma iddian\u0131 t\u0259krarlay\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Google-un s\u00fcni intellekt cavab\u0131 v\u0259 s\u00fcbutlar\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 f\u0259rq<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">NewsGuard 2026-c\u0131 ilin sentyabr\u0131nda Google-un avtomatik haz\u0131rlanan axtar\u0131\u015f x\u00fclas\u0259si olan AI Overview-un da eyni iddian\u0131 t\u0259sdiql\u0259diyi bildiril\u0259n bir hadis\u0259 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat yay\u0131b. \u015eirk\u0259tin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, saxta m\u0259lumat\u0131n ilk d\u0259f\u0259 yay\u0131lma\u011fa ba\u015flamas\u0131ndan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra ba\u015f verib. Lakin Google t\u0259qdim olunan s\u00fcbutlarla raz\u0131la\u015fmay\u0131b v\u0259 payla\u015f\u0131lan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnd\u0259 ilkin sor\u011funun g\u00f6st\u0259rilm\u0259diyini bildirib. \u015eirk\u0259tin \u00f6z ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda da h\u0259min cavab\u0131 yenid\u0259n \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 iki m\u00fc\u015fahid\u0259nin s\u00fcbut bazas\u0131 f\u0259rqlidir. NewsGuard-\u0131n Claude haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda cavablar v\u0259 m\u0259nb\u0259 istinadlar\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilib, Google bar\u0259d\u0259 iddia is\u0259 \u015firk\u0259tin t\u0259sdiql\u0259y\u0259 bilm\u0259diyi n\u0259tic\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bu ara\u015fd\u0131rmalar s\u00fcni intellekt modell\u0259rinin t\u0259lim m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n daimi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirildiyini g\u00f6st\u0259rmir. S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f z\u0259iflik \u0259sas\u0259n m\u0259lumat\u0131n axtar\u0131lmas\u0131 v\u0259 toplanmas\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. S\u00fcni intellekt xidm\u0259ti axtar\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 dig\u0259r internet m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etdikd\u0259 etibars\u0131z materiallar\u0131 fakt kimi t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 eyni uydurma iddia ilkin olaraq yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saytlar\u0131 he\u00e7 vaxt ziyar\u0259t etm\u0259y\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 d\u0259 \u00e7ata bil\u0259r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">T\u0259dqiqatlar\u0131n m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 s\u00fcni intellekt sisteml\u0259rinin z\u0259if t\u0259r\u0259fl\u0259ri<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">S\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259raitd\u0259 dezinformasiyan\u0131 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 t\u0259sdiql\u0259nib. Lakin problemin miqyas\u0131 v\u0259 bunun n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc manipulyasiyadan qaynaqland\u0131\u011f\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir. NewsGuard 2025-ci ilin mart\u0131nda d\u0259rc etdiyi ara\u015fd\u0131rmada s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rinin yoxlan\u0131lan cavablar\u0131n t\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7d\u0259 birind\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259n saxta iddialar\u0131 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Bu n\u0259tic\u0259 Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 materiallar yaymaqla s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan informasiya xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 suallar do\u011furub.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Lakin 2025-ci ilin oktyabr\u0131nda d\u0259rc olunan v\u0259 elmi ekspert r\u0259yind\u0259n ke\u00e7mi\u015f <a href=\"https:\/\/misinforeview.hks.harvard.edu\/article\/llms-grooming-or-data-voids-llm-powered-chatbot-references-to-kremlin-disinformation-reflect-information-gaps-not-manipulation\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">bir t\u0259dqiqat<\/a> daha ehtiyatl\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r ortaya qoyub. Ara\u015fd\u0131rma Harvard Kennedy School-un Misinformation Review elmi jurnal\u0131nda yay\u0131mlan\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan d\u00f6rd informasiya xidm\u0259tinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 416 cavab\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. Suallar \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f Rusiya dezinformasiya iddialar\u0131na \u0259saslan\u0131rd\u0131. Cavablar\u0131n yaln\u0131z 21-i, y\u0259ni 5 faizi saxta iddialar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yib. Cavablar\u0131n 8 faizind\u0259 Kreml\u0259 ba\u011fl\u0131 saytlara istinad edilib, lakin h\u0259min m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n \u00e7ox vaxt iddialar\u0131 sor\u011fulamaq v\u0259 ya onlar\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015f\u00fcbh\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunub.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar b\u0259zi yanl\u0131\u015f s\u00fcni intellekt cavablar\u0131na alternativ izah da t\u0259qdim edibl\u0259r. \u00c7ox m\u0259hdud v\u0259 konkret bir m\u00f6vzu \u00fczr\u0259 etibarl\u0131 m\u0259lumat \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131qda daha az etibarl\u0131 saytlar axtar\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259 qeyri-m\u00fct\u0259nasib d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xa bil\u0259r. Bel\u0259 informasiya bo\u015fluqlar\u0131 s\u00fcni intellekt sistemin\u0259 qar\u015f\u0131 u\u011furlu v\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f \u0259m\u0259liyyat\u0131n n\u0259tic\u0259si olmaya da bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 t\u0259dqiqat b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 dezinformasiya yay\u0131lmas\u0131n\u0131n avtomatik olaraq s\u00fcni intellekt xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 sistemli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi n\u0259z\u0259riyy\u0259sini yaln\u0131z m\u0259hdud d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131rmalarda f\u0259rqli metodlardan istifad\u0259 olunub v\u0259 suallar da f\u0259rqli meyarlarla se\u00e7ilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda eyni \u015f\u0259raitin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si kimi m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. M\u00f6vcud elmi ara\u015fd\u0131rmalar saxta m\u0259lumatlar\u0131n s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan cavablarda yer ala bildiyini g\u00f6st\u0259rir. Lakin m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc manipulyasiyan\u0131n miqyas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259ti n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259sas yoxdur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 yanl\u0131\u015f cavablarla u\u011furlu informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 aras\u0131nda f\u0259rq qoyulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u015fkilatlar<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin bir hiss\u0259sinin arxas\u0131nda duran t\u0259\u015fkilati struktur bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin s\u00fcni intellekt sisteml\u0259rin\u0259 \u00fcmumi t\u0259sirind\u0259n daha yax\u015f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilib. B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259ti <a href=\"https:\/\/www.gov.uk\/government\/publications\/uk-action-against-russian-foreign-information-warfare\/new-uk-action-against-foreign-information-warfare\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 ilin iyulunda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 icmalda<\/a> Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin maraqlar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 sanksiyalara m\u0259ruz qalan t\u0259\u015fkilat v\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat t\u0259qdim edib.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u018fsas i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan biri Rusiyan\u0131n Social Design Agency (SDA) t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. B\u00f6y\u00fck Britaniya bu t\u0259\u015fkilat\u0131 saxta x\u0259b\u0259r saytlar\u0131ndan v\u0259 uydurma jurnalist materiallar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n t\u0259sir \u0259m\u0259liyyat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. H\u0259min \u0259m\u0259liyyat beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 almanca \"ox\u015far adam\" m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n Doppelg\u00e4nger ad\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131r. Bu ad tan\u0131nm\u0131\u015f x\u0259b\u0259r saytlar\u0131n\u0131 t\u0259qlid ed\u0259n veb-s\u0259hif\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlardan \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si \u00fcsulunu ifad\u0259 edir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Britaniya r\u0259smil\u0259rinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, SDA Rusiya d\u00f6vl\u0259tind\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131qlar v\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi al\u0131b. T\u0259\u015fkilat Structura \u015firk\u0259ti il\u0259 birlikd\u0259 Ukraynan\u0131 v\u0259 Avropa c\u0259miyy\u0259tl\u0259rini h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak edib. 2026-c\u0131 il may\u0131n 11-d\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li 56 \u015f\u0259xs v\u0259 quruma qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq edib. Onlar\u0131n aras\u0131nda SDA-n\u0131n 49 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 da olub. Bu t\u0259dbirl\u0259r Britaniya r\u0259smil\u0259rinin h\u0259min f\u0259aliyy\u0259ti Rusiyan\u0131n t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f informasiya t\u0259siri strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Centre for Geopolitical Expertise v\u0259 Rybar<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Moskvada yerl\u0259\u015f\u0259n Centre for Geopolitical Expertise (Geosiyasi Ekspertiza M\u0259rk\u0259zi) d\u0259 Britaniyan\u0131n sanksiya t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 daxil edilib. B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259tinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259\u015fkilat\u0131n Rusiya k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri var v\u0259 Storm-1516 adland\u0131r\u0131lan ba\u015fqa bir t\u0259sir \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259yin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edib. Bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259 Avropa siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 uydurma ittihamlar, manipulyasiya edilmi\u015f videolar v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f x\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 t\u0259qlid ed\u0259n saytlarla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. M\u0259zmun sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r v\u0259 dig\u0259r r\u0259q\u0259msal kanallar vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131laraq ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 Ukraynaya beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259yi z\u0259ifl\u0259tm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Britaniya qurumlar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131 Rusiyan\u0131n Rybar media \u015firk\u0259tini d\u0259 \u0259hat\u0259 edir. \u015eirk\u0259t h\u0259rbi m\u0259lumat v\u0259 t\u0259hlill\u0259r yayan geni\u015f f\u0259aliyy\u0259t \u015f\u0259b\u0259k\u0259si qurub. Lakin Britaniya r\u0259smil\u0259rinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Rybar Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin maraqlar\u0131 namin\u0259 gizli informasiya t\u0259siri \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irir. B\u00f6y\u00fck Britaniya bildirir ki, bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r qism\u0259n Rusiya Prezident Administrasiyas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir, d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259ti Rostec t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir v\u0259 Rusiya k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 malikdir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bu m\u0259lumatlar informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin bir hiss\u0259sinin Rusiya d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 iqtisadi v\u0259 t\u0259\u015fkilati \u0259laq\u0259l\u0259ri olan, kimliyi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259 bil\u0259n qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildiyi n\u0259tic\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Lakin bu, Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc h\u0259r bir saxtakarl\u0131\u011f\u0131 h\u0259min i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan biri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u0259sas vermir. \u0130stifad\u0259 olunan \u00fcsullar \u0259vv\u0259ll\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u0259m\u0259liyyatlara b\u0259nz\u0259s\u0259 bel\u0259, konkret hadis\u0259 \u00fczr\u0259 bel\u0259 \u0259laq\u0259 ayr\u0131ca s\u00fcbutlarla t\u0259sdiql\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Rusiyan\u0131n media saxtakarl\u0131qlar\u0131na dair \u0130sve\u00e7 ara\u015fd\u0131rmas\u0131<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Rusiyan\u0131n media saxtakarl\u0131qlar\u0131n\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u015fkilati struktur \u0130sve\u00e7d\u0259 d\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. 2025-ci ilin may\u0131nda \u0130sve\u00e7in Psixoloji M\u00fcdafi\u0259 Agentliyi SDA-n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k imkanlar\u0131 haqq\u0131nda <a href=\"https:\/\/mpf.se\/publikationer\/publikationer\/2025-05-15-beyond-operation-doppelganger-a-capability-assessment-of-the-social-design-agency\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">elmi hesabat<\/a> d\u0259rc edib. Lund Universitetinin Psixoloji M\u00fcdafi\u0259 \u0130nstitutunun t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 James Pamment v\u0259 Darejan Tsurtsumia s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 3 mind\u0259n \u00e7ox s\u0259n\u0259di t\u0259hlil edibl\u0259r. Materiallar t\u0259\u015fkilat\u0131n daxili yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sini, i\u015f metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkilati imkanlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Hesabatda SDA d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi alan uzunm\u00fcdd\u0259tli Rusiya informasiya m\u00fcharib\u0259sinin bir hiss\u0259si kimi t\u0259svir olunur. Bununla yana\u015f\u0131, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar saxta x\u0259b\u0259r saytlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyat\u0131n t\u0259sirinin \u0259vv\u0259ll\u0259r \u015fi\u015firdildiyini bildirirl\u0259r. Hesabata \u0259sas\u0259n, b\u0259zi \u0259ks-t\u0259dbirl\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulandan f\u0259rqli n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furub. K\u0259\u015ffiyyat t\u0259hlili bax\u0131m\u0131ndan bu m\u00fch\u00fcm f\u0259rqdir. H\u0259r hans\u0131 t\u0259\u015fkilat \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar haz\u0131rlamaq v\u0259 yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f resurslara v\u0259 y\u00fcks\u0259k imkanlara malik olsa da, siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atmaya bil\u0259r. D\u0259rc olunan materiallar\u0131n say\u0131 h\u0259min m\u0259lumatlara inanan insanlar\u0131n say\u0131 dem\u0259k deyil.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u0130nformNapalm daha \u0259vv\u0259l d\u0259 Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri m\u00f6vzusuna 2026-c\u0131 il may\u0131n 15-d\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f <a href=\"https:\/\/informnapalm.org\/ua\/victory-day-and-rus-politics-in-sweden\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\"\u0130sve\u00e7d\u0259 Q\u0259l\u0259b\u0259 G\u00fcn\u00fc v\u0259 Rusiyan\u0131n tarixi yadda\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259ti\"<\/a> adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 toxunub. H\u0259min ara\u015fd\u0131rmada ideoloji mesajlardan, t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n v\u0259 informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131ndan ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259ki ziddiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 istifad\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">A\u0130 il\u0259 Ukrayna aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n informasiya t\u0259siri<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Saxta media materiallar\u0131 Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin yaln\u0131z bir hiss\u0259sidir. H\u0259qiqi siyasi q\u0259rarlar da \u0259sas m\u0259lumatlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirildiyi v\u0259 ya vacib m\u0259qamlar\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 iddialar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259si kimi istifad\u0259 olunur.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">2026-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda d\u0259rc edilmi\u015f <a href=\"https:\/\/www.eeas.europa.eu\/sites\/default\/files\/2026\/documents\/DARE_Compilation%20Q3%202026_ENG.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">monitorinq hesabat\u0131<\/a> qa\u00e7q\u0131n siyas\u0259ti, h\u0259rbi xidm\u0259t v\u0259 korrupsiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc dezinformasiyada nec\u0259 istifad\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Hesabat Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi DARE layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 2026-c\u0131 ilin iyun-avqust aylar\u0131nda yay\u0131lan \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Material regional jurnalist \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin v\u0259 layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n dig\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na \u0259saslan\u0131r. Hesabat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259llifl\u0259rin m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir v\u0259 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 A\u0130 institutlar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u00f6vqeyi say\u0131lm\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">A\u0130-nin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 iddialar<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">T\u0259krar yay\u0131lan iddialardan biri A\u0130-nin 2027-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259rbi xidm\u0259t \u00f6hd\u0259liyi olan b\u00fct\u00fcn ukraynal\u0131lara veril\u0259n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259ni dayand\u0131raca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259dir. Bu iddia Avropada b\u0259zi qruplar \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda a\u00e7\u0131qlamadan sonra yay\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. 2026-c\u0131 il iyulun 15-d\u0259 <a href=\"https:\/\/www.consilium.europa.eu\/en\/press\/press-releases\/2026\/07\/15\/eu-countries-agree-to-extend-temporary-protection-for-those-fleeing-ukraine-until-march-2028\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131<\/a> \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Ukraynadan qa\u00e7m\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259nin m\u00fcdd\u0259tini 2028-ci il mart\u0131n 4-d\u0259k uzatmaq bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldiyini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Eyni zamanda Ukrayna qanunvericiliyin\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259rbi \u00f6hd\u0259likl\u0259ri olan v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni \u015f\u0259rtl\u0259r t\u0259qdim olunub. Bu \u015f\u0259rtl\u0259r \u015euran\u0131n 2026-c\u0131 il iyulun 30-da q\u0259bul etdiyi <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/dec_impl\/2026\/1912\/2026-08-04\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">(A\u0130) 2026\/1912 sayl\u0131 icra q\u0259rar\u0131<\/a> il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. H\u0259rbi \u00f6hd\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcdd\u0259alar 2026-c\u0131 il avqustun 5-d\u0259n t\u0259tbiq edilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b v\u0259 yeni m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u015famil olunur. H\u0259min m\u00fcdd\u0259alar 2026-c\u0131 il avqustun 4-d\u0259k \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n birind\u0259 art\u0131q m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u00fcdafi\u0259 statusuna malik olan v\u0259 sonradan da h\u0259min d\u00f6vl\u0259td\u0259 bu statusu qoruyan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259tbiq edilmir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Manipulyasiya edilmi\u015f x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259 is\u0259 bu m\u0259hdud \u015f\u0259rtl\u0259r A\u0130-nin m\u00fcvafiq ukraynal\u0131lar\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququndan m\u0259hrum ed\u0259c\u0259yi iddias\u0131na \u00e7evrilib. Dig\u0259r iddialarda A\u0130-d\u0259 ya\u015fayan ukraynal\u0131 qad\u0131nlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququnu saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Ukraynan\u0131n Rezerv+ t\u0259tbiqi vasit\u0259sil\u0259 h\u0259rbi statuslar\u0131n\u0131 bildirm\u0259li olduqlar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Monitorinq hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu m\u0259lumatlardan s\u0259f\u0259rb\u0259rlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131q yaratmaq v\u0259 A\u0130-ni m\u00fcharib\u0259d\u0259n qa\u00e7m\u0131\u015f ukraynal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn etibars\u0131z t\u0259r\u0259f kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunur. Burada h\u0259qiqi siyasi q\u0259rar m\u00f6vcuddur, lakin onun mahiyy\u0259ti \u0259sas \u015f\u0259rt v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259 t\u0259hrif edilir.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Pol\u015fa n\u0259\u015frinin ad\u0131ndan yay\u0131lan saxta korrupsiya ittihamlar\u0131<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Eyni monitorinq hesabat\u0131nda Pol\u015fan\u0131n Do Rzeczy jurnal\u0131na aid edil\u0259n saxta jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 da s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilib. Material 2026-c\u0131 ilin yay\u0131nda Odesa b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131nda yay\u0131l\u0131b. Orada Ukraynan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri kimi t\u0259qdim edil\u0259n \u015f\u0259xsin bir milyon dollardan \u00e7ox v\u0259saiti m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k \u015f\u0259xsi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259diyi iddia olunub. Saxta material jurnal\u0131n \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rtibat\u0131n\u0131 t\u0259qlid ed\u0259n g\u00f6r\u00fcnt\u00fc il\u0259 t\u0259qdim edilib.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Hesabat m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin apard\u0131\u011f\u0131 yoxlamaya g\u00f6r\u0259, Do Rzeczy jurnal\u0131n\u0131n sayt\u0131nda bel\u0259 bir material d\u0259rc olunmay\u0131b. Jurnal\u0131n m\u00fcvafiq n\u00f6mr\u0259sind\u0259 ba\u015fqa m\u00f6vzulardan b\u0259hs edilir, saxta m\u0259tnd\u0259 is\u0259 t\u0259bii polyak dilin\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n dil s\u0259hvl\u0259ri var. Bu hadis\u0259d\u0259 Le Point saxtakarl\u0131\u011f\u0131nda istifad\u0259 olunan \u00fcsul t\u0259krarlan\u0131r. Uydurma m\u0259lumatlara etibarl\u0131l\u0131q qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f xarici media qurumunun ad\u0131ndan istifad\u0259 olunur. Lakin eyni \u00fcsulun t\u0259krarlanmas\u0131 h\u0259r iki saxtakarl\u0131\u011f\u0131n eyni t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t deyil.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">Rusiyan\u0131n daha geni\u015f hibrid f\u0259aliyy\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 informasiya t\u0259siri<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">R\u0259q\u0259msal informasiya t\u0259siri Avropada t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259ziyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fdiyi d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bir s\u0131ra Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qurumlar\u0131 Rusiyan\u0131n k\u0259\u015ffiyyat m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131n\u0131, kiber\u0259m\u0259liyyatlar\u0131, t\u0259xribatlar\u0131 v\u0259 dezinformasiya f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini paralel \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyini bildirir. Reuters <a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/germany-faces-shadow-war-that-goes-beyond-cold-war-threats-interior-minister-2026-10-12\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">2026-c\u0131 il oktyabr\u0131n 12-d\u0259<\/a> Berlind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u0259tbuat konfrans\u0131ndan x\u0259b\u0259r ver\u0259r\u0259k Almaniyan\u0131n daxili i\u015fl\u0259r naziri Alexander Dobrindt-in geni\u015fmiqyasl\u0131 \"k\u00f6lg\u0259 m\u00fcharib\u0259si\" bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdiyini yaz\u0131b. BfV-nin r\u0259hb\u0259ri Sinan Selen is\u0259 Rusiyan\u0131n hibrid f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini informasiya manipulyasiyas\u0131, t\u0259xribat v\u0259 sabitliyi pozma\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n t\u0259hdid kimi xarakteriz\u0259 edib.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bu a\u00e7\u0131qlamalar, dig\u0259r hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, 2026-c\u0131 ilin avqustunda Leipzig\/Halle hava liman\u0131nda ba\u015f verdiyi bildiril\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259li t\u0259xribat c\u0259hdind\u0259n sonra verilib. Hava liman\u0131nda partlay\u0131c\u0131 madd\u0259 da\u015f\u0131yan pilotsuz u\u00e7u\u015f aparat\u0131 a\u015fkar edilib. Almaniya r\u0259smil\u0259ri \u015f\u00fcbh\u0259li \u0259m\u0259liyyata g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti Rusiya il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 qoyub, Rusiya is\u0259 ittihamlar\u0131 r\u0259dd edib. Bu hadis\u0259 Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qurumlar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif hibrid f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6vl\u0259rinin eyni vaxtda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Bununla bel\u0259, Le Point v\u0259 Do Rzeczy saxtakarl\u0131qlar\u0131n\u0131 s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259li t\u0259xribat \u0259m\u0259liyyat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f s\u00fcbutlar m\u00f6vcud deyil. Buradak\u0131 \u0259laq\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f vahid \u0259m\u0259liyyat idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 deyil, daha geni\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259hdidi m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 aiddir. Buna g\u00f6r\u0259 informasiya t\u0259siri h\u0259m m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259t kimi, h\u0259m d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck strateji prosesl\u0259rin m\u00fcmk\u00fcn t\u0259rkib hiss\u0259si kimi t\u0259hlil olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">K\u0259\u015ffiyyat-analitik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259nb\u0259l\u0259r Rusiyan\u0131n informasiya t\u0259siri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin h\u0259m d\u00f6vl\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u0259sul \u015f\u0259xsl\u0259ri h\u0259l\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259mi\u015f ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u0259hat\u0259 etdiyini g\u00f6st\u0259rir. B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259tinin sanksiya s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 SDA haqq\u0131nda elmi ara\u015fd\u0131rmalar bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin bir hiss\u0259sinin nec\u0259 t\u0259\u015fkil v\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirildiyini ortaya qoyur. Bununla yana\u015f\u0131, h\u0259r hans\u0131 konkret \u0259m\u0259liyyat\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n bir t\u0259\u015fkilatla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si ayr\u0131ca s\u00fcbutlar t\u0259l\u0259b edir. Metod v\u0259 mesajlar\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 vahid idar\u0259\u00e7iliyin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259m\u0259y\u0259 kifay\u0259t etmir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259si saxta m\u0259lumat\u0131n Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc Telegram kanallar\u0131ndan v\u0259 Rusiya x\u0259b\u0259r n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259n Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. NewsGuard-\u0131n sonrak\u0131 ara\u015fd\u0131rmas\u0131 is\u0259 Claude s\u00fcni intellekt xidm\u0259tinin h\u0259min saxta iddian\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 daxil olan saytlardan birin\u0259 istinad etm\u0259kl\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya qoyur. Bu, t\u0259krar d\u0259rc olunan dezinformasiyan\u0131n s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan informasiya xidm\u0259tl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 \u0259lav\u0259 yay\u0131lma imkan\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bildiyin\u0259 dair konkret n\u00fcmun\u0259dir. Lakin s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f yay\u0131lma b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin eyni \u015f\u0259xs v\u0259 ya t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rmir. Ara\u015fd\u0131rmalar s\u00fcni intellekt modell\u0259rinin daxili bilik bazas\u0131n\u0131n daimi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirildiyini d\u0259 t\u0259sdiql\u0259mir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kampaniyalar\u0131n bir \u00e7oxu Ukraynan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm m\u00f6vzular\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Korrupsiya, h\u0259rbi xidm\u0259t, qa\u00e7q\u0131n siyas\u0259ti v\u0259 Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259krarlanan m\u00f6vzular s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bu m\u00f6vzular\u0131n se\u00e7ilm\u0259si Avropa qurumlar\u0131n\u0131n Rusiyan\u0131n t\u0259sir t\u0259\u015fkilatlar\u0131na aid etdiyi strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 uy\u011fun g\u0259lir. Lakin bu uy\u011funluq \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ictimai r\u0259y\u0259 u\u011furla t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyini v\u0259 ya siyasi q\u0259rarlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirdiyini \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 s\u00fcbut etmir.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Buna g\u00f6r\u0259 \u0259sas analitik f\u0259rq s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 faktiki t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f n\u0259tic\u0259 aras\u0131nda apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Saxta materiallar\u0131n, t\u0259krar n\u0259\u015frl\u0259rin v\u0259 ya s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f cavablar\u0131n say\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131n miqyas\u0131n\u0131 v\u0259 yay\u0131lma s\u0259viyy\u0259sini t\u0259svir ed\u0259 bil\u0259r. Lakin bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r insanlar\u0131n h\u0259min m\u0259lumatlara n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ya onlar\u0131n siyasi t\u0259sirini birba\u015fa \u00f6l\u00e7m\u00fcr. \u018fsasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 zaman\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f i\u015ftirak\u00e7\u0131lar, s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f metodlar, ehtimal edil\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259r v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u0259ld\u0259 olunmu\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r bir-birind\u0259n ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000000;text-align: left;font-size: 1.4rem;font-weight: bold\">N\u0259tic\u0259<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: left\">S\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f Rusiya t\u0259sir \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzundan uydurma m\u0259lumatlar\u0131 yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Saxta m\u0259qal\u0259 v\u0259 videolar m\u00fcst\u0259qil jurnalistika n\u00fcmun\u0259si kimi t\u0259qdim edil\u0259, h\u0259qiqi d\u00f6vl\u0259t q\u0259rarlar\u0131 is\u0259 t\u0259hrif olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131la bil\u0259r. T\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f t\u0259krar n\u0259\u015frl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 eyni iddia \u00e7oxsayl\u0131 saytlarda yer alaraq bir ne\u00e7\u0259 m\u0259nb\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Le Point hadis\u0259si \u0259slind\u0259 he\u00e7 vaxt d\u0259rc olunmam\u0131\u015f jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131na aid edil\u0259n iddialar\u0131n Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc informasiya kanallar\u0131 v\u0259 Pravda \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 nec\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. H\u0259min iddialar daha sonra s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f cavablarda da t\u0259krarlan\u0131b. Bu proses \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 informasiyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif informasiya m\u00fchitl\u0259ri aras\u0131nda \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k onun \u0259sl m\u0259nb\u0259yind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 \u00e7ata bildiyini n\u00fcmayi\u015f etdirir. Bununla bel\u0259, material\u0131 ilk haz\u0131rlayan \u015f\u0259xs v\u0259 b\u00fct\u00fcn yay\u0131lma z\u0259ncirinin nec\u0259 idar\u0259 olundu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259yib.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">A\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanan k\u0259\u015ffiyyat t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m m\u0259zmunun, h\u0259m d\u0259 onun yay\u0131lma yollar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 z\u0259ruridir. \u0130lkin m\u0259nb\u0259 oldu\u011fu iddia edil\u0259n n\u0259\u015fr yoxlanmal\u0131, d\u0259rc olunma ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259li v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn t\u0259\u015fkilati \u0259laq\u0259l\u0259r s\u00fcbutlarla t\u0259sdiql\u0259nm\u0259lidir. Eyni zamanda s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r, ehtimal edil\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259r v\u0259 faktiki \u0259ld\u0259 olunmu\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r aras\u0131nda ayd\u0131n f\u0259rq qoyulmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259 s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 ya t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc oldu\u011fundan art\u0131q qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k riski yaran\u0131r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u018fsas t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riski t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f informasiya t\u0259sirinin t\u0259bli\u011fat kimi tan\u0131nmadan yeni auditoriyalara \u00e7ata bilm\u0259sidir. Saxta m\u0259lumatlar tan\u0131nm\u0131\u015f media qurumlar\u0131n\u0131n ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131ld\u0131qda v\u0259 sonradan r\u0259q\u0259msal informasiya xidm\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259krar t\u0259qdim edildikd\u0259 onlar\u0131n \u0259sl m\u0259n\u015f\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir. Bu is\u0259 informasiyan\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">Material\u0131 Andriy L\u0131s\u0131ts\u0131n <a href=\"https:\/\/linktr.ee\/informnapalm\">\u0130nformNapalm<\/a> \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlay\u0131b.<\/p>\r\n\r\n\r\n<hr style=\"width: 75%;margin: 20px 0;border: 0;border-top: 1px solid #ccc;text-align: left\" \/>\r\n\r\n<h2 style=\"color: #000;font-size: 1.4rem;font-weight: bold;margin: 24px 0 16px;text-align: left\">\u0130nformNapalm-\u0131n dig\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259rini oxuyun<\/h2>\r\n<ul style=\"padding-left: 24px;margin: 16px 0;text-align: left\">\r\n \t<li style=\"text-align: left;margin: 8px 0\"><a style=\"color: #333333;text-decoration: none\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wildberries\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Wildberries PUA z\u0259rb\u0259l\u0259ri v\u0259 kiber\u0259m\u0259liyyatlar\u0131n \u00e7arpaz at\u0259\u015fi alt\u0131nda<\/a><\/li>\r\n \t<li style=\"text-align: left;margin: 8px 0\"><a style=\"color: #333333;text-decoration: none\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/telegram\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ukrayna H\u0259rbi D\u0259niz Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Kr\u0131mda Bastion sahil raket kompleksini vurub<\/a><\/li>\r\n \t<li style=\"text-align: left;margin: 8px 0\"><a style=\"color: #333333;text-decoration: none\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/az\/rusiyanin-dron-tehdidi-ukrayna-nato\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rusiyan\u0131n 2026\u20132027-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn dron t\u0259hdidi v\u0259 NATO-nun Ukraynadan \u00e7\u0131xarmal\u0131 oldu\u011fu d\u0259rsl\u0259r<\/a><\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n<hr style=\"border: none;border-top: 1px solid #cfcfcf;margin: 24px 0;width: 100%;text-align: left\" \/>\r\n<p style=\"text-align: left\"><span style=\"color: #000000\"><img class=\"alignleft\" title=\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\" src=\"https:\/\/informnapalm.org\/fr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/12\/InformNapalm_logo_05.png\" alt=\"Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0130nformNapalm\" width=\"120\" height=\"55\" \/> <span style=\"color: #333333\">Veb sayt\u0131m\u0131za bir link payla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun! Creative Commons \u2013 Attribution 4.0 International \u2013 CC BY 4.0.<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/informnapalm24\/\">Facebook<\/a><\/span>, <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/InformNapalm\">X<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">v\u0259<\/span> <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/t.me\/informnapalm\">Telegram-da<\/a><\/span> <span style=\"color: #333333\">\u0130nformNapalm s\u0259hif\u0259l\u0259rini oxuyun.<\/span><\/span><\/p>\r\n<p style=\"text-align: left\">\u0130nformNapalm he\u00e7 bir h\u00f6kum\u0259td\u0259n v\u0259 ya sponsordan maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi alm\u0131r. Yegan\u0259 sponsorlar\u0131m\u0131z f\u0259rdi k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r v\u0259 oxuculard\u0131r. Siz h\u0259m\u00e7inin BuyMeACoffee vasit\u0259sil\u0259 ayl\u0131q <span style=\"font-weight: bold\"><a href=\"https:\/\/www.buymeacoffee.com\/informnapalm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> ki\u00e7ik ian\u0259l\u0259r<\/a> <\/span> etm\u0259kl\u0259 \u0130nformNapalm-a d\u0259st\u0259k ola bil\u0259rsiniz.<\/p>\r\n\r\n<\/div>","amp_enabled":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/72"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2885"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2891,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2885\/revisions\/2891"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2889"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}