{"id":1602,"date":"2015-12-22T08:45:32","date_gmt":"2015-12-22T08:45:32","guid":{"rendered":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/?p=1602"},"modified":"2016-02-22T09:02:52","modified_gmt":"2016-02-22T09:02:52","slug":"raport-o-rosyjskich-zbrodniach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/","title":{"rendered":"Raport o rosyjskich zbrodniach"},"content":{"rendered":"

Oryginalny: https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/polski-raport-o-rosyjskich-zbrodniach-31726<\/a><\/p>\n

WOJCIECH PI\u0118CIAK: Jak trafi\u0142 Pan do zespo\u0142u dokumentuj\u0105cego rosyjskie zbrodnie na Ukrainie?<\/strong><\/p>\n

ADAM NOWAK (pseudonim), by\u0142y policjant, wsp\u00f3\u0142autor raportu o rosyjskich zbrodniach na Ukrainie: Znajomy powiedzia\u0142, \u017ce pos\u0142anka Ma\u0142gorzata Gosiewska ma informacje o rosyjskich zbrodniach i szuka ludzi z do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3rzy przes\u0142uchaj\u0105 ofiary i \u015bwiadk\u00f3w oraz sporz\u0105dz\u0105 o tym raport. Wiedzia\u0142, \u017ce d\u0142ugo pracowa\u0142em w policji, w sprawach kryminalnych i przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej. Zgodzi\u0142em si\u0119. Potem do\u0142\u0105czy\u0142 kolega, kt\u00f3ry pracowa\u0142 ze mn\u0105 w CB\u015a i jeszcze jeden kolega z do\u015bwiadczeniem edytorskim. I w zasadzie to by\u0142a ekipa.<\/p>\n

Ukrai\u0144cy uczestniczyli w tej pracy?<\/strong><\/p>\n

Ukrai\u0144scy wolontariusze zebrali kilka zezna\u0144. Reszt\u0119 os\u00f3b przes\u0142uchali\u015bmy sami, podczas szeregu podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3re od kwietnia 2015 r. odbyli\u015bmy na Ukrain\u0119, w tym trzy do strefy ATO [czyli \u201eoperacji antyterrorystycznej\u201d prowadzonej przeciwko rosyjskim separatystom \u2013 red.].<\/p>\n

Ile os\u00f3b przes\u0142uchali\u015bcie?<\/strong><\/p>\n

Prawie 70. Wszystkie na Ukrainie, tylko dwie w Polsce.<\/p>\n

70 os\u00f3b \u2013 to du\u017co?<\/strong><\/p>\n

To tylko wycinek tamtej rzeczywisto\u015bci. Od momentu, gdy zako\u0144czyli\u015bmy zbieranie zezna\u0144 i zabrali\u015bmy si\u0119 za ich opracowanie, dostajemy co chwila kontakty do kolejnych ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 zeznawa\u0107. Ale nie jeste\u015bmy w stanie ju\u017c tego wykorzysta\u0107, inaczej ta praca mog\u0142aby si\u0119 ci\u0105gn\u0105\u0107 kolejny rok czy dwa. Oczywi\u015bcie, je\u015bli haski Trybuna\u0142 si\u0119 tym materia\u0142em zainteresuje \u2013 mam nadziej\u0119, \u017ce tak b\u0119dzie, bo jest ju\u017c wszcz\u0119ta wst\u0119pna sprawa dotycz\u0105ca Ukrainy i nasz materia\u0142 dosy\u0142amy do tej w\u0142a\u015bnie sprawy \u2013 przeka\u017cemy mu dalsze kontakty.<\/p>\n

Dlaczego \u015bwiadkowie wyst\u0119puj\u0105 w raporcie anonimowo?<\/strong><\/p>\n

Zapewnienie anonimowo\u015bci to zwyk\u0142a procedura w takich dochodzeniach. W raporcie wszystkie ofiary oznaczono numerami: C-1, C-2 itd. \u201eC\u201d od angielskiego \u201ecase\u201d, czyli przypadek. Je\u015bli Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny w Hadze podejmie spraw\u0119, skontaktujemy jego \u015bledczych z ofiarami. Par\u0119 os\u00f3b zreszt\u0105 ju\u017c teraz mo\u017cna zidentyfikowa\u0107, np. po zdj\u0119ciach, kt\u00f3re s\u0105 w raporcie. One si\u0119 na to godz\u0105. Ju\u017c i tak udzielaj\u0105 si\u0119 publicznie, m\u00f3wi\u0105 otwarcie, co ich spotka\u0142o.<\/p>\n

Pami\u0119ta Pan pierwsze przes\u0142uchanie?<\/strong><\/p>\n

To by\u0142 ochotnik z batalionu \u201eDonbas\u201d. Trafi\u0142 do rosyjskiej niewoli w kotle i\u0142owajskim latem 2014 r., by\u0142 torturowany. Potem to posz\u0142o na zasadzie sznureczka: on obdzwoni\u0142 koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy te\u017c byli w niewoli, oni pos\u0142ali nas dalej. Szli\u015bmy od cz\u0142owieka do cz\u0142owieka. Swoje kontakty przekaza\u0142a nam te\u017c Ma\u0142gorzata Gosiewska i ukrai\u0144scy wolontariusze. Z Gosiewsk\u0105 rewelacyjnie pracowa\u0142o si\u0119 w terenie. Nie mieli\u015bmy prawie funduszy, sami Ukrai\u0144cy si\u0119 dziwili, w sensie pozytywnym, \u017ce \u201epani deputowana\u201d prowadzi auto, \u015bpi w \u015bpiworze w nie najlepszych warunkach itd. M\u00f3wili\u015bmy wtedy, \u017ce spa\u0142a wcze\u015bniej w okopach w Donbasie, pod ostrza\u0142em… To te\u017c otwiera\u0142o serca rozm\u00f3wc\u00f3w.<\/p>\n

Wszyscy chcieli rozmawia\u0107?<\/strong><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy nie chcieli. Nie uda\u0142o nam si\u0119 niestety udokumentowa\u0107 przypadku niezwykle drastycznego, nawet na tle tego wszystkiego, co us\u0142yszeli\u015bmy. Dziewczyna si\u0119 zgodzi\u0142a, ale potem nie by\u0142a w stanie rozmawia\u0107.<\/p>\n

Co jej si\u0119 sta\u0142o?<\/strong><\/p>\n

Ma 22 lata. Dosta\u0142a si\u0119 w r\u0119ce czecze\u0144skich najemnik\u00f3w walcz\u0105cych po stronie rosyjskiej. Trzymali j\u0105 jakie\u015b dwa tygodnie. Wi\u0119cej chyba nie trzeba m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n

Gdzie jest teraz?<\/strong><\/p>\n

W szpitalu psychiatrycznym. Nie wiadomo, czy kiedy\u015b z niego wyjdzie.<\/p>\n

W Waszym raporcie nie ma nic o gwa\u0142tach.<\/strong><\/p>\n

Nie uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 zezna\u0144 od kobiet, kt\u00f3re by\u0142y gwa\u0142cone. Mo\u017ce gdyby\u015bmy pobyli tam d\u0142u\u017cej, wygl\u0105da\u0142oby to inaczej. Pracowali\u015bmy pod presj\u0105 czasu. Bywa\u0142o, \u017ce jechali\u015bmy od jednej ofiary do drugiej nocami, by zyska\u0107 na czasie. Pos\u0142anka Gosiewska prowadzi\u0142a auto noc\u0105, my spali\u015bmy, a potem rano my zbierali\u015bmy zeznania, a ona odsypia\u0142a itd. <\/p>\n

Sk\u0105d wiadomo, \u017ce by\u0142y gwa\u0142ty?<\/strong><\/p>\n

Od os\u00f3b opiekuj\u0105cych si\u0119 zgwa\u0142conymi. Albo \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli takie sceny. <\/p>\n

Jak reagowa\u0142y ofiary, z kt\u00f3rymi rozmawiali\u015bcie?<\/strong><\/p>\n

Bardzo r\u00f3\u017cnie. Kiedy\u015b mieli\u015bmy spotka\u0107 si\u0119 z m\u0119\u017cczyzn\u0105. Przyszed\u0142 pijany, dosta\u0142 ataku histerii i uciek\u0142. Bywa\u0142o, \u017ce przes\u0142uchiwani mieli do nas pretensje, dlaczego pa\u0144stwo ukrai\u0144skie zostawi\u0142o ich samych sobie i si\u0119 nimi nie interesuje. Np. przes\u0142uchiwali\u015bmy starszego m\u0119\u017cczyzn\u0119, sporo przeszed\u0142. Przez 10 minut krzycza\u0142 na mnie: \u201eDlaczego nic nie robicie, wzi\u0119li\u015bcie w\u0142adz\u0119 i robicie kas\u0119 zamiast nam pomaga\u0107?!\u201d. Krzycza\u0142, jakbym by\u0142 przedstawicielem w\u0142adz ukrai\u0144skich. Da\u0142em mu si\u0119 wykrzycze\u0107, a gdy nabiera\u0142 powietrza, powiedzia\u0142em, \u017ce jestem Polakiem, nie przedstawicielem ukrai\u0144skiego pa\u0144stwa. Otrz\u0105sn\u0105\u0142 si\u0119, przeprosi\u0142. Z\u0142o\u017cy\u0142 zeznanie.<\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie pa\u0144stwo im nie pomaga?<\/strong><\/p>\n

Mog\u0119 powiedzie\u0107 to, co widzia\u0142em. Ci ludzie s\u0105 zwykle w dramatycznym stanie. Np. grupa \u201ecyborg\u00f3w\u201d [\u017co\u0142nierzy broni\u0105cych donieckiego lotniska \u2013 red.], kt\u00f3rzy trafili do niewoli i po d\u0142u\u017cszym czasie zostali zwolnieni. S\u0105 w okropnym stanie, nie tylko psychicznym, r\u00f3wnie\u017c fizycznym. Oblewano ich wrz\u0105tkiem, przypalano \u017celazkiem. S\u0105 niemal bez pomocy medycznej. M\u00f3wi\u0105, \u017ce wojsko si\u0119 nimi nie interesuje, podobnie urz\u0119dnicy.<\/p>\n

Kto\u015b im pomaga?<\/strong><\/p>\n

Wolontariusze. W og\u00f3le mam wra\u017cenie, \u017ce Ukraina funkcjonuje dzi\u0119ki wolontariuszom, ochotnikom. Jedni ochotnicy zatrzymali w 2014 r. wroga i odbili cz\u0119\u015b\u0107 Donbasu, zanim armia si\u0119 zreformowa\u0142a. Inni wolontariusze munduruj\u0105 i \u017cywi\u0105 \u017co\u0142nierzy. Kiedy ci wracaj\u0105, ranni lub z niewoli, lecz\u0105 ich lekarze i psychoterapeuci, te\u017c wolontariusze. Uchod\u017acom pomagaj\u0105 wolontariusze. Bywa\u0142o, \u017ce Ukrai\u0144cy pytali nas: \u201eJeste\u015bcie Polakami, czemu to dla nas robicie?\u201d.<\/p>\n

Inna sytuacja, kt\u00f3r\u0105 szczeg\u00f3lnie Pan pami\u0119ta?<\/strong><\/p>\n

By\u0142a rozmowa z \u201ecyborgiem\u201d, nie zapomn\u0119 jej, cho\u0107 staram si\u0119 zachowywa\u0107 tu zawodowy dystans. Do niewoli trafi\u0142 ranny, naszpikowany od\u0142amkami. Opowiada\u0142, \u017ce Rosjanie \u2013 zamiast go jako\u015b opatrzy\u0107 \u2013 zacz\u0119li go maltretowa\u0107. A rosyjska sanitariuszka namawia\u0142a koleg\u00f3w, \u017ceby go wykastrowali. Na szcz\u0119\u015bcie do tego nie dosz\u0142o. Albo inna sytuacja: ukrai\u0144ski \u017co\u0142nierz zezna\u0142, \u017ce gdy zosta\u0142 wzi\u0119ty do niewoli przez Czeczen\u00f3w, zapytali go, co mu maj\u0105 zrobi\u0107: wyci\u0105\u0107 serce, obci\u0105\u0107 genitalia czy mo\u017ce ucho? Wybra\u0142 ucho. No to odci\u0119li mu ucho. Jego koleg\u0119, te\u017c rannego, dobili. Potem przyszed\u0142 jaki\u015b dow\u00f3dca, zakaza\u0142 dalej dobija\u0107. Cz\u0142owiek prze\u017cy\u0142, rozmawia\u0142em z nim. Jego zdj\u0119cie jest w raporcie. Faktycznie nie ma ucha.<\/p>\n

Czy to pierwszy taki raport o rosyjskich zbrodniach?<\/strong><\/p>\n

Wcze\u015bniej by\u0142y dwa, ale skromniejsze. Jeden przygotowa\u0142a grupa z Brukseli, skierowali go ju\u017c do Hagi. Drugi \u2013 zesp\u00f3\u0142 ukrai\u0144skich wolontariuszy. Jest kr\u00f3tki, ma 30 stron i koncentruje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na ofiarach. Nasz cel by\u0142 troch\u0119 inny.<\/p>\n

Jaki?<\/strong><\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o zidentyfikowanie sprawc\u00f3w i udokumentowanie ich czyn\u00f3w, przez zebranie zezna\u0144 ofiar i \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\n

Ilu sprawc\u00f3w zidentyfikowali\u015bcie?<\/strong><\/p>\n

Kilkudziesi\u0119ciu. Cz\u0119\u015b\u0107 tylko szcz\u0105tkowo: jest imi\u0119 albo pseudonim i rysopis. Ale cz\u0119\u015b\u0107 w pe\u0142ni: s\u0105 nazwiska, daty urodzenia, zdj\u0119cia, miejsca ich dzia\u0142alno\u015bci i przest\u0119pstwa.<\/p>\n

Jest sens publikowa\u0107 tylko pseudonimy?<\/strong><\/p>\n

Tak, bo raport jest dost\u0119pny w sieci i liczymy, \u017ce mog\u0105 zapozna\u0107 si\u0119 z nim osoby, kt\u00f3re po pseudonimach i rysopisach rozpoznaj\u0105 sprawc\u00f3w i skontaktuj\u0105 si\u0119 z nami. Je\u015bli mamy rysopis cz\u0142owieka imieniem Dawid, o kt\u00f3rym ofiara zezna\u0142a, \u017ce s\u0142ysza\u0142a, i\u017c przed wojn\u0105 by\u0142 naczelnikiem wydzia\u0142u w donieckiej milicji, i je\u015bli raport przeczytaj\u0105 dawni milicjanci z Doniecka, to jest szansa, \u017ce kto\u015b go rozpozna i zdecyduje si\u0119 przekaza\u0107 nam informacj\u0119. Cho\u0107by anonimowo, mailowo. <\/p>\n

Sprawc\u00f3w identyfikowali\u015bcie opieraj\u0105c si\u0119 na og\u00f3lnie dost\u0119pnych \u017ar\u00f3d\u0142ach?<\/strong><\/p>\n

Tak, nie mieli\u015bmy dost\u0119pu do \u017cadnych informacji niejawnych. Sporo pomog\u0142y nam informacje z ukrai\u0144skiego internetu \u2013 s\u0105 tam strony, na kt\u00f3rych i w\u0142adze, i wolontariusze publikuj\u0105 sporo informacji o sytuacji w Donbasie, tak\u017ce o tym, co dzieje si\u0119 po drugiej stronie i kto jest kim. Zreszt\u0105 wielu z ludzi, kt\u00f3rych podejrzewamy o udzia\u0142 w zbrodniach wojennych, wcale si\u0119 z tym nie kry\u0142o. Przeciwnie, chwalili si\u0119 tym w rosyjskim internecie, na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/p>\n

Jaki\u015b przyk\u0142ad?<\/strong><\/p>\n

Np. m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry na razie nie figuruje w spisie sprawc\u00f3w, bo nie dotarli\u015bmy do jego ofiar, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y. A nasze za\u0142o\u017cenie by\u0142o takie, \u017ce w indeksie sprawc\u00f3w s\u0105 tylko ci, kt\u00f3rzy wyst\u0119puj\u0105 w uzyskanych zeznaniach. Ch\u0142opak nazywa si\u0119 Aleksiej Milczakow, to Rosjanin z Petersburga. Dwadzie\u015bcia kilka lat. Monstrum, o profilu podr\u0119cznikowym seryjnego zab\u00f3jcy. Sw\u0105 obecno\u015b\u0107 na portalu spo\u0142eczno\u015bciowym zacz\u0105\u0142 od tego, \u017ce sfotografowa\u0142 si\u0119 ze szczeniakiem, po czym poder\u017cn\u0105\u0142 mu gard\u0142o i cz\u0119\u015bciowo go zjad\u0142, by pokaza\u0107, \u017ce jest m\u0119\u017cczyzn\u0105. Pojecha\u0142 na ochotnika do Donbasu, zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 pododdzia\u0142u w batalionie \u201eRusicz\u201d \u2013 to rosyjscy nacjonali\u015bci, o pogl\u0105dach s\u0142owia\u0144sko-faszystowskich. Na Facebooku publikowa\u0142 swoje zdj\u0119cia z osk\u00f3rowanymi trupami. Typ zbocze\u0144ca-psychopaty. W Rosji jest fetowany jako bohater, zapraszany do telewizji jako ekspert od spraw ukrai\u0144skich. U nas wyst\u0119puje tylko w przypisie.<\/p>\n

Nie znale\u017ali\u015bcie jego ofiar?<\/strong><\/p>\n

\u017bywych nie. Mamy na razie tylko opisy dokonanych przez niego zab\u00f3jstw. <\/p>\n

Ci zidentyfikowani sprawcy, co to za ludzie?<\/strong><\/p>\n

Bardzo r\u00f3\u017cni. Grupa najbardziej potworna to najemnicy z kraj\u00f3w kaukaskich, Czecze\u0144cy i Osety\u0144cy, a tak\u017ce tzw. kozacy do\u0144scy z Rosji. Oni wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 okrucie\u0144stwem. Ale inne grupy niewiele im ust\u0119puj\u0105. Jest np. organizacja o nazwie Rosyjska Armia Prawos\u0142awna \u2013 to ochotnicy z Rosji. Charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce najbardziej agresywna jest wobec \u201einnowierc\u00f3w\u201d. To wszyscy, kt\u00f3rzy nie s\u0105 wiernymi Cerkwi patriarchatu moskiewskiego. \u201eInnowierc\u00f3w\u201d mo\u017cna zabija\u0107. Najokrutniej prze\u015bladowali ukrai\u0144skich protestant\u00f3w \u2013 przed wojn\u0105 \u017cy\u0142a tam pewna spo\u0142eczno\u015b\u0107 protestancka. Zamordowali kilku pastor\u00f3w, czasem wraz z rodzinami. Innych torturowali, niezwykle okrutnie. By\u0142y sytuacje, gdy ich dzia\u0142ania \u2013 np. ataki na protestanckie \u015bwi\u0105tynie \u2013 b\u0142ogos\u0142awili duchowni z patriarchatu moskiewskiego. S\u0142uchaj\u0105c zezna\u0144 o poczynaniach tej \u201eArmii\u201d, mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce to po prostu prawos\u0142awni d\u017cihady\u015bci. W internecie znalaz\u0142em ich filmy, np. instrukcj\u0119, jak \u201ena spos\u00f3b prawos\u0142awny\u201d czy\u015bci\u0107 bro\u0144, by dobrze s\u0142u\u017cy\u0142a. <\/p>\n

Byli te\u017c \u201edobrzy Rosjanie\u201d?<\/strong><\/p>\n

Bywali. Mamy zeznanie od osoby, kt\u00f3ra przez kilka godzin by\u0142a torturowana, a potem, gdy wr\u00f3ci\u0142a do \u201eceli\u201d, kto\u015b inny w tajemnicy przynosi\u0142 jej \u015brodki przeciwb\u00f3lowe. To nie jest wi\u0119c tak, \u017ce po tamtej stronie s\u0105 sami psychopaci. Ale by\u0142o powszechne przyzwolenie na pope\u0142nianie czyn\u00f3w, kt\u00f3re prawo mi\u0119dzynarodowe uznaje za zbrodnie. Tak\u017ce przyzwolenie z g\u00f3ry. Mamy te\u017c przyk\u0142ady okrutnych tortur, powiedzia\u0142bym profesjonalnych, pope\u0142nianych przez funkcjonariuszy rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU.<\/p>\n

Sk\u0105d wiadomo, \u017ce GRU?<\/strong><\/p>\n

Po pierwsze, sami si\u0119 tak przedstawiali. Po drugie, oni torturowali zawodowych oficer\u00f3w armii ukrai\u0144skiej, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej \u2013 jeszcze jako oficerowie armii sowieckiej \u2013 przeszli wojn\u0119 w Afganistanie, znaj\u0105 to \u015brodowisko i jego metody.<\/p>\n

Na czym polega\u0142y te tortury?<\/strong><\/p>\n

Np. parzenie grza\u0142k\u0105 wn\u0119trza ust. Wbijanie ostrych przedmiot\u00f3w pod paznokcie. Przek\u0142uwanie no\u017cami kolan. Nacinanie mi\u0119\u015bni i sypanie soli na rany. U\u017cywanie \u015brodk\u00f3w chemicznych w celu wydobycia informacji.<\/p>\n

Jakie spotkania z ofiarami by\u0142y najtrudniejsze?<\/strong><\/p>\n

Po rozmowach z kobietami, kt\u00f3re by\u0142y torturowane, \u0142apa\u0142em si\u0119 na my\u015bli, \u017ce gdybym wtedy dorwa\u0142 takiego sprawc\u0119, to by\u0142bym got\u00f3w zabi\u0107. Ale stara\u0142em si\u0119 zachowa\u0107 dystans zawodowy, aby wszystko by\u0142o prowadzone profesjonalne. Bez dystansu nie da si\u0119 tu funkcjonowa\u0107. Cho\u0107 to trudne, gdy s\u0142yszy si\u0119 od \u015bwiadka, \u017ce b\u0119d\u0105c w jakiej\u015b katowni, widzia\u0142 kobiet\u0119 w ci\u0105\u017cy. Nie wiemy, kim by\u0142a i czy prze\u017cy\u0142a.<\/p>\n

Co m\u00f3wi\u0142y kobiety, z kt\u00f3rymi rozmawiali\u015bcie?<\/strong><\/p>\n

To by\u0142y ofiary tortur, ci\u0119\u017ckich. \u0141\u0105cznie z obcinaniem cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Z biciem potwornym, a tak\u017ce z poni\u017caniem. Z mordowaniem przyjaci\u00f3\u0142 na ich oczach.<\/p>\n

Kim one by\u0142y?<\/strong><\/p>\n

Zwyk\u0142e dziewczyny i kobiety. Np. wolontariuszki, kt\u00f3re wozi\u0142y jedzenie i trafi\u0142y do niewoli. Ale do niewoli mo\u017cna by\u0142o trafi\u0107 nie tylko wtedy, gdy wykazywa\u0142o si\u0119 aktywno\u015b\u0107 polityczn\u0105. Do wi\u0119zie\u0144 w Donbasie szli te\u017c zwykli mieszka\u0144cy, niezaanga\u017cowani, tylko dlatego, \u017ce mieli jaki\u015b maj\u0105tek, \u0142adny dom, dobre auto. Na pocz\u0105tku na terenach okupowanych Rosjanie uzbroili po prostu miejscowych przest\u0119pc\u00f3w, margines spo\u0142eczny. Dali im bro\u0144 i powiedzieli: teraz jeste\u015bcie tu milicj\u0105, ma by\u0107 spok\u00f3j. I tacy separaty\u015bci, bywa\u0142o, wybierali ofiary spo\u015br\u00f3d miejscowych i trzymali tak d\u0142ugo w piwnicy, torturuj\u0105c, a\u017c cz\u0142owiek zgodzi\u0142 si\u0119 przepisa\u0107 na nich dom i maj\u0105tek. Oficjalnie, rzecz jasna, by\u0142 to akt sprzeda\u017cy. Czasem, jak kto\u015b uparcie nie chcia\u0142, zabijali.<\/p>\n

Czy na podstawie dost\u0119pnej wiedzy da si\u0119 okre\u015bli\u0107, czy rosyjskie zbrodnie mia\u0142y charakter incydentalny, czy te\u017c systemowy?<\/strong><\/p>\n

Na pewno systemowy. W okupowanym Donbasie nie by\u0142o miejsca przetrzymywania ukrai\u0144skich wi\u0119\u017ani\u00f3w, wojskowych i cywil\u00f3w, gdzie nie dochodzi\u0142oby do zbrodni wojennych. Albo, m\u00f3wi\u0105c inaczej: wyj\u0105tkowo tylko zdarza\u0142y si\u0119 miejsca, gdzie byli trzymani je\u0144cy i cywile, i gdzie nie by\u0142oby zab\u00f3jstw, tortur itd. W naszych zeznaniach pojawia si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko jedno takie miejsce. To I\u0142owajsk. Je\u0144cy ukrai\u0144scy, g\u0142\u00f3wnie z batalionu \u201eDonbas\u201d, zeznawali, \u017ce o ile zaraz po wzi\u0119ciu do niewoli przeszli piek\u0142o w Doniecku, o tyle potem, gdy trafili do I\u0142owajska \u2013 do porz\u0105dkowania miasta, zniszczonego podczas bitwy w sierpniu 2014 r. \u2013 byli tam dobrze traktowani. Miejscowy dow\u00f3dca separatystyczny powiedzia\u0142, \u017ce \u201etu nikt was nie dotknie, jeste\u015bcie je\u0144cami\u201d. I przyzna\u0142, \u017ce post\u0119puje tak, bo wcze\u015bniej jego ludzie zostali wzi\u0119ci do niewoli przez batalion \u201eDonbas\u201d i byli dobrze traktowani.<\/p>\n

Czy w\u015br\u00f3d zidentyfikowanych sprawc\u00f3w jest Igor Girkin, pseudonim \u201eStrie\u0142kow\u201d, pu\u0142kownik rosyjski, kt\u00f3ry \u2013 jak sam si\u0119 chwali\u0142 w wywiadach \u2013 rozp\u0119ta\u0142 wojn\u0119 w Donbasie i przez kilka miesi\u0119cy by\u0142 \u201eministrem obrony\u201d w S\u0142owia\u0144sku i Doniecku?<\/strong><\/p>\n

Tak, jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 jest dobrze udokumentowana. Mo\u017cna mu przypisa\u0107 zbrodnie wymienione w Statucie Rzymskim, na podstawie kt\u00f3rego dzia\u0142a Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny. Po pierwsze, Girkin jako dow\u00f3dca ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za poczynania podw\u0142adnych i za powszechne przyzwolenie na zbrodnie. Po drugie, w S\u0142owia\u0144sku mia\u0142 on biuro w dawnym budynku SBU [S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Ukrainy \u2013 red.]. Dzi\u015b S\u0142owia\u0144sk jest zn\u00f3w pod kontrol\u0105 Ukrainy, byli\u015bmy w tym budynku. Biuro Girkina znajdowa\u0142o si\u0119 dok\u0142adnie nad piwnic\u0105, w kt\u00f3rej torturowano wi\u0119\u017ani\u00f3w. W samym S\u0142owia\u0144sku by\u0142y przynajmniej dwie katownie: w siedzibie SBU i w areszcie milicyjnym. W tym drugim miejscu tak\u017ce rozstrzeliwano ludzi, skazanych na \u015bmier\u0107 przez tzw. polowy s\u0105d wojenny w S\u0142owia\u0144sku. Girkin bra\u0142 udzia\u0142 w rozprawach tego niby-s\u0105du, jego podpis widnieje na wyrokach \u015bmierci. Wiemy, \u017ce wyroki wydawano nocami, a robi\u0142y to \u2013 jak okre\u015blali to sami Rosjanie \u2013 tzw. \u201etrojki\u201d. <\/p>\n

Czy to nawi\u0105zanie do \u201es\u0105d\u00f3w dora\u017anych\u201d NKWD, kt\u00f3re skazywa\u0142y np. oficer\u00f3w z Katynia?<\/strong><\/p>\n

Tak, i to bezpo\u015brednie. Oni lubuj\u0105 si\u0119 w nazwach z okresu wczesnego Zwi\u0105zku Sowieckiego, z czas\u00f3w Stalina. Swoje niby-s\u0105dy nazywali \u201etrojkami\u201d, ich kontrwywiad nosi\u0142 nazw\u0119 NKWD itd. Mamy tu jeszcze jedno kuriozum, pokazuj\u0105ce mentalno\u015b\u0107 tych ludzi: w protokole z posiedzenia \u201etrojki\u201d, podpisanym m.in. przez Girkina, podczas kt\u00f3rego 24 maja 2014 r. skazano na \u015bmier\u0107 dw\u00f3ch ludzi, jest napisane, \u017ce postaw\u0105 dla ich os\u0105dzenia jest… dekret prezydium Rady Najwy\u017cszej Zwi\u0105zku Sowieckiego z 22 czerwca 1941 r. By\u0142oby to mo\u017ce i \u015bmieszne, gdyby ci ludzie rzeczywi\u015bcie nie zostali zamordowani.<\/p>\n

Ilu ludzi skaza\u0142a \u201etrojka\u201d Girkina?<\/strong><\/p>\n

Nie wiadomo. Po odbiciu S\u0142owia\u0144ska znaleziono tam masowe groby, ale pewnie nie wszystkie. Zreszt\u0105, aby kogo\u015b rozstrzela\u0107, nie trzeba by\u0142o \u017cadnych \u201ewyrok\u00f3w\u201d. Z zezna\u0144 wynika, \u017ce egzekucje by\u0142y na porz\u0105dku dziennym. Strzelano w ty\u0142 g\u0142owy.<\/p>\n

A inni przyw\u00f3dcy tzw. republik ludowych, donieckiej i \u0142uha\u0144skiej?<\/strong><\/p>\n

Zacharczenko, \u201epremier\u201d Donieckiej Republiki, i Borodaj, jego poprzednik w tej roli, a tak\u017ce inni przyw\u00f3dcy \u2013 wszyscy s\u0105 winni zbrodni wojennych. Albo jako zwierzchnicy, albo osobi\u015bcie obecni tam, gdzie dochodzi\u0142o do zbrodni. Zreszt\u0105 wcale si\u0119 z tym nie kryli, dawali si\u0119 fotografowa\u0107 np. ze skatowanymi je\u0144cami \u2013 jak Zacharczenko. O Borodaju \u2013 cz\u0142owieku przys\u0142anym do Doniecka z Moskwy, zwi\u0105zanym z Kremlem \u2013 mamy zeznania. Funkcjonariusze GRU, kt\u00f3rzy torturowali jedn\u0105 z przes\u0142uchanych przez nas ofiar, odnosili si\u0119 do niego jak do szefa. Mamy te\u017c udokumentowane, jak chcia\u0142 wymusi\u0107 \u0142ap\u00f3wk\u0119 za \u017cycie wi\u0119\u017ania, milion dolar\u00f3w.<\/p>\n

Milion?<\/strong><\/p>\n

To by\u0142 prominentny wi\u0119zie\u0144, kt\u00f3ry \u2013 tak przypuszczamy \u2013 by\u0107 mo\u017ce mia\u0142 by\u0107 wywieziony do Rosji i tam s\u0105dzony, razem z Nadij\u0105 Sawczenko. Oprawcy z Doniecka \u00adskatowali go tak, \u017ce \u2013 wedle naszych zezna\u0144 \u2013 Borodaj zarzuca\u0142 im potem, i\u017c przesadzili, i on teraz nic nie mo\u017ce zrobi\u0107 z t\u0105 \u201ekup\u0105 mi\u0119sa\u201d. Gdy zobaczy\u0142, \u017ce okupu nie b\u0119dzie, kaza\u0142 wi\u0119\u017ania rozstrzela\u0107. Ten prze\u017cy\u0142, ale tylko dlatego, \u017ce w drodze na egzekucj\u0119, na cmentarz, \u201eprzej\u0119\u0142a\u201d go inna grupa.<\/p>\n

Inna grupa?<\/strong><\/p>\n

Wiem, jak to brzmi. Ale takimi prawami to si\u0119 tam rz\u0105dzi. Wi\u0119\u017ania przej\u0119\u0142a konkurencyjna grupa, zabra\u0142a do siebie i wymieni\u0142a za kogo\u015b, na kim im zale\u017ca\u0142o, a kto by\u0142 w r\u0119kach Ukrai\u0144c\u00f3w. Zbieraj\u0105c zeznania, czasem mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce po drugiej stronie mam do czynienia nie z jakim\u015b separatystycznym czy rosyjskim parapa\u0144stwem, ale z grupami przest\u0119pczymi. One konkurowa\u0142y w grabie\u017cach, podbiera\u0142y sobie co bardziej warto\u015bciowych je\u0144c\u00f3w, za kt\u00f3rych mo\u017cna wzi\u0105\u0107 okup. <\/p>\n

M\u00f3wi\u0142 Pan, \u017ce Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rych relacje Pan dokumentowa\u0142, pytali, czemu jako Polacy to robicie. W\u0142a\u015bnie: czemu?<\/strong><\/p>\n

\u017beby to wszystko nie umar\u0142o \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105, \u017ceby \u015bwiat nie przeszed\u0142 nad tym do porz\u0105dku dziennego. \u017beby \u015bwiat si\u0119 dowiedzia\u0142.<\/p>\n

Ten w\u0105tek pojawia\u0142 si\u0119 w ich zeznaniach: \u017ceby \u015bwiat si\u0119 dowiedzia\u0142?<\/strong><\/p>\n

Czasem w rozmowach widzia\u0142em u tych ofiar nadziej\u0119 \u2013 zreszt\u0105 mocno obarczaj\u0105c\u0105, tak\u0105, powiedzia\u0142bym, odpowiedzialno\u015bci\u0105 moraln\u0105 \u2013 \u017ce nareszcie kto\u015b si\u0119 tym zainteresowa\u0142, w dodatku obcokrajowcy, \u017ce to b\u0119dzie mia\u0142o jaki\u015b skutek.<\/p>\n

B\u0119dzie mia\u0142o?<\/strong><\/p>\n

Je\u015bli spraw\u0105 zajmie si\u0119 Trybuna\u0142 w Hadze, mo\u017ce wyda\u0107 za sprawcami listy go\u0144cze. Mo\u017ce przys\u0142a\u0107 swoich \u015bledczych. Co prawda Ukraina nie podpisa\u0142a Statutu Rzymskiego MTK, ale jest uchwa\u0142a ukrai\u0144skiego parlamentu, oddaj\u0105ca pod jurysdykcj\u0119 Hagi wszystko to, co dzia\u0142o si\u0119 od pocz\u0105tku wojny. Mam nadziej\u0119, \u017ce nawet je\u015bli nie uda si\u0119 poci\u0105gn\u0105\u0107 tych ludzi do odpowiedzialno\u015bci, bo Rosja ich nie wyda, to przynajmniej zaczn\u0105 si\u0119 ba\u0107. I \u017ce zmniejszy si\u0119 skala zbrodni. Bo to przecie\u017c si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142o, to si\u0119 dzieje ca\u0142y czas. Mamy kontakty z lud\u017ami, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 wymian\u0105 je\u0144c\u00f3w. Co jaki\u015b czas do nas dzwoni\u0105. Dwa dni temu dosta\u0142em informacj\u0119 o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry po roku zosta\u0142 zwolniony z rosyjskiej niewoli. Podobno jest w potwornym stanie. Ale chce m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n

Rozmawia\u0142 Wojciech Pi\u0119ciak<\/p>\n

ADAM NOWAK (pseudonim) by\u0142 przez wiele lat policjantem, oficerem Centralnego Biura \u015aledczego.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oryginalny: https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/polski-raport-o-rosyjskich-zbrodniach-31726 WOJCIECH PI\u0118CIAK: Jak trafi\u0142 Pan do zespo\u0142u dokumentuj\u0105cego rosyjskie zbrodnie na Ukrainie? ADAM NOWAK (pseudonim),…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1603,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[41,42],"tags":[],"class_list":["post-1602","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-donbas"],"acf":[],"yoast_head":"\nRaport o rosyjskich zbrodniach - InformNapalm.org (Polski)<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Raport o rosyjskich zbrodniach - InformNapalm.org (Polski)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Oryginalny: https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/polski-raport-o-rosyjskich-zbrodniach-31726 WOJCIECH PI\u0118CIAK: Jak trafi\u0142 Pan do zespo\u0142u dokumentuj\u0105cego rosyjskie zbrodnie na Ukrainie? ADAM NOWAK (pseudonim),...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"InformNapalm.org (Polski)\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-12-22T08:45:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2016-02-22T09:02:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"660\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"420\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Falcon Born\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Falcon Born\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/\"},\"author\":{\"name\":\"Falcon Born\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/0a9c5fc44a7fbf844f57e2c2fa5c4bef\"},\"headline\":\"Raport o rosyjskich zbrodniach\",\"datePublished\":\"2015-12-22T08:45:32+00:00\",\"dateModified\":\"2016-02-22T09:02:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/\"},\"wordCount\":3247,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\",\"Donbas\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/\",\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/\",\"name\":\"Raport o rosyjskich zbrodniach - InformNapalm.org (Polski)\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg\",\"datePublished\":\"2015-12-22T08:45:32+00:00\",\"dateModified\":\"2016-02-22T09:02:52+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/0a9c5fc44a7fbf844f57e2c2fa5c4bef\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg\",\"width\":660,\"height\":420},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Raport o rosyjskich zbrodniach\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/\",\"name\":\"InformNapalm.org (Polski)\",\"description\":\"Najnowsze informacje z Ukrainy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/0a9c5fc44a7fbf844f57e2c2fa5c4bef\",\"name\":\"Falcon Born\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2ab3370fab9c246db359190da7fc69ece9dd5c0538f0fa255b77632480af62e6?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2ab3370fab9c246db359190da7fc69ece9dd5c0538f0fa255b77632480af62e6?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Falcon Born\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/informnapalm.org\"],\"url\":\"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/author\/roman\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Raport o rosyjskich zbrodniach - InformNapalm.org (Polski)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Raport o rosyjskich zbrodniach - InformNapalm.org (Polski)","og_description":"Oryginalny: https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/polski-raport-o-rosyjskich-zbrodniach-31726 WOJCIECH PI\u0118CIAK: Jak trafi\u0142 Pan do zespo\u0142u dokumentuj\u0105cego rosyjskie zbrodnie na Ukrainie? ADAM NOWAK (pseudonim),...","og_url":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/","og_site_name":"InformNapalm.org (Polski)","article_published_time":"2015-12-22T08:45:32+00:00","article_modified_time":"2016-02-22T09:02:52+00:00","og_image":[{"width":660,"height":420,"url":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Falcon Born","twitter_misc":{"Napisane przez":"Falcon Born","Szacowany czas czytania":"16 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/"},"author":{"name":"Falcon Born","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/0a9c5fc44a7fbf844f57e2c2fa5c4bef"},"headline":"Raport o rosyjskich zbrodniach","datePublished":"2015-12-22T08:45:32+00:00","dateModified":"2016-02-22T09:02:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/"},"wordCount":3247,"image":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg","articleSection":["Aktualno\u015bci","Donbas"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/","url":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/","name":"Raport o rosyjskich zbrodniach - InformNapalm.org (Polski)","isPartOf":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg","datePublished":"2015-12-22T08:45:32+00:00","dateModified":"2016-02-22T09:02:52+00:00","author":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/0a9c5fc44a7fbf844f57e2c2fa5c4bef"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#primaryimage","url":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg","contentUrl":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2016\/02\/50_swiat_rosja_zbrodnie.jpg","width":660,"height":420},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/raport-o-rosyjskich-zbrodniach\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Raport o rosyjskich zbrodniach"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#website","url":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/","name":"InformNapalm.org (Polski)","description":"Najnowsze informacje z Ukrainy","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/0a9c5fc44a7fbf844f57e2c2fa5c4bef","name":"Falcon Born","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2ab3370fab9c246db359190da7fc69ece9dd5c0538f0fa255b77632480af62e6?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2ab3370fab9c246db359190da7fc69ece9dd5c0538f0fa255b77632480af62e6?s=96&d=mm&r=g","caption":"Falcon Born"},"sameAs":["https:\/\/informnapalm.org"],"url":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/author\/roman\/"}]}},"post_src":"Oryginalny: <a href=\"https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/polski-raport-o-rosyjskich-zbrodniach-31726\">https:\/\/www.tygodnikpowszechny.pl\/polski-raport-o-rosyjskich-zbrodniach-31726<\/a>\r\n\r\n<strong>WOJCIECH PI\u0118CIAK: Jak trafi\u0142 Pan do zespo\u0142u dokumentuj\u0105cego rosyjskie zbrodnie na Ukrainie?<\/strong>\r\n\r\nADAM NOWAK (pseudonim), by\u0142y policjant, wsp\u00f3\u0142autor raportu o rosyjskich zbrodniach na Ukrainie: Znajomy powiedzia\u0142, \u017ce pos\u0142anka Ma\u0142gorzata Gosiewska ma informacje o rosyjskich zbrodniach i szuka ludzi z do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3rzy przes\u0142uchaj\u0105 ofiary i \u015bwiadk\u00f3w oraz sporz\u0105dz\u0105 o tym raport. Wiedzia\u0142, \u017ce d\u0142ugo pracowa\u0142em w policji, w sprawach kryminalnych i przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej. Zgodzi\u0142em si\u0119. Potem do\u0142\u0105czy\u0142 kolega, kt\u00f3ry pracowa\u0142 ze mn\u0105 w CB\u015a i jeszcze jeden kolega z do\u015bwiadczeniem edytorskim. I w zasadzie to by\u0142a ekipa.\r\n\r\n<strong>Ukrai\u0144cy uczestniczyli w tej pracy?<\/strong>\r\n\r\nUkrai\u0144scy wolontariusze zebrali kilka zezna\u0144. Reszt\u0119 os\u00f3b przes\u0142uchali\u015bmy sami, podczas szeregu podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3re od kwietnia 2015 r. odbyli\u015bmy na Ukrain\u0119, w tym trzy do strefy ATO [czyli \u201eoperacji antyterrorystycznej\u201d prowadzonej przeciwko rosyjskim separatystom \u2013 red.].\r\n\r\n<strong>Ile os\u00f3b przes\u0142uchali\u015bcie?<\/strong>\r\n\r\nPrawie 70. Wszystkie na Ukrainie, tylko dwie w Polsce.\r\n\r\n<strong>70 os\u00f3b \u2013 to du\u017co?<\/strong>\r\n\r\nTo tylko wycinek tamtej rzeczywisto\u015bci. Od momentu, gdy zako\u0144czyli\u015bmy zbieranie zezna\u0144 i zabrali\u015bmy si\u0119 za ich opracowanie, dostajemy co chwila kontakty do kolejnych ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 zeznawa\u0107. Ale nie jeste\u015bmy w stanie ju\u017c tego wykorzysta\u0107, inaczej ta praca mog\u0142aby si\u0119 ci\u0105gn\u0105\u0107 kolejny rok czy dwa. Oczywi\u015bcie, je\u015bli haski Trybuna\u0142 si\u0119 tym materia\u0142em zainteresuje \u2013 mam nadziej\u0119, \u017ce tak b\u0119dzie, bo jest ju\u017c wszcz\u0119ta wst\u0119pna sprawa dotycz\u0105ca Ukrainy i nasz materia\u0142 dosy\u0142amy do tej w\u0142a\u015bnie sprawy \u2013 przeka\u017cemy mu dalsze kontakty.\r\n\r\n<strong>Dlaczego \u015bwiadkowie wyst\u0119puj\u0105 w raporcie anonimowo?<\/strong>\r\n\r\nZapewnienie anonimowo\u015bci to zwyk\u0142a procedura w takich dochodzeniach. W raporcie wszystkie ofiary oznaczono numerami: C-1, C-2 itd. \u201eC\u201d od angielskiego \u201ecase\u201d, czyli przypadek. Je\u015bli Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny w Hadze podejmie spraw\u0119, skontaktujemy jego \u015bledczych z ofiarami. Par\u0119 os\u00f3b zreszt\u0105 ju\u017c teraz mo\u017cna zidentyfikowa\u0107, np. po zdj\u0119ciach, kt\u00f3re s\u0105 w raporcie. One si\u0119 na to godz\u0105. Ju\u017c i tak udzielaj\u0105 si\u0119 publicznie, m\u00f3wi\u0105 otwarcie, co ich spotka\u0142o.\r\n\r\n<strong>Pami\u0119ta Pan pierwsze przes\u0142uchanie?<\/strong>\r\n\r\nTo by\u0142 ochotnik z batalionu \u201eDonbas\u201d. Trafi\u0142 do rosyjskiej niewoli w kotle i\u0142owajskim latem 2014 r., by\u0142 torturowany. Potem to posz\u0142o na zasadzie sznureczka: on obdzwoni\u0142 koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy te\u017c byli w niewoli, oni pos\u0142ali nas dalej. Szli\u015bmy od cz\u0142owieka do cz\u0142owieka. Swoje kontakty przekaza\u0142a nam te\u017c Ma\u0142gorzata Gosiewska i ukrai\u0144scy wolontariusze. Z Gosiewsk\u0105 rewelacyjnie pracowa\u0142o si\u0119 w terenie. Nie mieli\u015bmy prawie funduszy, sami Ukrai\u0144cy si\u0119 dziwili, w sensie pozytywnym, \u017ce \u201epani deputowana\u201d prowadzi auto, \u015bpi w \u015bpiworze w nie najlepszych warunkach itd. M\u00f3wili\u015bmy wtedy, \u017ce spa\u0142a wcze\u015bniej w okopach w Donbasie, pod ostrza\u0142em... To te\u017c otwiera\u0142o serca rozm\u00f3wc\u00f3w.\r\n\r\n<strong>Wszyscy chcieli rozmawia\u0107?<\/strong>\r\n\r\nNiekt\u00f3rzy nie chcieli. Nie uda\u0142o nam si\u0119 niestety udokumentowa\u0107 przypadku niezwykle drastycznego, nawet na tle tego wszystkiego, co us\u0142yszeli\u015bmy. Dziewczyna si\u0119 zgodzi\u0142a, ale potem nie by\u0142a w stanie rozmawia\u0107.\r\n\r\n<strong>Co jej si\u0119 sta\u0142o?<\/strong>\r\n\r\nMa 22 lata. Dosta\u0142a si\u0119 w r\u0119ce czecze\u0144skich najemnik\u00f3w walcz\u0105cych po stronie rosyjskiej. Trzymali j\u0105 jakie\u015b dwa tygodnie. Wi\u0119cej chyba nie trzeba m\u00f3wi\u0107.\r\n\r\n<strong>Gdzie jest teraz?<\/strong>\r\n\r\nW szpitalu psychiatrycznym. Nie wiadomo, czy kiedy\u015b z niego wyjdzie.\r\n\r\n<strong>W Waszym raporcie nie ma nic o gwa\u0142tach.<\/strong>\r\n\r\nNie uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 zezna\u0144 od kobiet, kt\u00f3re by\u0142y gwa\u0142cone. Mo\u017ce gdyby\u015bmy pobyli tam d\u0142u\u017cej, wygl\u0105da\u0142oby to inaczej. Pracowali\u015bmy pod presj\u0105 czasu. Bywa\u0142o, \u017ce jechali\u015bmy od jednej ofiary do drugiej nocami, by zyska\u0107 na czasie. Pos\u0142anka Gosiewska prowadzi\u0142a auto noc\u0105, my spali\u015bmy, a potem rano my zbierali\u015bmy zeznania, a ona odsypia\u0142a itd. \r\n\r\n<strong>Sk\u0105d wiadomo, \u017ce by\u0142y gwa\u0142ty?<\/strong>\r\n\r\nOd os\u00f3b opiekuj\u0105cych si\u0119 zgwa\u0142conymi. Albo \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli takie sceny. \r\n\r\n<strong>Jak reagowa\u0142y ofiary, z kt\u00f3rymi rozmawiali\u015bcie?<\/strong>\r\n\r\nBardzo r\u00f3\u017cnie. Kiedy\u015b mieli\u015bmy spotka\u0107 si\u0119 z m\u0119\u017cczyzn\u0105. Przyszed\u0142 pijany, dosta\u0142 ataku histerii i uciek\u0142. Bywa\u0142o, \u017ce przes\u0142uchiwani mieli do nas pretensje, dlaczego pa\u0144stwo ukrai\u0144skie zostawi\u0142o ich samych sobie i si\u0119 nimi nie interesuje. Np. przes\u0142uchiwali\u015bmy starszego m\u0119\u017cczyzn\u0119, sporo przeszed\u0142. Przez 10 minut krzycza\u0142 na mnie: \u201eDlaczego nic nie robicie, wzi\u0119li\u015bcie w\u0142adz\u0119 i robicie kas\u0119 zamiast nam pomaga\u0107?!\u201d. Krzycza\u0142, jakbym by\u0142 przedstawicielem w\u0142adz ukrai\u0144skich. Da\u0142em mu si\u0119 wykrzycze\u0107, a gdy nabiera\u0142 powietrza, powiedzia\u0142em, \u017ce jestem Polakiem, nie przedstawicielem ukrai\u0144skiego pa\u0144stwa. Otrz\u0105sn\u0105\u0142 si\u0119, przeprosi\u0142. Z\u0142o\u017cy\u0142 zeznanie.\r\n\r\n<strong>Rzeczywi\u015bcie pa\u0144stwo im nie pomaga?<\/strong>\r\n\r\nMog\u0119 powiedzie\u0107 to, co widzia\u0142em. Ci ludzie s\u0105 zwykle w dramatycznym stanie. Np. grupa \u201ecyborg\u00f3w\u201d [\u017co\u0142nierzy broni\u0105cych donieckiego lotniska \u2013 red.], kt\u00f3rzy trafili do niewoli i po d\u0142u\u017cszym czasie zostali zwolnieni. S\u0105 w okropnym stanie, nie tylko psychicznym, r\u00f3wnie\u017c fizycznym. Oblewano ich wrz\u0105tkiem, przypalano \u017celazkiem. S\u0105 niemal bez pomocy medycznej. M\u00f3wi\u0105, \u017ce wojsko si\u0119 nimi nie interesuje, podobnie urz\u0119dnicy.\r\n\r\n<strong>Kto\u015b im pomaga?<\/strong>\r\n\r\nWolontariusze. W og\u00f3le mam wra\u017cenie, \u017ce Ukraina funkcjonuje dzi\u0119ki wolontariuszom, ochotnikom. Jedni ochotnicy zatrzymali w 2014 r. wroga i odbili cz\u0119\u015b\u0107 Donbasu, zanim armia si\u0119 zreformowa\u0142a. Inni wolontariusze munduruj\u0105 i \u017cywi\u0105 \u017co\u0142nierzy. Kiedy ci wracaj\u0105, ranni lub z niewoli, lecz\u0105 ich lekarze i psychoterapeuci, te\u017c wolontariusze. Uchod\u017acom pomagaj\u0105 wolontariusze. Bywa\u0142o, \u017ce Ukrai\u0144cy pytali nas: \u201eJeste\u015bcie Polakami, czemu to dla nas robicie?\u201d.\r\n\r\n<strong>Inna sytuacja, kt\u00f3r\u0105 szczeg\u00f3lnie Pan pami\u0119ta?<\/strong>\r\n\r\nBy\u0142a rozmowa z \u201ecyborgiem\u201d, nie zapomn\u0119 jej, cho\u0107 staram si\u0119 zachowywa\u0107 tu zawodowy dystans. Do niewoli trafi\u0142 ranny, naszpikowany od\u0142amkami. Opowiada\u0142, \u017ce Rosjanie \u2013 zamiast go jako\u015b opatrzy\u0107 \u2013 zacz\u0119li go maltretowa\u0107. A rosyjska sanitariuszka namawia\u0142a koleg\u00f3w, \u017ceby go wykastrowali. Na szcz\u0119\u015bcie do tego nie dosz\u0142o. Albo inna sytuacja: ukrai\u0144ski \u017co\u0142nierz zezna\u0142, \u017ce gdy zosta\u0142 wzi\u0119ty do niewoli przez Czeczen\u00f3w, zapytali go, co mu maj\u0105 zrobi\u0107: wyci\u0105\u0107 serce, obci\u0105\u0107 genitalia czy mo\u017ce ucho? Wybra\u0142 ucho. No to odci\u0119li mu ucho. Jego koleg\u0119, te\u017c rannego, dobili. Potem przyszed\u0142 jaki\u015b dow\u00f3dca, zakaza\u0142 dalej dobija\u0107. Cz\u0142owiek prze\u017cy\u0142, rozmawia\u0142em z nim. Jego zdj\u0119cie jest w raporcie. Faktycznie nie ma ucha.\r\n\r\n<strong>Czy to pierwszy taki raport o rosyjskich zbrodniach?<\/strong>\r\n\r\nWcze\u015bniej by\u0142y dwa, ale skromniejsze. Jeden przygotowa\u0142a grupa z Brukseli, skierowali go ju\u017c do Hagi. Drugi \u2013 zesp\u00f3\u0142 ukrai\u0144skich wolontariuszy. Jest kr\u00f3tki, ma 30 stron i koncentruje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na ofiarach. Nasz cel by\u0142 troch\u0119 inny.\r\n\r\n<strong>Jaki?<\/strong>\r\n\r\nG\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o zidentyfikowanie sprawc\u00f3w i udokumentowanie ich czyn\u00f3w, przez zebranie zezna\u0144 ofiar i \u015bwiadk\u00f3w.\r\n\r\n<strong>Ilu sprawc\u00f3w zidentyfikowali\u015bcie?<\/strong>\r\n\r\nKilkudziesi\u0119ciu. Cz\u0119\u015b\u0107 tylko szcz\u0105tkowo: jest imi\u0119 albo pseudonim i rysopis. Ale cz\u0119\u015b\u0107 w pe\u0142ni: s\u0105 nazwiska, daty urodzenia, zdj\u0119cia, miejsca ich dzia\u0142alno\u015bci i przest\u0119pstwa.\r\n\r\n<strong>Jest sens publikowa\u0107 tylko pseudonimy?<\/strong>\r\n\r\nTak, bo raport jest dost\u0119pny w sieci i liczymy, \u017ce mog\u0105 zapozna\u0107 si\u0119 z nim osoby, kt\u00f3re po pseudonimach i rysopisach rozpoznaj\u0105 sprawc\u00f3w i skontaktuj\u0105 si\u0119 z nami. Je\u015bli mamy rysopis cz\u0142owieka imieniem Dawid, o kt\u00f3rym ofiara zezna\u0142a, \u017ce s\u0142ysza\u0142a, i\u017c przed wojn\u0105 by\u0142 naczelnikiem wydzia\u0142u w donieckiej milicji, i je\u015bli raport przeczytaj\u0105 dawni milicjanci z Doniecka, to jest szansa, \u017ce kto\u015b go rozpozna i zdecyduje si\u0119 przekaza\u0107 nam informacj\u0119. Cho\u0107by anonimowo, mailowo. \r\n\r\n<strong>Sprawc\u00f3w identyfikowali\u015bcie opieraj\u0105c si\u0119 na og\u00f3lnie dost\u0119pnych \u017ar\u00f3d\u0142ach?<\/strong>\r\n\r\nTak, nie mieli\u015bmy dost\u0119pu do \u017cadnych informacji niejawnych. Sporo pomog\u0142y nam informacje z ukrai\u0144skiego internetu \u2013 s\u0105 tam strony, na kt\u00f3rych i w\u0142adze, i wolontariusze publikuj\u0105 sporo informacji o sytuacji w Donbasie, tak\u017ce o tym, co dzieje si\u0119 po drugiej stronie i kto jest kim. Zreszt\u0105 wielu z ludzi, kt\u00f3rych podejrzewamy o udzia\u0142 w zbrodniach wojennych, wcale si\u0119 z tym nie kry\u0142o. Przeciwnie, chwalili si\u0119 tym w rosyjskim internecie, na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych.\r\n\r\n<strong>Jaki\u015b przyk\u0142ad?<\/strong>\r\n\r\nNp. m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry na razie nie figuruje w spisie sprawc\u00f3w, bo nie dotarli\u015bmy do jego ofiar, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y. A nasze za\u0142o\u017cenie by\u0142o takie, \u017ce w indeksie sprawc\u00f3w s\u0105 tylko ci, kt\u00f3rzy wyst\u0119puj\u0105 w uzyskanych zeznaniach. Ch\u0142opak nazywa si\u0119 Aleksiej Milczakow, to Rosjanin z Petersburga. Dwadzie\u015bcia kilka lat. Monstrum, o profilu podr\u0119cznikowym seryjnego zab\u00f3jcy. Sw\u0105 obecno\u015b\u0107 na portalu spo\u0142eczno\u015bciowym zacz\u0105\u0142 od tego, \u017ce sfotografowa\u0142 si\u0119 ze szczeniakiem, po czym poder\u017cn\u0105\u0142 mu gard\u0142o i cz\u0119\u015bciowo go zjad\u0142, by pokaza\u0107, \u017ce jest m\u0119\u017cczyzn\u0105. Pojecha\u0142 na ochotnika do Donbasu, zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 pododdzia\u0142u w batalionie \u201eRusicz\u201d \u2013 to rosyjscy nacjonali\u015bci, o pogl\u0105dach s\u0142owia\u0144sko-faszystowskich. Na Facebooku publikowa\u0142 swoje zdj\u0119cia z osk\u00f3rowanymi trupami. Typ zbocze\u0144ca-psychopaty. W Rosji jest fetowany jako bohater, zapraszany do telewizji jako ekspert od spraw ukrai\u0144skich. U nas wyst\u0119puje tylko w przypisie.\r\n\r\n<strong>Nie znale\u017ali\u015bcie jego ofiar?<\/strong>\r\n\r\n\u017bywych nie. Mamy na razie tylko opisy dokonanych przez niego zab\u00f3jstw. \r\n\r\n<strong>Ci zidentyfikowani sprawcy, co to za ludzie?<\/strong>\r\n\r\nBardzo r\u00f3\u017cni. Grupa najbardziej potworna to najemnicy z kraj\u00f3w kaukaskich, Czecze\u0144cy i Osety\u0144cy, a tak\u017ce tzw. kozacy do\u0144scy z Rosji. Oni wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 okrucie\u0144stwem. Ale inne grupy niewiele im ust\u0119puj\u0105. Jest np. organizacja o nazwie Rosyjska Armia Prawos\u0142awna \u2013 to ochotnicy z Rosji. Charakteryzuje si\u0119 tym, \u017ce najbardziej agresywna jest wobec \u201einnowierc\u00f3w\u201d. To wszyscy, kt\u00f3rzy nie s\u0105 wiernymi Cerkwi patriarchatu moskiewskiego. \u201eInnowierc\u00f3w\u201d mo\u017cna zabija\u0107. Najokrutniej prze\u015bladowali ukrai\u0144skich protestant\u00f3w \u2013 przed wojn\u0105 \u017cy\u0142a tam pewna spo\u0142eczno\u015b\u0107 protestancka. Zamordowali kilku pastor\u00f3w, czasem wraz z rodzinami. Innych torturowali, niezwykle okrutnie. By\u0142y sytuacje, gdy ich dzia\u0142ania \u2013 np. ataki na protestanckie \u015bwi\u0105tynie \u2013 b\u0142ogos\u0142awili duchowni z patriarchatu moskiewskiego. S\u0142uchaj\u0105c zezna\u0144 o poczynaniach tej \u201eArmii\u201d, mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce to po prostu prawos\u0142awni d\u017cihady\u015bci. W internecie znalaz\u0142em ich filmy, np. instrukcj\u0119, jak \u201ena spos\u00f3b prawos\u0142awny\u201d czy\u015bci\u0107 bro\u0144, by dobrze s\u0142u\u017cy\u0142a. \r\n\r\n<strong>Byli te\u017c \u201edobrzy Rosjanie\u201d?<\/strong>\r\n\r\nBywali. Mamy zeznanie od osoby, kt\u00f3ra przez kilka godzin by\u0142a torturowana, a potem, gdy wr\u00f3ci\u0142a do \u201eceli\u201d, kto\u015b inny w tajemnicy przynosi\u0142 jej \u015brodki przeciwb\u00f3lowe. To nie jest wi\u0119c tak, \u017ce po tamtej stronie s\u0105 sami psychopaci. Ale by\u0142o powszechne przyzwolenie na pope\u0142nianie czyn\u00f3w, kt\u00f3re prawo mi\u0119dzynarodowe uznaje za zbrodnie. Tak\u017ce przyzwolenie z g\u00f3ry. Mamy te\u017c przyk\u0142ady okrutnych tortur, powiedzia\u0142bym profesjonalnych, pope\u0142nianych przez funkcjonariuszy rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU.\r\n\r\n<strong>Sk\u0105d wiadomo, \u017ce GRU?<\/strong>\r\n\r\nPo pierwsze, sami si\u0119 tak przedstawiali. Po drugie, oni torturowali zawodowych oficer\u00f3w armii ukrai\u0144skiej, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej \u2013 jeszcze jako oficerowie armii sowieckiej \u2013 przeszli wojn\u0119 w Afganistanie, znaj\u0105 to \u015brodowisko i jego metody.\r\n\r\n<strong>Na czym polega\u0142y te tortury?<\/strong>\r\n\r\nNp. parzenie grza\u0142k\u0105 wn\u0119trza ust. Wbijanie ostrych przedmiot\u00f3w pod paznokcie. Przek\u0142uwanie no\u017cami kolan. Nacinanie mi\u0119\u015bni i sypanie soli na rany. U\u017cywanie \u015brodk\u00f3w chemicznych w celu wydobycia informacji.\r\n\r\n<strong>Jakie spotkania z ofiarami by\u0142y najtrudniejsze?<\/strong>\r\n\r\nPo rozmowach z kobietami, kt\u00f3re by\u0142y torturowane, \u0142apa\u0142em si\u0119 na my\u015bli, \u017ce gdybym wtedy dorwa\u0142 takiego sprawc\u0119, to by\u0142bym got\u00f3w zabi\u0107. Ale stara\u0142em si\u0119 zachowa\u0107 dystans zawodowy, aby wszystko by\u0142o prowadzone profesjonalne. Bez dystansu nie da si\u0119 tu funkcjonowa\u0107. Cho\u0107 to trudne, gdy s\u0142yszy si\u0119 od \u015bwiadka, \u017ce b\u0119d\u0105c w jakiej\u015b katowni, widzia\u0142 kobiet\u0119 w ci\u0105\u017cy. Nie wiemy, kim by\u0142a i czy prze\u017cy\u0142a.\r\n\r\n<strong>Co m\u00f3wi\u0142y kobiety, z kt\u00f3rymi rozmawiali\u015bcie?<\/strong>\r\n\r\nTo by\u0142y ofiary tortur, ci\u0119\u017ckich. \u0141\u0105cznie z obcinaniem cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Z biciem potwornym, a tak\u017ce z poni\u017caniem. Z mordowaniem przyjaci\u00f3\u0142 na ich oczach.\r\n\r\n<strong>Kim one by\u0142y?<\/strong>\r\n\r\nZwyk\u0142e dziewczyny i kobiety. Np. wolontariuszki, kt\u00f3re wozi\u0142y jedzenie i trafi\u0142y do niewoli. Ale do niewoli mo\u017cna by\u0142o trafi\u0107 nie tylko wtedy, gdy wykazywa\u0142o si\u0119 aktywno\u015b\u0107 polityczn\u0105. Do wi\u0119zie\u0144 w Donbasie szli te\u017c zwykli mieszka\u0144cy, niezaanga\u017cowani, tylko dlatego, \u017ce mieli jaki\u015b maj\u0105tek, \u0142adny dom, dobre auto. Na pocz\u0105tku na terenach okupowanych Rosjanie uzbroili po prostu miejscowych przest\u0119pc\u00f3w, margines spo\u0142eczny. Dali im bro\u0144 i powiedzieli: teraz jeste\u015bcie tu milicj\u0105, ma by\u0107 spok\u00f3j. I tacy separaty\u015bci, bywa\u0142o, wybierali ofiary spo\u015br\u00f3d miejscowych i trzymali tak d\u0142ugo w piwnicy, torturuj\u0105c, a\u017c cz\u0142owiek zgodzi\u0142 si\u0119 przepisa\u0107 na nich dom i maj\u0105tek. Oficjalnie, rzecz jasna, by\u0142 to akt sprzeda\u017cy. Czasem, jak kto\u015b uparcie nie chcia\u0142, zabijali.\r\n\r\n<strong>Czy na podstawie dost\u0119pnej wiedzy da si\u0119 okre\u015bli\u0107, czy rosyjskie zbrodnie mia\u0142y charakter incydentalny, czy te\u017c systemowy?<\/strong>\r\n\r\nNa pewno systemowy. W okupowanym Donbasie nie by\u0142o miejsca przetrzymywania ukrai\u0144skich wi\u0119\u017ani\u00f3w, wojskowych i cywil\u00f3w, gdzie nie dochodzi\u0142oby do zbrodni wojennych. Albo, m\u00f3wi\u0105c inaczej: wyj\u0105tkowo tylko zdarza\u0142y si\u0119 miejsca, gdzie byli trzymani je\u0144cy i cywile, i gdzie nie by\u0142oby zab\u00f3jstw, tortur itd. W naszych zeznaniach pojawia si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko jedno takie miejsce. To I\u0142owajsk. Je\u0144cy ukrai\u0144scy, g\u0142\u00f3wnie z batalionu \u201eDonbas\u201d, zeznawali, \u017ce o ile zaraz po wzi\u0119ciu do niewoli przeszli piek\u0142o w Doniecku, o tyle potem, gdy trafili do I\u0142owajska \u2013 do porz\u0105dkowania miasta, zniszczonego podczas bitwy w sierpniu 2014 r. \u2013 byli tam dobrze traktowani. Miejscowy dow\u00f3dca separatystyczny powiedzia\u0142, \u017ce \u201etu nikt was nie dotknie, jeste\u015bcie je\u0144cami\u201d. I przyzna\u0142, \u017ce post\u0119puje tak, bo wcze\u015bniej jego ludzie zostali wzi\u0119ci do niewoli przez batalion \u201eDonbas\u201d i byli dobrze traktowani.\r\n\r\n<strong>Czy w\u015br\u00f3d zidentyfikowanych sprawc\u00f3w jest Igor Girkin, pseudonim \u201eStrie\u0142kow\u201d, pu\u0142kownik rosyjski, kt\u00f3ry \u2013 jak sam si\u0119 chwali\u0142 w wywiadach \u2013 rozp\u0119ta\u0142 wojn\u0119 w Donbasie i przez kilka miesi\u0119cy by\u0142 \u201eministrem obrony\u201d w S\u0142owia\u0144sku i Doniecku?<\/strong>\r\n\r\nTak, jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 jest dobrze udokumentowana. Mo\u017cna mu przypisa\u0107 zbrodnie wymienione w Statucie Rzymskim, na podstawie kt\u00f3rego dzia\u0142a Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny. Po pierwsze, Girkin jako dow\u00f3dca ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za poczynania podw\u0142adnych i za powszechne przyzwolenie na zbrodnie. Po drugie, w S\u0142owia\u0144sku mia\u0142 on biuro w dawnym budynku SBU [S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Ukrainy \u2013 red.]. Dzi\u015b S\u0142owia\u0144sk jest zn\u00f3w pod kontrol\u0105 Ukrainy, byli\u015bmy w tym budynku. Biuro Girkina znajdowa\u0142o si\u0119 dok\u0142adnie nad piwnic\u0105, w kt\u00f3rej torturowano wi\u0119\u017ani\u00f3w. W samym S\u0142owia\u0144sku by\u0142y przynajmniej dwie katownie: w siedzibie SBU i w areszcie milicyjnym. W tym drugim miejscu tak\u017ce rozstrzeliwano ludzi, skazanych na \u015bmier\u0107 przez tzw. polowy s\u0105d wojenny w S\u0142owia\u0144sku. Girkin bra\u0142 udzia\u0142 w rozprawach tego niby-s\u0105du, jego podpis widnieje na wyrokach \u015bmierci. Wiemy, \u017ce wyroki wydawano nocami, a robi\u0142y to \u2013 jak okre\u015blali to sami Rosjanie \u2013 tzw. \u201etrojki\u201d. \r\n\r\n<strong>Czy to nawi\u0105zanie do \u201es\u0105d\u00f3w dora\u017anych\u201d NKWD, kt\u00f3re skazywa\u0142y np. oficer\u00f3w z Katynia?<\/strong>\r\n\r\nTak, i to bezpo\u015brednie. Oni lubuj\u0105 si\u0119 w nazwach z okresu wczesnego Zwi\u0105zku Sowieckiego, z czas\u00f3w Stalina. Swoje niby-s\u0105dy nazywali \u201etrojkami\u201d, ich kontrwywiad nosi\u0142 nazw\u0119 NKWD itd. Mamy tu jeszcze jedno kuriozum, pokazuj\u0105ce mentalno\u015b\u0107 tych ludzi: w protokole z posiedzenia \u201etrojki\u201d, podpisanym m.in. przez Girkina, podczas kt\u00f3rego 24 maja 2014 r. skazano na \u015bmier\u0107 dw\u00f3ch ludzi, jest napisane, \u017ce postaw\u0105 dla ich os\u0105dzenia jest... dekret prezydium Rady Najwy\u017cszej Zwi\u0105zku Sowieckiego z 22 czerwca 1941 r. By\u0142oby to mo\u017ce i \u015bmieszne, gdyby ci ludzie rzeczywi\u015bcie nie zostali zamordowani.\r\n\r\n<strong>Ilu ludzi skaza\u0142a \u201etrojka\u201d Girkina?<\/strong>\r\n\r\nNie wiadomo. Po odbiciu S\u0142owia\u0144ska znaleziono tam masowe groby, ale pewnie nie wszystkie. Zreszt\u0105, aby kogo\u015b rozstrzela\u0107, nie trzeba by\u0142o \u017cadnych \u201ewyrok\u00f3w\u201d. Z zezna\u0144 wynika, \u017ce egzekucje by\u0142y na porz\u0105dku dziennym. Strzelano w ty\u0142 g\u0142owy.\r\n\r\n<strong>A inni przyw\u00f3dcy tzw. republik ludowych, donieckiej i \u0142uha\u0144skiej?<\/strong>\r\n\r\nZacharczenko, \u201epremier\u201d Donieckiej Republiki, i Borodaj, jego poprzednik w tej roli, a tak\u017ce inni przyw\u00f3dcy \u2013 wszyscy s\u0105 winni zbrodni wojennych. Albo jako zwierzchnicy, albo osobi\u015bcie obecni tam, gdzie dochodzi\u0142o do zbrodni. Zreszt\u0105 wcale si\u0119 z tym nie kryli, dawali si\u0119 fotografowa\u0107 np. ze skatowanymi je\u0144cami \u2013 jak Zacharczenko. O Borodaju \u2013 cz\u0142owieku przys\u0142anym do Doniecka z Moskwy, zwi\u0105zanym z Kremlem \u2013 mamy zeznania. Funkcjonariusze GRU, kt\u00f3rzy torturowali jedn\u0105 z przes\u0142uchanych przez nas ofiar, odnosili si\u0119 do niego jak do szefa. Mamy te\u017c udokumentowane, jak chcia\u0142 wymusi\u0107 \u0142ap\u00f3wk\u0119 za \u017cycie wi\u0119\u017ania, milion dolar\u00f3w.\r\n\r\n<strong>Milion?<\/strong>\r\n\r\nTo by\u0142 prominentny wi\u0119zie\u0144, kt\u00f3ry \u2013 tak przypuszczamy \u2013 by\u0107 mo\u017ce mia\u0142 by\u0107 wywieziony do Rosji i tam s\u0105dzony, razem z Nadij\u0105 Sawczenko. Oprawcy z Doniecka \u00adskatowali go tak, \u017ce \u2013 wedle naszych zezna\u0144 \u2013 Borodaj zarzuca\u0142 im potem, i\u017c przesadzili, i on teraz nic nie mo\u017ce zrobi\u0107 z t\u0105 \u201ekup\u0105 mi\u0119sa\u201d. Gdy zobaczy\u0142, \u017ce okupu nie b\u0119dzie, kaza\u0142 wi\u0119\u017ania rozstrzela\u0107. Ten prze\u017cy\u0142, ale tylko dlatego, \u017ce w drodze na egzekucj\u0119, na cmentarz, \u201eprzej\u0119\u0142a\u201d go inna grupa.\r\n\r\n<strong>Inna grupa?<\/strong>\r\n\r\nWiem, jak to brzmi. Ale takimi prawami to si\u0119 tam rz\u0105dzi. Wi\u0119\u017ania przej\u0119\u0142a konkurencyjna grupa, zabra\u0142a do siebie i wymieni\u0142a za kogo\u015b, na kim im zale\u017ca\u0142o, a kto by\u0142 w r\u0119kach Ukrai\u0144c\u00f3w. Zbieraj\u0105c zeznania, czasem mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce po drugiej stronie mam do czynienia nie z jakim\u015b separatystycznym czy rosyjskim parapa\u0144stwem, ale z grupami przest\u0119pczymi. One konkurowa\u0142y w grabie\u017cach, podbiera\u0142y sobie co bardziej warto\u015bciowych je\u0144c\u00f3w, za kt\u00f3rych mo\u017cna wzi\u0105\u0107 okup. \r\n\r\n<strong>M\u00f3wi\u0142 Pan, \u017ce Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rych relacje Pan dokumentowa\u0142, pytali, czemu jako Polacy to robicie. W\u0142a\u015bnie: czemu?<\/strong>\r\n\r\n\u017beby to wszystko nie umar\u0142o \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105, \u017ceby \u015bwiat nie przeszed\u0142 nad tym do porz\u0105dku dziennego. \u017beby \u015bwiat si\u0119 dowiedzia\u0142.\r\n\r\n<strong>Ten w\u0105tek pojawia\u0142 si\u0119 w ich zeznaniach: \u017ceby \u015bwiat si\u0119 dowiedzia\u0142?<\/strong>\r\n\r\nCzasem w rozmowach widzia\u0142em u tych ofiar nadziej\u0119 \u2013 zreszt\u0105 mocno obarczaj\u0105c\u0105, tak\u0105, powiedzia\u0142bym, odpowiedzialno\u015bci\u0105 moraln\u0105 \u2013 \u017ce nareszcie kto\u015b si\u0119 tym zainteresowa\u0142, w dodatku obcokrajowcy, \u017ce to b\u0119dzie mia\u0142o jaki\u015b skutek.\r\n\r\n<strong>B\u0119dzie mia\u0142o?<\/strong>\r\n\r\nJe\u015bli spraw\u0105 zajmie si\u0119 Trybuna\u0142 w Hadze, mo\u017ce wyda\u0107 za sprawcami listy go\u0144cze. Mo\u017ce przys\u0142a\u0107 swoich \u015bledczych. Co prawda Ukraina nie podpisa\u0142a Statutu Rzymskiego MTK, ale jest uchwa\u0142a ukrai\u0144skiego parlamentu, oddaj\u0105ca pod jurysdykcj\u0119 Hagi wszystko to, co dzia\u0142o si\u0119 od pocz\u0105tku wojny. Mam nadziej\u0119, \u017ce nawet je\u015bli nie uda si\u0119 poci\u0105gn\u0105\u0107 tych ludzi do odpowiedzialno\u015bci, bo Rosja ich nie wyda, to przynajmniej zaczn\u0105 si\u0119 ba\u0107. I \u017ce zmniejszy si\u0119 skala zbrodni. Bo to przecie\u017c si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142o, to si\u0119 dzieje ca\u0142y czas. Mamy kontakty z lud\u017ami, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 wymian\u0105 je\u0144c\u00f3w. Co jaki\u015b czas do nas dzwoni\u0105. Dwa dni temu dosta\u0142em informacj\u0119 o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry po roku zosta\u0142 zwolniony z rosyjskiej niewoli. Podobno jest w potwornym stanie. Ale chce m\u00f3wi\u0107.\r\n\r\n<strong>Rozmawia\u0142 Wojciech Pi\u0119ciak\r\n\r\nADAM NOWAK (pseudonim) by\u0142 przez wiele lat policjantem, oficerem Centralnego Biura \u015aledczego.<\/strong>","amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1602"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1604,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1602\/revisions\/1604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/informnapalm.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}