{"id":2352,"date":"2021-01-14T16:59:26","date_gmt":"2021-01-14T16:59:26","guid":{"rendered":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/?p=2352"},"modified":"2021-01-21T22:36:35","modified_gmt":"2021-01-21T22:36:35","slug":"veto-hakki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/veto-hakki\/","title":{"rendered":"Yasal bir analiz, Rusya’n\u0131n BM G\u00fcvenlik Konseyi’ndeki veto hakk\u0131n\u0131n yasa d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor"},"content":{"rendered":"

Uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131 Bohdan Ustymenko’nun yapt\u0131\u011f\u0131 bir analize g\u00f6re, Rusya’n\u0131n BM G\u00fcvenlik Konseyi’nde veto hakk\u0131<\/a> yasad\u0131\u015f\u0131. Bu nedenle \u0130nformNapalm, Rusya’n\u0131n veto hakk\u0131n\u0131 kullanmas\u0131n\u0131n ve istismar\u0131n\u0131n neden hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa dair ayr\u0131nt\u0131l\u0131 arg\u00fcmanlar sunmaktad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n

Rusya’n\u0131n Sovyetler Birli\u011fi’nin BM G\u00fcvenlik Konseyi’ndeki kal\u0131c\u0131 \u00fcyeli\u011fini miras ald\u0131\u011f\u0131 herkes taraf\u0131ndan biliniyor. Bu Konsey, karar\u0131 sadece Ukrayna ve Karadeniz’in ulusal g\u00fcvenli\u011fini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvenli\u011fini de ilgilendiren uluslararas\u0131 bir organd\u0131r. Bu, uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinde ana sorumlulukla BM \u00fcyeleri taraf\u0131ndan emanet edilen kilit organd\u0131r.<\/span><\/p>\n

Rusya’n\u0131n BM G\u00fcvenlik Konseyi’nde veto hakk\u0131<\/span><\/strong><\/h2>\n

Ayn\u0131 zamanda, BM G\u00fcvenlik Konseyi’nin \u00f6nemli misyonuna ra\u011fmen Ukraynal\u0131 yetkililer, G\u00fcvenlik Konseyi’nin \u00e7at\u0131\u015fmalara, t\u0131rman\u0131\u015fa ve uluslararas\u0131 hukuk ihlallerine tepkisinin “yava\u015f ve tutars\u0131z” oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorlar. Bunun temel nedeni, baz\u0131 kal\u0131c\u0131 \u00fcyelerin, \u00f6zellikle de Rusya’n\u0131n veto hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

\"EskiResim: Eski BM Ukrayna B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Volodymyr Yelt\u00e7enko.\u00a0<\/span><\/p>\n

BM’nin eski Ukrayna B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Volodymyr Yelt\u00e7enko, Rusya’n\u0131n uluslararas\u0131 hukuku ihlal etmesi ve Ukrayna’ya y\u00f6nelik sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili durumu aktard\u0131. Yelt\u00e7enko, BM G\u00fcvenlik Konseyi’nde veto hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da vurgulad\u0131. Di\u011fer \u015feylerin yan\u0131 s\u0131ra, Moskova’n\u0131n 1990’lardan beri “intikam politikas\u0131” izledi\u011fini ve Moldova, G\u00fcrcistan ve Ukrayna dahil olmak \u00fczere di\u011fer devletlere kar\u015f\u0131 askeri g\u00fc\u00e7 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131 [1<\/a><\/span><\/strong>].<\/span><\/p>\n

Rusya, SSCB i\u00e7in BM G\u00fcvenlik Konseyi’nin daim\u00ee \u00fcyesi olarak yasal gerek\u00e7eler<\/span><\/strong><\/h2>\n

1945’te, di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra, Belarus ve Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (SSCB’de) Birle\u015fmi\u015f Milletler’in kurulu\u015funa kat\u0131ld\u0131. Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin (RSFSR), Birle\u015fmi\u015f Milletler’in kurucu \u00fcye stat\u00fcs\u00fcn\u00fc hi\u00e7bir zaman almad\u0131\u011f\u0131 da eklenmelidir.<\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda, BM \u015eart\u0131’n\u0131n [2<\/a><\/span><\/strong>] 23. Maddesinin mevcut versiyonu, BM’nin be\u015f daim\u00ee \u00fcyesinden biri olacak olan RSFSR veya Rusya de\u011fil, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi (CCCP) oldu\u011funu belirtir. G\u00fcvenlik Konseyi. BM \u015eart\u0131 ayr\u0131ca, G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin daim\u00ee \u00fcyeli\u011fini ba\u015fka bir \u00fclkeyle de\u011fi\u015ftirme veya takibi imk\u00e2n\u0131 da sa\u011flamaz.<\/span><\/p>\n

1977’den SSCB Anayasas\u0131<\/span><\/strong><\/h2>\n

Ayr\u0131ca, 7 Ekim 1977 tarihinde kabul edilen Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131 [3<\/a><\/span><\/strong>], Sovyetler Birli\u011fi Sosyalist Cumhuriyetlerinin \u00fcyelik i\u00e7in \u00f6zg\u00fcr irade ve sosyalist federalizm ilkesine dayanan entegre, \u00e7ok uluslu bir federal devlet oldu\u011funu belirtiyordu.<\/span><\/p>\n

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi b\u00f6lgesi bir birimdir ve Birlik cumhuriyetlerinin topraklar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Sovyetler Birli\u011fi’nin egemenli\u011fi t\u00fcm topraklar\u0131na yay\u0131l\u0131r (Madde 75).<\/span><\/p>\n

En y\u00fcksek otorite ve idaresi taraf\u0131ndan temsil edilen Sovyetler Birli\u011fi Sosyalist Cumhuriyetleri, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde yasal olarak Sovyetler Birli\u011fi’nin temsilini i\u00e7erir. Bu, di\u011fer devletler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla ili\u015fkilerin yan\u0131 s\u0131ra Birlik cumhuriyetleri aras\u0131nda di\u011fer devletler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla ili\u015fkilerin genel prosed\u00fcr\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131 ve koordinasyonu ile ilgilidir. Bununla birlikte, bir Birlik cumhuriyeti (RSFSR dahil) di\u011fer devletlerle ili\u015fkiler kurma, onlarla anla\u015fmalar yapma, diplomatik ve konsolosluk temsilcilerini de\u011fi\u015ftirme ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lma hakk\u0131na sahiptir (Madde 73 ve 80).<\/span><\/p>\n

Birli\u011fin her cumhuriyeti, di\u011fer Sovyet cumhuriyetleriyle birle\u015fmi\u015f, Sovyetler Birli\u011fi’nin sosyalist cumhuriyetleri i\u00e7inde egemen bir sosyalist Sovyet devletidir (76. paragraf).
\nHer Birlik cumhuriyeti, Sovyetler Birli\u011fi’nden \u00e7ekilme hakk\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutar (Madde 72).<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu, Sovyetler Birli\u011fi’nin kendi ba\u015f\u0131na bir devlet oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Ayn\u0131 zamanda, Birli\u011fin her cumhuriyetinin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak kendi stat\u00fcs\u00fc vard\u0131. Sonu\u00e7 olarak, Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131 uyar\u0131nca, RSFSR, di\u011fer devletlerle Birlikten serbest\u00e7e \u00e7ekilme hakk\u0131na sahip olan SSCB’den ayr\u0131 bir devletti. Ayn\u0131 zamanda, Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131, Sovyetler Birli\u011fi’nin halefini \u00f6ng\u00f6rmez.<\/span><\/p>\n

4 Aral\u0131k 1991 tarihli Moskova Antla\u015fmas\u0131<\/span><\/strong><\/h2>\n

4 Aral\u0131k 1991’de, Sosyalist Cumhuriyetlerin \u00fcyeleri, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00f6nc\u00fcs\u00fc olarak, Sovyet Bor\u00e7lar\u0131n\u0131n ve Varl\u0131klar\u0131n\u0131n Miras\u0131na \u0130li\u015fkin Moskova Antla\u015fmas\u0131’n\u0131 imzalad\u0131lar. Bu, SSCB’nin par\u00e7as\u0131 olan devletler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin t\u00fcm yelpazesinin radikal bir \u015fekilde g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ihtiyac\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda gerekliydi [4<\/a><\/span><\/strong>].<\/span><\/p>\n

Moskova Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n uygulanmas\u0131nda, “devlet miras\u0131”-n\u0131n, bir devletin belirli bir alandaki uluslararas\u0131 ili\u015fkiler i\u00e7in sorumluluk almas\u0131 anlam\u0131na gelirken, “devlet halefi an\u0131”, sonraki devletin uluslararas\u0131 ili\u015fkiler i\u00e7in sorumluluk \u00fcstlendi\u011fi tarih anlam\u0131na gelir.<\/span><\/p>\n

Moskova Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n 4. Maddesi uyar\u0131nca taraflar, toplam ulusal bor\u00e7 ve ortak m\u00fclkiyet miktar\u0131na ili\u015fkin olarak Sovyetler Birli\u011fi’nin eski bile\u015fenlerinin (“Eski Sovyetler Birli\u011fi” \u00f6zel ifadesine dikkat edin) hisselerinin \u015fu \u015fekilde olaca\u011f\u0131 konusunda anla\u015ft\u0131lar:<\/span><\/p>\n

1 RSFSR, %61,34<\/span>
\n2 Ukrayna, %16,37<\/span>
\n3 Beyaz Rusya, %4,13<\/span>
\n4 Kazakistan, %3,86<\/span>
\n5 G\u00fcrcistan, %1,62<\/span><\/p>\n

\u00d6zellikle, Moskova Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n, BM G\u00fcvenlik Konseyi de dahil olmak \u00fczere uluslararas\u0131 kurulu\u015flarda SSCB’nin yerini Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin almas\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131na da dikkat edilmelidir.<\/span><\/p>\n

\"8Belaveja Anla\u015fmas\u0131 8 Aral\u0131k 1991’de imzaland\u0131. Resim: RIA Novosti.<\/span><\/p>\n

8 Aral\u0131k 1991’de Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu’nun kurulu\u015fu<\/span><\/strong><\/h2>\n

8 Aral\u0131k 1991’de (Minsk’te) Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna, Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu’nu kuran anla\u015fmay\u0131, s\u00f6zde Belaveja Anla\u015fmas\u0131 [5<\/a><\/span><\/strong>] imzalad\u0131lar. Belaveja Anla\u015fmas\u0131, \u201cSovyetler Birli\u011fi’nin art\u0131k uluslararas\u0131 hukukun ve jeopolitik ger\u00e7ekli\u011fin bir nesnesi olarak var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d belirtir.<\/span><\/p>\n

Bu antla\u015fma ayn\u0131 zamanda \u00f6nceki Sovyet mevzuat\u0131n\u0131n normlar\u0131n\u0131n imzac\u0131 devletlerin topraklar\u0131nda uygulanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Ayr\u0131ca, eski Sovyetler Birli\u011fi’nin eski organlar\u0131 ve yetkilileri, Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu (BDT) i\u00e7indeki faaliyetlerini durduracaklard\u0131.<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca Belaveja Anla\u015fmas\u0131, Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna’n\u0131n Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00f6nceki antla\u015fmalar\u0131 ve anla\u015fmalar\u0131ndaki uluslararas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere uyumu sa\u011flamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/span><\/p>\n

21 Aral\u0131k 1991 tarihli Almat\u0131 Deklarasyonu<\/span><\/strong><\/h2>\n

21 Aral\u0131k 1991’de, Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna da dahil olmak \u00fczere SSCB’nin on bir ba\u011f\u0131ms\u0131z devleti (eski cumhuriyetler), BDT’nin olu\u015fumunu ve Sovyetler Birli\u011fi’nin sona erdi\u011fini do\u011frulayan Almat\u0131 Deklarasyonu’nu [6<\/a><\/span><\/strong>] imzalad\u0131lar. T\u00fcm imzac\u0131lar, anayasal prosed\u00fcrlerine uygun olarak, eski Sovyetler Birli\u011fi’nin antla\u015fmalar ve anla\u015fmalar kapsam\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin yerine getirilmesini de garanti ettiler.<\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 g\u00fcn, 21 Aral\u0131k 1991, BDT Devlet Ba\u015fkanlar\u0131, t\u00fcm BDT devletlerinin “G\u00fcvenlik Konseyi ve di\u011fer uluslararas\u0131 kurulu\u015flarda Rusya’y\u0131 destekledi\u011fini” belirten bir karar\u0131 [7<\/a><\/span><\/strong>] kabul etti. Karar, eski Sovyetler Birli\u011fi’nin kat\u0131l\u0131m\u0131 ve onay\u0131 olmaks\u0131z\u0131n eski SSCB’nin 15 eyaletinden yaln\u0131zca 11’i taraf\u0131ndan imzaland\u0131.<\/span><\/p>\n

26 Aral\u0131k 1991 tarihli Y\u00fcksek Sovyet Deklarasyonu<\/span><\/strong><\/h2>\n

26 Aral\u0131k 1991’de Y\u00fcksek Sovyet, 142-N [8<\/a><\/span><\/strong>] say\u0131l\u0131 Deklarasyonunda, SSCB’nin BDT’nin kurulu\u015fuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir devlet olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erdi\u011fini ilan etti. Konsey, ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerin devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 Sovyetler Birli\u011fi’nin miras\u0131n\u0131 ele almaya davet etti. Bu, devlet d\u00fczeyindeki kurumlarla, BDT’nin kurulmas\u0131ndan \u00f6nce Sovyetler Birli\u011fi taraf\u0131ndan imzalanan uluslararas\u0131 anla\u015fmalar\u0131n idaresi, onaylanmas\u0131, uygulanmas\u0131 ve feshedilmesiyle ilgilidir. Nitekim, 142-N Bildirisi, di\u011fer kan\u0131tlarla birlikte, BDT Devlet Ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n 21 Aral\u0131k 1991 tarihli karar\u0131n\u0131n ge\u00e7ersizli\u011fini teyit etmektedir.<\/span><\/p>\n

BM \u015eart\u0131, bir \u00fclkenin G\u00fcvenlik Konseyi’ndeki kal\u0131c\u0131 \u00fcyeli\u011fine herhangi bir de\u011fi\u015fiklik sa\u011flamaz<\/span><\/strong><\/h2>\n

BM \u015eart\u0131, Sovyet Anayasas\u0131, Moskova Antla\u015fmas\u0131, Belaveja Antla\u015fmas\u0131, 21 Aral\u0131k 1991 tarihli Almat\u0131 Belgeleri ve 142-N Say\u0131l\u0131 Sovyetler Birli\u011fi Y\u00fcksek Sovyet Deklarasyonu ve di\u011fer ilgili di\u011fer hususlar\u0131n kapsaml\u0131 bir yasal analizinden sonra belgeler, \u00f6nemli sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

\u2460 Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131 uyar\u0131nca, RSFSR dahil Birlik cumhuriyetleri, Sovyetler Birli\u011fi’nden \u00e7ekilme hakk\u0131na sahip ayr\u0131 bir devlet stat\u00fcs\u00fcne sahipti. Sovyetler Birli\u011fi ise Birlik cumhuriyetlerinden ayr\u0131 bir devletti.<\/span><\/p>\n

\u2461 Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131, bir \u00fclkenin G\u00fcvenlik Konseyi’ndeki daim\u00ee \u00fcyeli\u011finin ba\u015fka bir \u00fclke ile de\u011fi\u015ftirilmesini sa\u011flamaz.<\/span><\/p>\n

\u2462 Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131, SSCB’nin BM G\u00fcvenlik Konseyi de dahil olmak \u00fczere uluslararas\u0131 kurulu\u015flarda ve organlarda bir Birlik cumhuriyeti ile de\u011fi\u015ftirilmesini sa\u011flamaz.<\/span><\/p>\n

SSCB’yi RSFSR ile de\u011fi\u015ftirme karar\u0131 yok<\/span><\/strong><\/h2>\n

\u2463 Sovyetler Birli\u011fi’nin en y\u00fcksek organ\u0131, BM G\u00fcvenlik Konseyi de dahil olmak \u00fczere uluslararas\u0131 kurulu\u015flarda ve organlarda Sovyetler Birli\u011fi’ni RSFSR ile de\u011fi\u015ftirmeye karar vermedi.<\/span><\/p>\n

\u2464 Bu nedenle Rusya, yeterli yasal dayana\u011f\u0131 olmayan BM G\u00fcvenlik Konseyi’nin daim\u00ee \u00fcyesi olman\u0131n avantaj\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yor.<\/span><\/p>\n

Rusya’n\u0131n BM G\u00fcvenlik Konseyi’nde Sovyetler Birli\u011fi’ni de\u011fi\u015ftirme hakk\u0131na ili\u015fkin nihai karar, uluslararas\u0131 bir mahkeme taraf\u0131ndan me\u015fru olarak kararla\u015ft\u0131r\u0131labilir. \u0130htiya\u00e7 duyulan \u015fey, \u00f6zellikle BM Genel Kurulu’nun talebi \u00fczerine bir dan\u0131\u015fma g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr.<\/span><\/p>\n

\n

\"Bohdan<\/a>Bu hukuki analiz, uluslararas\u0131 hukuk uzman\u0131 ve uluslararas\u0131 deniz hukuku alan\u0131nda uzman, Bohdan Ustymenko<\/a><\/span><\/strong> taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Di\u011fer tematik makaleler<\/span><\/strong><\/h2>\n