{"id":4206,"date":"2025-01-28T21:29:31","date_gmt":"2025-01-28T21:29:31","guid":{"rendered":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/?p=4206"},"modified":"2025-01-28T22:14:24","modified_gmt":"2025-01-28T22:14:24","slug":"uluslararasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/uluslararasi\/","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n Rosatom’a neden uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi"},"content":{"rendered":"
\n

Son d\u00f6nemde ABD, Rusya’n\u0131n Ukrayna’ya kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131nda askeri makinesini destekleyen ki\u015fi, \u015firketler (Rosatom gibi) ve kurumlara uluslararas\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar uygulad\u0131. \u00d6nemli bir ad\u0131m olarak, devlet enerji \u015firketi Rosatom’un CEO’su Aleksey Liha\u00e7ov ve \u015firketin y\u00f6netim kurulunun 13 \u00fcyesi yapt\u0131r\u0131m listesine al\u0131nd\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Dikkat \u00e7eken bir di\u011fer husus ise ABD’nin 2040 y\u0131l\u0131na kadar Rus uranyumu ithalat\u0131n\u0131 yasaklamas\u0131d\u0131r. Ancak Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u015firketlerin alternatif bulamayacaklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamalar\u0131 durumunda istisnalar yapabilme yetkisine sahip oldu. \u015eu ana kadar Rosatom kapsaml\u0131 yapt\u0131r\u0131mlardan ka\u00e7\u0131nmay\u0131 ba\u015fard\u0131, ancak mevcut ABD yapt\u0131r\u0131m paketi Rus enerji \u015firketine y\u00f6nelik bask\u0131y\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in bir emsal te\u015fkil edebilir.<\/span><\/p>\n

Rosatom ve k\u00fcresel etkisi<\/span><\/span><\/h2>\n

Rosatom, n\u00fckleer enerji alan\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck akt\u00f6rlerden biridir ve k\u00fcresel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kapasitesinin %40’\u0131n\u0131 ve zenginle\u015ftirme kapasitesinin %46’s\u0131n\u0131 kontrol etmektedir. Ayr\u0131ca d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil n\u00fckleer reakt\u00f6rler i\u00e7in yak\u0131t \u00fcreten tek \u00fcreticidir. 2021 y\u0131l\u0131nda, ABD’nin uranyum ithalat\u0131n\u0131n %14’\u00fc Rusya’dan sa\u011fland\u0131 ve Rosatom, k\u00fcresel uranyum zenginle\u015ftirme hizmetlerinin %28’ini sa\u011flad\u0131. AB’de ise uranyumun %17’si Rusya’dan geldi ve Rosatom, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kapasitesinin %22’sinden ve zenginle\u015ftirmenin %30’undan sorumluydu. Rosatom ayn\u0131 zamanda uranyum madencili\u011fi ve zenginle\u015ftirme alan\u0131nda lider bir akt\u00f6rd\u00fcr. Avrupa ve Amerikan pazarlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ra\u011fmen \u015firket, k\u00fcresel \u00fcretim kapasitesini geni\u015fletmeye devam etmektedir.<\/span><\/p>\n

\"Rosatom<\/a>Rosatom CEO’su Aleksey Liha\u00e7ov.<\/span><\/p>\n

Bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 uzun bir s\u00fcre\u00e7tir ancak imk\u00e2ns\u0131z de\u011fildir. ABD, Rus uranyumu ithalat\u0131n\u0131 yasaklayarak ilk ad\u0131m\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131rarak bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u0131rmalar\u0131 ve Rosatom’un k\u00fcresel etkisini azaltmalar\u0131 kritik \u00f6nemdedir.<\/span><\/p>\n

Rosatom’un jeopolitik g\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fc olarak rol\u00fc<\/span><\/span><\/h2>\n

Rosatom yaln\u0131zca n\u00fckleer enerji alan\u0131nda \u00f6nemli bir akt\u00f6r de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Rusya i\u00e7in \u00f6nemli bir jeopolitik ara\u00e7t\u0131r<\/a>. \u015eirket, Rusya’daki t\u00fcm sivil n\u00fckleer santraller, Rusya’n\u0131n n\u00fckleer silah kompleksi ve bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma kurumu d\u00e2hil olmak \u00fczere n\u00fckleer sekt\u00f6rdeki 360 \u015firketi kontrol etmektedir.<\/span><\/p>\n

\"Uluslararas\u0131<\/a>Rosatom’un Macaristan’daki Paks-2<\/a> n\u00fckleer santral projesi.<\/span><\/p>\n

2022 y\u0131l\u0131nda \u015firketin gelirleri 11 milyar dolara ula\u015fm\u0131\u015f, uluslararas\u0131 projelerinin de\u011feri ise 200 milyar dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Rosatom k\u00fcresel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fletmi\u015f ve \u015fu anda T\u00fcrkiye, Macaristan ve \u00c7in gibi 11 \u00fclkede 34 n\u00fckleer reakt\u00f6r in\u015fa etmektedir. T\u00fcrkiye ve Macaristan NATO \u00fcyesidir ve bu durum \u015firkete \u00f6zellikle g\u00fcney yar\u0131mk\u00fcrede \u00f6nemli bir jeopolitik rol kazand\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\"Uluslararas\u0131<\/a>Bolivya’da kurulmakta olan bir n\u00fckleer enerji bilim ve teknoloji merkezi projesi.<\/span><\/p>\n

Rosatom’un sundu\u011fu di\u011fer bir proje ise n\u00fckleer enerji i\u00e7in bilimsel ve teknolojik merkezlerdir. Bu merkezler \u015fu anda S\u0131rbistan ve Bolivya’da in\u015fa edilmektedir ve Vietnam ile Ruanda’da benzer projeler i\u00e7in m\u00fczakereler s\u00fcrmektedir.<\/span><\/p>\n

Rosatom ve silah \u00fcretimi<\/span><\/span><\/h2>\n

Rosatom, sivil n\u00fckleer enerji alan\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra Rusya’n\u0131n silah \u00fcretimine de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00e2hil olmu\u015ftur. \u015eirket, Rus savunma sanayisine silah \u00fcretimi i\u00e7in gerekli bile\u015fenleri sa\u011flama yetene\u011fine sahiptir. Rosatom ve ba\u011fl\u0131 kurulu\u015flar\u0131, Kh-101 gibi Rus ordusunun Ukrayna’da kulland\u0131\u011f\u0131 seyir f\u00fczelerinin \u00fcretimine do\u011frudan kat\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\"Kh-101Kh-101 tipi bir seyir f\u00fczesi<\/a>.<\/span><\/p>\n

Yapt\u0131r\u0131mlara ra\u011fmen, Kh-101, Kh-59, Kh-55 ve Kh-22 gibi seyir f\u00fczelerini \u00fcreten Raduga Tasar\u0131m B\u00fcrosu \u00fcretim tesislerini modernize etmeye devam etmektedir. \u015eirket hem Avrupa hem de \u00c7inli \u015firketlerden bile\u015fen ithal ederek Rusya’n\u0131n silah stoklar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\"RadugaRaduga Tasar\u0131m B\u00fcrosunun \u00fcretim tesislerinin geni\u015fletilmesi.<\/span><\/p>\n

Frontelligence Insight<\/a> (FI) taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, Raduga Tasar\u0131m B\u00fcrosu’nun \u00fcretim tesislerini geni\u015fletmeye devam etti\u011fini do\u011frulamaktad\u0131r. 2023 y\u0131l\u0131na ait uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, M10, M11A ve M11B binalar\u0131nda yeni in\u015faat projelerini g\u00f6stermektedir. Rosatom’a ba\u011fl\u0131 bir di\u011fer \u015firket olan Mars Tasar\u0131m B\u00fcrosu, seyir f\u00fczeleri i\u00e7in kontrol sistemleri \u00fcretmekte ve Raduga’ya bu sistemlerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in gerekli bile\u015fenleri sa\u011flamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Avrupa ve \u00c7in’den gelen ekipmanlar<\/span><\/span><\/h2>\n

Ukraynal\u0131 hacker grubu Cyber Resistance taraf\u0131ndan elde edilen belgeler, Raduga’n\u0131n \u00fcretim kapasitesini geni\u015fletmek ve \u00e7a\u011fda\u015fla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Avrupa ve \u00c7inli tedarik\u00e7ilerden gerekli ekipmanlar\u0131 sat\u0131n almaya devam etti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in teknik modernizasyon ve yeniden yap\u0131land\u0131rma plan\u0131, \u00f6zel bir b\u00fct\u00e7e ile ihtiya\u00e7 duyulan yabanc\u0131 ekipmanlar\u0131n listesini i\u00e7ermektedir. Finansman\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yeni ekipmanlar, in\u015faat projeleri, ara\u00e7 filosunun geli\u015ftirilmesi, laboratuvarlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi ve yeni IT programlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Gerekli yabanc\u0131 ekipmanlar\u0131 sa\u011flayan kilit firmalar \u015funlard\u0131r: Farsoon (\u00c7in), Hangcha (\u00c7in), Hision (\u00c7in), Fagima (\u0130talya), Automator (\u0130talya) ve Hottinger GmbH (Almanya).<\/span><\/p>\n

Y\u0131l ortas\u0131ndaki i\u015f ilerleme raporunun g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi, bu hedeflere ula\u015fmada \u00f6nemli ilerlemeler kaydedildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu tedarik\u00e7ilerden gelen \u00fcr\u00fcnler Raduga’ya sorunsuz bir \u015fekilde ula\u015fmakta ve baz\u0131 durumlarda ola\u011fan\u00fcst\u00fc ba\u015far\u0131lar elde edilmektedir. Yapt\u0131r\u0131mlara ra\u011fmen, Raduga gerekli ekipmanlar\u0131 Avrupa ve \u00c7in tedarik\u00e7ilerinden temin ederken tesislerini geni\u015fletip modernle\u015ftirmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Mars Tasar\u0131m B\u00fcrosunun faaliyetleri<\/span><\/span><\/h2>\n

Mars Tasar\u0131m B\u00fcrosu, Raduga ve M.P. Fyodorov Dubna Makine Fabrikas\u0131 (DMZ) i\u00e7in K-051M, U501M sistemlerini ve SN-99 gibi navigasyon mod\u00fcllerini modernize etmekte ve bak\u0131m\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r. Bu sistemler Kh-32, Kh-59 ve Kh-101 seyir f\u00fczelerinde kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\"K-051M
\n13 \u015eubat 2023 tarihli ara\u015ft\u0131rma raporu, Mars’\u0131n K-051M ve U501M sistemleri i\u00e7in Raduga ve DMZ’ye y\u00f6nelik onar\u0131m faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011frulamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

K-051M ve U501M sitemlerine ait hata inceleme raporu<\/span><\/span><\/h2>\n

Bu rapor, K-051M ve U501M sistemlerindeki s\u0131k g\u00f6r\u00fclen hatalar\u0131 ayd\u0131nlatmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u015eirket, Bat\u0131l\u0131 bile\u015fenleri temin etmeye \u00e7al\u0131\u015fsa da mevcut yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 tamamen a\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015f ve bu durum d\u00fczenli operasyon kesintilerine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 19 Eyl\u00fcl 2022 tarihli Kh-32 seyir f\u00fczelerine ait bir hata ve iyile\u015ftirme tablosu, bu f\u00fczelerin %50’sinden fazlas\u0131n\u0131n K-051M ve U501M sistemleriyle ilgili sorunlar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu sorunlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fclebilmi\u015f olsa da ciddi zaman ve kaynak harcamas\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Bilgiler, Tasar\u0131m B\u00fcrosu Mars ile ilgili di\u011fer ara\u015ft\u0131rma materyalleriyle birlikte, \u0130nformNapalm’\u0131n \u00f6nceki yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda<\/a> mevcuttur. Ayr\u0131ca, daha \u00f6nce bahsedildi\u011fi gibi, Rosatom b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yapt\u0131r\u0131mlardan ka\u00e7\u0131nmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r ve yaln\u0131zca birka\u00e7 i\u015ftirakinden etkilenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

\"RosatomRosatom n\u00fckleer santrallerinde kullan\u0131lan veri merkezi ekipmanlar\u0131.<\/span><\/p>\n

\u00c7ift kullan\u0131m malzemelerinin asl\u0131nda kritik bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131 (CII) g\u00fcvence alt\u0131na alma projeleri bahanesiyle ithal edildi\u011fi ve ger\u00e7ekte seyir f\u00fczeleri ile di\u011fer silah teknolojilerinin \u00fcretiminde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 muhtemeldir. Bunun bir \u00f6rne\u011fi, n\u00fckleer santrallerde veri merkezlerinin kurulmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Titanyum ala\u015f\u0131m tozlar\u0131 ve 3D bask\u0131<\/span><\/span><\/h2>\n

Rosatom’un aktif oldu\u011fu alanlardan biri de 3D bask\u0131 i\u00e7in titanyum ala\u015f\u0131m tozlar\u0131n\u0131n \u00fcretimidir. Bu giri\u015fimle \u015firket, modern 3D bask\u0131 teknolojisi kullanarak kendi malzemelerini \u00fcretebilmektedir. S\u00f6z konusu teknolojinin, yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n eksikli\u011fi nedeniyle Bat\u0131l\u0131 \u015firketlerle i\u015f birli\u011finden de faydaland\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bu tozlar\u0131n \u00fcretimi, Rosatom’un yak\u0131t departman\u0131na ba\u011fl\u0131 olan ve Udmurtya’n\u0131n Glazov \u015fehrinde bulunan \u00c7epetsk Makine Fabrikas\u0131’nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Bu teknoloji ayn\u0131 zamanda Raduga taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen seyir f\u00fczeleri gibi silah par\u00e7alar\u0131n\u0131n \u00fcretiminde de aktif olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Belgesel kan\u0131tlara g\u00f6re Raduga, ekipman \u00fcretimi i\u00e7in 3D yaz\u0131c\u0131lar ve makineler tedarik etmi\u015ftir. Bu ekipmanlar\u0131n olas\u0131 tedarik\u00e7ilerinden biri, end\u00fcstriyel 3D yaz\u0131c\u0131larda uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u00c7inli Farsoon \u015firketidir. Farsoon’un ge\u00e7mi\u015fte Rosatom’a aktif olarak ekipman sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve bu ekipmanlar\u0131n Mars Tasar\u0131m B\u00fcrosu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Raduga’ya aktar\u0131lm\u0131\u015f olabilece\u011fi muhtemeldir.<\/span><\/p>\n

Bir di\u011fer olas\u0131 tedarik\u00e7i ise Hottinger Br\u00fcel & Kj\u00e6r’dir. Mars Tasar\u0131m B\u00fcrosunun 2022 y\u0131l\u0131nda bu \u015firketten ekipman sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ve ard\u0131ndan Raduga’ya devretti\u011fine dair belgeler bulunmaktad\u0131r. Ancak ne kadar ekipman\u0131n Mars’tan Raduga’ya ger\u00e7ekten transfer edildi\u011fi belirsizdir.<\/span><\/p>\n

Rosatom’un Ukrayna sava\u015f\u0131ndaki rol\u00fc<\/span><\/span><\/h2>\n

ABD’nin Rosatom’a kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar, \u00f6zellikle Rus uranyumu yasa\u011f\u0131 \u00f6nemli bir ilk ad\u0131m olsa da AB ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler \u015firketi hen\u00fcz kapsaml\u0131 yapt\u0131r\u0131mlarla hedef almam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00fclkelerin, \u00f6zellikle n\u00fckleer enerji alan\u0131nda Rusya’ya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 k\u0131rmak i\u00e7in \u00e7abalar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131 kritik \u00f6nemdedir.<\/span><\/p>\n

Rosatom’un yaln\u0131zca sivil n\u00fckleer enerji alan\u0131nda lider bir tedarik\u00e7i de\u011fil, ayn\u0131 zamanda askeri savunma \u00fcretiminde de \u00f6nemli bir akt\u00f6r oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. \u015eirket, Ukrayna’da sivillere kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan silahlar\u0131n geli\u015ftirilmesinde de aktif rol oynamaktad\u0131r. Rosatom’a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar, Bat\u0131’n\u0131n yaln\u0131zca Rusya’n\u0131n n\u00fckleer enerjiye eri\u015fimini durdurmas\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Rus savunma sanayisine akan kaynaklar\u0131 da k\u0131s\u0131tlamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Bu t\u00fcr yapt\u0131r\u0131mlar yaln\u0131zca ekonomik bir \u00f6nlem de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Rusya’n\u0131n Ukrayna’daki sava\u015f\u0131n\u0131 durdurmak ve daha fazla ac\u0131y\u0131 \u00f6nlemek ad\u0131na ahlaki bir gerekliliktir.<\/span><\/p>\n

\u0130nformNapalm’dan di\u011fer makaleleri okuyun<\/span><\/span><\/h2>\n