{"id":4378,"date":"2025-09-08T14:49:13","date_gmt":"2025-09-08T14:49:13","guid":{"rendered":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/?p=4378"},"modified":"2025-09-08T20:50:52","modified_gmt":"2025-09-08T20:50:52","slug":"rus-ortodoks-kilisesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/rus-ortodoks-kilisesi\/","title":{"rendered":"Ukrayna\u2019da Moskova\u2019n\u0131n Rus Ortodoks Kilisesi \u00fczerinden kilise etkisi"},"content":{"rendered":"
\n

28 A\u011fustos 2025 tarihinde Ukrayna Devlet Etnopolitika ve Vicdan \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Servisi, Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019ni yabanc\u0131 bir din\u00ee \u00f6rg\u00fcte, yani Ukrayna\u2019da faaliyetleri yasakl\u0131 olan Rus Ortodoks Kilisesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 bir yap\u0131 olarak s\u0131n\u0131fland\u0131rd\u0131<\/a>. Bu karar, kilisenin Rusya ile ba\u011flar\u0131n\u0131 koparma ve Ukrayna\u2019ya kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015f\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran kiliseden ayr\u0131lma y\u00f6n\u00fcndeki devlet taleplerini yerine getirmemesinin sonucunda al\u0131nd\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

S\u00f6z konusu s\u0131n\u0131fland\u0131rma, Ukrayna\u2019n\u0131n yabanc\u0131 etkiyi engelleme \u00e7abalar\u0131nda \u00f6nemli bir ad\u0131m\u0131 i\u015faret etmektedir. Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi onlarca y\u0131ld\u0131r Rusya\u2019n\u0131n siyasi, ekonomik ve ideolojik sava\u015f\u0131nda bir ara\u00e7 olarak i\u015flev g\u00f6rd\u00fc. Ama\u00e7, tarihi manip\u00fcle etmek, ulusal kimli\u011fi zay\u0131flatmak ve Ukrayna\u2019y\u0131 Kremlin\u2019e ba\u011f\u0131ml\u0131 tutmakt\u0131.<\/p>\n

Rus Ortodoks Kilisesi\u2019nin finansman\u0131<\/span><\/span><\/h2>\n

Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019nin tarihi, Rusya\u2019n\u0131n on y\u0131llard\u0131r Ukrayna\u2019ya kar\u015f\u0131 kapsaml\u0131 bir sava\u015f y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Rus Ortodoks Kilisesi ve onun Ukrayna\u2019daki kolu bu sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n merkez\u00ee ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131. Kilise, \u201cRus d\u00fc\u015f\u00fcncesi\u201d ideolojisinin yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir kanal i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc, tarihi \u00e7arp\u0131tt\u0131, Ukrayna kimli\u011fini zay\u0131flatt\u0131 ve Ukrayna\u2019y\u0131 Kremlin\u2019in etkisi alt\u0131nda tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kilisenin faaliyetleri oligarklar\u0131n, yerel \u015firketlerin ve su\u00e7 gruplar\u0131n\u0131n katk\u0131lar\u0131yla finanse edildi. Bu kaynaklar, kiliselerin in\u015fas\u0131n\u0131, binlerce cemaatin bak\u0131m\u0131n\u0131 ve kilisenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n medya ve siyasi kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla te\u015fvik edilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131. Bu metin, Rusya\u2019n\u0131n \u201cruhsal\u201d d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan ve Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya kar\u015f\u0131 sava\u015f makinesinin bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelen akt\u00f6rleri sistematik bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

Oligarklar ve stratejik yat\u0131r\u0131mc\u0131lar<\/span><\/span><\/h2>\n

Rusya ile ba\u011flant\u0131l\u0131 i\u015f \u00e7\u0131karlar\u0131 ve siyasi hedefleri olan oligarklar, Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019nin finansal yap\u0131s\u0131n\u0131n en \u00fcst noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu. Onlar\u0131n deste\u011fi din\u00ee olmaktan ziyade pragmatik ve stratejikti. Rusya do\u011fumlu oligark Vadym Nov\u0131nskiy<\/a>, kilisenin ba\u015fl\u0131ca mali destek\u00e7isi ve siyasi lobicisiydi. Kapsaml\u0131 bir finansman sistemi \u00fczerinden kilise hiyerar\u015fisi \u00fczerinde do\u011frudan n\u00fcfuz kulland\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019ne Tomos verilmesine aktif \u015fekilde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Nov\u0131nskiy \u015fu anda Ukrayna\u2019ya ihanetle su\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Medya patronlar\u0131 Dm\u0131tro F\u0131rta\u015f ve Serhiy Lyovo\u00e7kin, Inter televizyon kanal\u0131n\u0131 kilise i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir propaganda arac\u0131 olarak kulland\u0131lar. Bu kanal \u00fczerinden Moskova ile \u201cmanevi birlik\u201d fikirleri i\u015flendi. Rusya\u2019n\u0131n topyek\u00fbn i\u015fgalinden \u00f6nce, Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n vaftiz babas\u0131 olan Viktor Medved\u00e7uk, kiliseyi destekleyen siyasi, mali ve medya ak\u0131mlar\u0131n\u0131 birle\u015ftiren merkezi bir fig\u00fcrd\u00fc. Onun medya holdingi, 112 Ukrayna, ZIK ve NewsOne gibi kanallar\u0131yla kilisenin s\u00f6zc\u00fcs\u00fc gibi hareket etti. Bu kanallar, Moskova Patrikhanesi\u2019ne sad\u0131k din adamlar\u0131, uzmanlar ve siyaset\u00e7ilerin yorumlar\u0131yla dolduruldu. Medved\u00e7uk\u2019un e\u015fi Oksana Mart\u00e7enko ise televizyon sunuculu\u011fundan sonra \u201cHac\u0131\u201d adl\u0131 s\u00f6zde belgesel projesiyle Rus tarz\u0131 radikal Ortodokslu\u011fu yaymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131; siyasi propaganda mucize hik\u00e2yeleriyle maskelendi.<\/p>\n

B\u00f6lgesel finans\u00f6rler ve kilise altyap\u0131s\u0131<\/span><\/span><\/h2>\n

Moskova Patrikhanesi\u2019ni desteklemek i\u00e7in her zaman oligark stat\u00fcs\u00fc gerekmiyordu. B\u00f6lgeler Partisi i\u00e7inde sayg\u0131nl\u0131k kazanmak veya Moskova ile ba\u011f kurmak isteyen i\u015f insanlar\u0131 ve siyaset\u00e7iler kilise in\u015faatlar\u0131n\u0131 ya da din\u00ee faaliyetleri finanse edebiliyordu. Bu t\u00fcr kat\u0131l\u0131mlar, toplumsal stat\u00fc, Rusya\u2019ya sadakat ve yerel kilise destek\u00e7ilerinin deste\u011fini sa\u011flad\u0131. Kyiv\u2019de Oleksiy Omelyanenko, bankac\u0131, in\u015faat giri\u015fimcisi ve 2008\u20132014 y\u0131llar\u0131nda kent konseyinde B\u00f6lgeler Partisi lideri olarak kilise i\u00e7in kilit rol oynad\u0131. Eski Milletvekili Oleksiy Davidenko\u2019ya g\u00f6re, Omelyanenko kilise in\u015faat\u0131 i\u00e7in arsa tahsisinde en etkili lobiciydi ve bu s\u00fcre\u00e7ler \u00e7o\u011fu kez usule ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclerek yerel toplumlar\u0131n protestolar\u0131na neden oluyordu. Omelyanenko, Pe\u00e7ersk Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 ba\u015frahibi Pavel Lebedev\u2019in yak\u0131n dostuydu.<\/p>\n

Onun orta\u011f\u0131 Vasyl Horbal, eski milletvekili ve Lviv b\u00f6lge idaresi ba\u015fkan\u0131 olarak Rus Ortodoks Kilisesi\u2019yle ba\u011flant\u0131l\u0131 projeleri finanse etti. 2007\u2019den itibaren Horbal ve Omelyanenko, \u201cDyen Hre\u015f\u00e7eniya Rus\u201d adl\u0131 kurulu\u015fun y\u00f6netiminde yer alarak Moskova Kilisesi\u2019nin himayesi alt\u0131nda Kyiv\u2019de din\u00ee t\u00f6renler d\u00fczenlediler. Ayr\u0131ca Kremlin yanl\u0131s\u0131 Andriy Kurayev\u2019i Kyiv\u2019e getirdiler. Daha sonra Horbal, Omelyanenko\u2019yu 25,9 milyon UAH \u00e7almakla su\u00e7layarak dava a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Odesa\u2019da siyaset\u00e7i ve sponsor Serhiy Kivalov, kendi hukuk akademisinde Aziz Tatyana\u2019ya adanm\u0131\u015f bir kilise in\u015fa ederek kiliseyi destekledi ve kilise \u00f6d\u00fclleri ald\u0131. Odesa\u2019n\u0131n mevcut belediye ba\u015fkan\u0131 Hennadiy Trukhanov ise 2020\u2019de \u0130ver Manast\u0131r\u0131 i\u00e7in toprak haklar\u0131n\u0131 Metropolit Onufriy\u2019ye devretti. Topyek\u00fbn i\u015fgalden sonra bile hem Kivalov hem de Trukhanov \u015fehrin rusla\u015ft\u0131rmadan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaya devam etmektedir.<\/p>\n

Moskova Patrikhanesi alt\u0131ndaki Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019nin desteklenmesi<\/span><\/span><\/h2>\n

Zaporijya\u2019da Vya\u00e7eslav Boguslayev onlarca y\u0131l boyunca Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019nin en \u00f6nemli hamisiydi. Uzun s\u00fcre stratejik Motor Sich \u015firketinin ba\u015f\u0131nda bulunan Boguslayev, kiliselerin in\u015fas\u0131n\u0131 ve restorasyonunu finanse etti, yerel din adamlar\u0131na c\u00f6mert ba\u011f\u0131\u015flar yapt\u0131 ve b\u00f6lgedeki Moskova yanl\u0131s\u0131 kilise \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in n\u00fcfuzunu kulland\u0131. Faaliyetleri o denli \u00f6nemliydi ki Rus Ortodoks Kilisesi\u2019nden do\u011frudan bir\u00e7ok din\u00ee \u00f6d\u00fcl ald\u0131. Ayn\u0131 zamanda Rusya ile asker\u00ee alanda da i\u015f birli\u011fi y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu.<\/p>\n

Harkiv\u2019de Myhaylo Dobkin ve i\u015f \u00e7evresi y\u0131llarca Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019ni destekledi. Dobkin ve en yak\u0131n mali ortaklar\u0131 kilise in\u015faatlar\u0131n\u0131 finanse ettiler, ha\u00e7 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri d\u00fczenlediler ve Rus din adamlar\u0131n\u0131 Harkiv\u2019e davet ettiler. Topyek\u00fbn i\u015fgale ra\u011fmen Dobkin, Nisan 2022\u2019de Harkiv Metropoliti Onufriy taraf\u0131ndan diyakon olarak atand\u0131. Dobkin h\u00e2l\u00e2 d\u00fczenli olarak Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi ayinlerine kat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yerel i\u015f insanlar\u0131 ve su\u00e7 unsurlar\u0131<\/span><\/span><\/h2>\n

Ba\u015fka bir sponsor grubu ise \u00e7o\u011fu zaman su\u00e7 ge\u00e7mi\u015fine sahip i\u015f insanlar\u0131ndan olu\u015fuyordu. Bunlar kilisenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 sistematik bi\u00e7imde lobicilik yaparak savunmuyordu. Bunun yerine kilisenin etkisini kendi ticari hedeflerini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in kulland\u0131lar. Bu durum, Rusya yanl\u0131s\u0131 siyaset\u00e7ilerle ya da Rus akt\u00f6rlerle ili\u015fki kurmay\u0131 i\u00e7erebiliyordu.<\/p>\n

BRSM-Nafta akaryak\u0131t zincirinin sahibi Andriy Biba kilise in\u015faatlar\u0131n\u0131 finanse etti. O, Ukrayna G\u00fcvenlik Servisi\u2019nin (SBU) Rus FSB\u2019siyle i\u015f birli\u011fi yapmakla su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 paramiliter \u201cMyrjanki\u201d \u00f6rg\u00fct\u00fcyle ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Eski milletvekili ve Svitanok tar\u0131m holdinginin sahibi Tetyana Zasuha, do\u011fdu\u011fu k\u00f6y Kovalivka\u2019y\u0131 bir \u201cOrtodoks yerle\u015fimi\u201dne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. O burada Anastasija kad\u0131nlar manast\u0131r\u0131n\u0131 in\u015fa etti. Moskova Patrikhanesi\u2019nin Kyiv Metropoliti Onufriy, Ocak 2022\u2019de burada ayin yapt\u0131.<\/p>\n

Poltava B\u00f6lge Meclisi \u00fcyesi ve Alfatex fabrikas\u0131n\u0131n sahibi Mikola Koretskiy, Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019ni aktif bi\u00e7imde destekledi ve 2022\u2019deki sinoduna kat\u0131ld\u0131. Soru\u015fturma bilgilerine g\u00f6re, topyek\u00fbn sava\u015f ba\u015flad\u0131ktan sonra bile Rusya\u2019da faaliyet g\u00f6steren \u015firketleri vard\u0131.<\/p>\n

\u0130hanet sistemi<\/span><\/span><\/h2>\n

Ukraynal\u0131 oligarklar\u0131n ve i\u015f insanlar\u0131n\u0131n paralar\u0131, Moskova Patrikhanesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ukrayna Ortodoks Kilisesi\u2019nin n\u00fcfuz sisteminin yak\u0131t\u0131 oldu. Bu, Rus sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ideolojik bir kaleye uzun vadeli bir yat\u0131r\u0131md\u0131. Bir\u00e7ok sponsor, 2014\u2019ten sonra bile Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015fmanca tutumuna ra\u011fmen kiliseyi finanse etmeye ve korumaya devam etti. Moskova\u2019n\u0131n ideoloji ve siyasi destek sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, yerel akt\u00f6rlerin ise para, medya deste\u011fi ve idari kaynaklar sundu\u011fu bir yap\u0131 olu\u015ftu.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kilise se\u00e7menlerin sadakatini garanti ediyor ve akt\u00f6rlerin stat\u00fcs\u00fcn\u00fc me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131. Bu a\u011f, Ukrayna kimli\u011fini zay\u0131flatt\u0131, \u201ckarde\u015f halk\u201d yalanlar\u0131n\u0131 yayd\u0131 ve milyonlarca Ukraynal\u0131n\u0131n zihninde alternatif bir ger\u00e7eklik olu\u015fturdu. Bu da Kremlin\u2019in i\u015fine yarad\u0131. Ve bu akt\u00f6rlerin eylemleri do\u011frudan sava\u015fa katk\u0131da bulundu; zira Rusya, sad\u0131k din adamlar\u0131 ve inananlardan destek alaca\u011f\u0131n\u0131 hesaba katm\u0131\u015ft\u0131. Ruhani ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi cephedeki sava\u015f kadar \u00f6nemlidir. \u0130\u015fbirlik\u00e7ilerden ve onlar\u0131n sponsorlar\u0131ndan ar\u0131nma, zafer i\u00e7in zorunlu bir ko\u015fuldur.<\/p>\n

Son not<\/span><\/span><\/h2>\n

\u0130nformNapalm ile Ukrayna Siber \u0130ttifak\u0131\u2019n\u0131n i\u015f birli\u011fiyle yay\u0131mlanan FrolovLeaks<\/a> CYBINT ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, Rus Ortodoks Kilisesi ile ordu aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Rus Ortodoks Kilisesi\u2019nin derin etkisini incelerken \u015fu foto\u011frafa dikkat edilmelidir. 8 Kas\u0131m 2021\u2019de, topyek\u00fbn i\u015fgalden birka\u00e7 ay \u00f6nce, Habarovsk ve Priamur Metropoliti Artemiy, Rusya\u2019n\u0131n 64. Motorlu T\u00fcfek Tugay\u0131\u2019n\u0131n (asker\u00ee birim 51460) komutan\u0131 Albay Azatbek Omurbekov<\/a>\u2019a din\u00ee bir \u00f6d\u00fcl verdi ve Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik bir \u201cha\u00e7l\u0131 seferi\u201d i\u00e7in onu kutsad\u0131.<\/p>\n

Sadece birka\u00e7 ay sonra Omurbekov ve askerleri, Kyiv b\u00f6lgesindeki Bu\u00e7a\u2019da geni\u015f \u00e7apl\u0131 sava\u015f su\u00e7lar\u0131 i\u015fledi. \u0130nformNapalm taraf\u0131ndan kimli\u011fi tespit edilen Omurbekov, \u0130ngilizce bas\u0131nda \u201cBu\u00e7a cellad\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinde yapt\u0131r\u0131m listelerine al\u0131nd\u0131<\/a>.<\/p>\n

\"Bu\u00e7a<\/p>\n

Habarovsk\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan Omurbekov \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlere atand\u0131, ancak Rus kilise liderlerinin yan\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmeye devam etti. Bu durum Rus Kilisesi\u2019nin ahlaki tutumunu ortaya koymaktad\u0131r. Bu olgular, Moskova Patrikhanesi\u2019nin etkisini engellemenin \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Ukrayna kilisesi, \u00fclkenin ruhani ve ulusal gelece\u011fini g\u00fcvence alt\u0131na almak a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyicidir.<\/p>\n

\"Ukrayna\u2019da
\n\"Moskova\u2019n\u0131n<\/p>\n

Andriy Bohdanov, Serhiy Volskiy ve Foma Kinyayev taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r, yaln\u0131zca \u0130nformNapalm i\u00e7in.<\/p>\n

\n

\u0130nformNapalm’dan di\u011fer makaleleri okuyun<\/span><\/span><\/h2>\n