{"id":4811,"date":"2026-10-12T22:29:47","date_gmt":"2026-10-12T22:29:47","guid":{"rendered":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/?p=4811"},"modified":"2026-10-12T22:50:33","modified_gmt":"2026-10-12T22:50:33","slug":"rus-dezenformasyonu-yapay-zeka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/informnapalm.org\/tr\/rus-dezenformasyonu-yapay-zeka\/","title":{"rendered":"Rus dezenformasyonu sahte haberlerle yay\u0131l\u0131yor, yapay zek\u00e2 servisleri de bu iddialar\u0131 ger\u00e7ekmi\u015f gibi aktar\u0131yor"},"content":{"rendered":"
\n

Rusya ile ba\u011flant\u0131l\u0131 etki a\u011flar\u0131, Ukrayna ve uluslararas\u0131 ortaklar\u0131 hakk\u0131nda yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgiler yaymak amac\u0131yla sahte haberlerden yararlan\u0131yor. Frans\u0131z Le Point dergisinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 izlenimi verilen uydurma bir ara\u015ft\u0131rma haberi, Rus Telegram kanallar\u0131 ve geni\u015f bir internet sitesi a\u011f\u0131 \u00fczerinden dola\u015f\u0131ma sokuldu. Ard\u0131ndan Claude adl\u0131 yapay zek\u00e2 servisi, bu iddialar\u0131 ger\u00e7ekmi\u015f gibi aktararak a\u011fdaki internet sitelerinden birini kaynak g\u00f6sterdi. Olay, sahte haberlerin dijital bilgi servisleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l daha geni\u015f kitlelere ula\u015fabildi\u011fini ortaya koyuyor. \u00d6te yandan yeni resm\u00ee raporlar ve ara\u015ft\u0131rmalar, Rusya’n\u0131n enformasyon alan\u0131ndaki etki operasyonlar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131ya ili\u015fkin daha net bir tablo sunuyor.<\/p>\n

\n

Almanya \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Alexander Dobrindt, 12 Ekim 2026’da \u00fclkesini hedef alan geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir \u201cg\u00f6lge sava\u015f\u201d konusunda uyar\u0131da bulundu. Ayn\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda Almanya Federal Anayasay\u0131 Koruma Te\u015fkilat\u0131 (BfV), Rusya’n\u0131n hibrit faaliyetlerinin bilgi manip\u00fclasyonu, sabotaj ve di\u011fer g\u00fcvenlik tehditlerini kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu uyar\u0131lar, Avrupa’da Rusya kaynakl\u0131 etki operasyonlar\u0131na ili\u015fkin yeni ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme denk geldi. Ara\u015ft\u0131rmalar, k\u00f6kl\u00fc medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kimliklerinin uydurma bilgilere g\u00fcvenilirlik kazand\u0131rmak amac\u0131yla nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. S\u00f6z konusu i\u00e7erikler, koordineli kanallar \u00fczerinden yay\u0131l\u0131yor ve birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen internet sitelerinde yeniden yay\u0131mlan\u0131yor. Yapay zek\u00e2 destekli bilgi servisleri de bu i\u00e7erikleri kulland\u0131\u011f\u0131nda yeni bir yay\u0131lma kanal\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. B\u00f6ylece kullan\u0131c\u0131lar, kendilerine sunulan bilgilerin ger\u00e7ek kayna\u011f\u0131n\u0131 her zaman de\u011ferlendiremeyebiliyor.<\/p>\n<\/div>\n

Etki operasyonlar\u0131nda medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n taklit edilmesi<\/h2>\n

Rusya’n\u0131n kamuoyunu etkilemeye y\u00f6nelik bilgi operasyonlar\u0131 yaln\u0131zca devlet medyas\u0131 ve a\u00e7\u0131k\u00e7a Kremlin yanl\u0131s\u0131 yay\u0131n organlar\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fcyor. Belgelenmi\u015f y\u00f6ntemlerden biri, k\u00f6kl\u00fc haber kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kimliklerini taklit ederek uydurma i\u00e7eriklerin g\u00fcvenilir gazetecilik \u00fcr\u00fcn\u00fc gibi g\u00f6r\u00fcnmesini sa\u011flamak. Sahte haber ve videolarda tan\u0131nm\u0131\u015f logolar, kurumsal tasar\u0131m unsurlar\u0131 ve zaman zaman ger\u00e7ek ki\u015filere atfedilen uydurma a\u00e7\u0131klamalar kullan\u0131l\u0131yor. \u0130\u00e7eri\u011fin as\u0131l \u00fcreticisi, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ba\u011f\u0131ms\u0131z bir haber kayna\u011f\u0131n\u0131n arkas\u0131nda gizleniyor. \u0130ddia ba\u015fka mecralara yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u00f6kl\u00fc bir medya kurulu\u015funa yap\u0131lan sahte at\u0131f da onunla birlikte dola\u015f\u0131ma giriyor. B\u00f6ylece bilgilerin \u00f6nceden do\u011fruland\u0131\u011f\u0131 izlenimi olu\u015fabiliyor.<\/p>\n

Medya g\u00fcvenilirli\u011fi alan\u0131nda analizler yapan NewsGuard, Eyl\u00fcl 2026’da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada<\/a> \u00fc\u00e7 Rus etki operasyonuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 906 sahte medya i\u00e7eri\u011fi tespit etti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu i\u00e7erikler, 21 \u00fclkedeki 163 k\u00f6kl\u00fc medya kurulu\u015fu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f gibi sunulmu\u015ftu. Kimli\u011fi taklit edilen kurulu\u015flar aras\u0131nda BBC, Euronews, Politico ve Deutsche Welle de bulunuyordu. Sahte i\u00e7erikler, Ukraynal\u0131 yetkililere y\u00f6nelik yolsuzluk su\u00e7lamalar\u0131n\u0131 ve Avrupal\u0131 siyaset\u00e7ilere ili\u015fkin yan\u0131lt\u0131c\u0131 iddialar\u0131 yaymak i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131. Vakalar\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fi, ger\u00e7ek medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n itibar\u0131ndan yararlan\u0131larak uydurma anlat\u0131lara g\u00fcvenilirlik kazand\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

NewsGuard, bu faaliyetlerin art\u0131\u015f h\u0131z\u0131na ili\u015fkin daha \u00f6nce yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir veriyi de d\u00fczeltti. \u015eirket ba\u015flang\u0131\u00e7ta, 2025’in ilk yar\u0131s\u0131yla 2026’n\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemi aras\u0131nda y\u00fczde 850’lik art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fti. Ancak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ara\u015ft\u0131rma grubunun itirazlar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, 2025 y\u0131l\u0131na ili\u015fkin taraman\u0131n ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kapsaml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti. Dolay\u0131s\u0131yla ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, art\u0131\u015f\u0131n boyutunu oldu\u011fundan b\u00fcy\u00fck g\u00f6stermi\u015f olabilir. Bu d\u00fczeltme, belgelenmi\u015f sahtecilik vakalar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmiyor. Ancak faaliyetlerin ne kadar h\u0131zl\u0131 geni\u015fledi\u011finin g\u00fcvenilir bi\u00e7imde belirlenmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

Y\u00f6ntemin temelinde, yanl\u0131\u015f bir bilginin birden fazla a\u015famadan ge\u00e7irilerek g\u00fcvenilir g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le getirilmesi yat\u0131yor. \u00d6nce uydurma bir habere tan\u0131nm\u0131\u015f bir yay\u0131n kurulu\u015funun ad\u0131 ekleniyor. Ard\u0131ndan ba\u015fka internet siteleri ve kullan\u0131c\u0131 hesaplar\u0131, s\u00f6zde \u00f6zg\u00fcn kayna\u011fa at\u0131fta bulunarak ayn\u0131 i\u00e7eri\u011fi yeniden payla\u015f\u0131yor. Bilgi yay\u0131lmaya devam ettik\u00e7e farkl\u0131 yay\u0131nlar birbirini ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde do\u011fruluyormu\u015f izlenimi do\u011fabiliyor. Oysa hepsi ayn\u0131 sahte i\u00e7eri\u011fe dayan\u0131yor.<\/p>\n

Frans\u0131z dergisine atfedilen sahte ara\u015ft\u0131rma haberi<\/h2>\n

10 Nisan 2026’da Rusya yanl\u0131s\u0131 Telegram kanallar\u0131, Fransa’da t\u0131bbi tedavi g\u00f6ren 20 binden fazla Ukraynal\u0131 askerin firar etti\u011fi iddias\u0131n\u0131 yaymaya ba\u015flad\u0131. Anlat\u0131ya g\u00f6re 2025 y\u0131l\u0131nda Fransa’da tedavi edilen her \u00fc\u00e7 Ukraynal\u0131 askerden biri \u00fclkesine d\u00f6nmek yerine Fransa’da kalm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7erikte, Ukraynal\u0131 askerlerin Fransa’daki su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. Kaynak olarak Frans\u0131z Le Point dergisi g\u00f6steriliyordu. \u0130ddialar, derginin logosunu kullanan ve yay\u0131n tarz\u0131n\u0131 taklit eden bir videoyla birlikte sunuldu.<\/p>\n

Ancak Le Point b\u00f6yle bir ara\u015ft\u0131rma yay\u0131mlamad\u0131. Ukrayna Dezenformasyonla M\u00fccadele Merkezi, 14 Nisan’da s\u00f6z konusu i\u00e7eri\u011fe ili\u015fkin incelemesini<\/a> kamuoyuyla payla\u015ft\u0131. Merkez, Le Point’in bu iddialar\u0131 yay\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen istatistiklerin yerle\u015fik uluslararas\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131nda ya da resm\u00ee kaynaklarda bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Kurumun incelemesine g\u00f6re sahte i\u00e7erik \u00f6nce Rus Telegram kanallar\u0131nda yay\u0131ld\u0131. Ard\u0131ndan propaganda odakl\u0131 internet sitelerinde Fransa kaynakl\u0131 ger\u00e7ek bir haber gibi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Tespit edilebilen yay\u0131lma zincirinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, ad\u0131 \u201cAsker\u00ee G\u00f6zlemci\u201d anlam\u0131na gelen Rus Telegram kanal\u0131 \u0412\u043e\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043e\u0431\u043e\u0437\u0440\u0435\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c \u00fczerinden izlenebiliyor. Kanal, 10 Nisan tarihli payla\u015f\u0131m\u0131nda Ukraynal\u0131 askerlere ili\u015fkin iddiay\u0131 Le Point’e a\u00e7\u0131k\u00e7a at\u0131fta bulunarak aktard\u0131. Ayn\u0131 anlat\u0131, gazetecilik ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir bilgi gibi sunuldu\u011fu Rus medyas\u0131nda da yer ald\u0131. Tespit edilen yay\u0131nlar, sahte kaynak atf\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fin yay\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda nas\u0131l korundu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k videoyu ilk haz\u0131rlayan ki\u015fi veya kurulu\u015f, kamuya a\u00e7\u0131k veriler \u00fczerinden belirlenemedi. \u0130\u00e7eri\u011fi ilk yay\u0131mlayan kanal\u0131n hangisi oldu\u011fu da kesinle\u015ftirilmi\u015f de\u011fil. Belgelenmi\u015f yay\u0131lma s\u00fcreci, sahte i\u00e7eri\u011fin birden fazla Rusya yanl\u0131s\u0131 bilgi ortam\u0131nda dola\u015f\u0131ma girdi\u011fini g\u00f6steriyor. Ancak bu veriler, operasyonun b\u00fct\u00fcn a\u015famalar\u0131ndaki sorumluluk da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ortaya koymak i\u00e7in yeterli de\u011fil.<\/p>\n

Resm\u00ee sa\u011fl\u0131k verileri iddia edilen firar say\u0131s\u0131n\u0131 desteklemiyor<\/h2>\n

\u0130ddia edilen firar say\u0131s\u0131, Ukrayna’n\u0131n t\u0131bbi tahliyelere ili\u015fkin resm\u00ee istatistikleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir. Ukraynal\u0131 bir sa\u011fl\u0131k kurumunun verilerine g\u00f6re<\/a> 20 \u015eubat 2026 itibar\u0131yla uluslararas\u0131 Medevac Ukraine program\u0131 kapsam\u0131nda 6.445 Ukraynal\u0131, 33 \u00fclkede tedavi g\u00f6rd\u00fc. Program; askerleri, sava\u015f gazilerini, \u00e7ocuklar\u0131 ve sava\u015ftan etkilenen di\u011fer sivilleri kaps\u0131yor. Hastalar\u0131n 231’i Fransa’da tedaviye kabul edildi. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6)<\/a> de Mart 2026’da, program arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla 6.400’den fazla Ukraynal\u0131n\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131nda tedavi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011frulad\u0131.<\/p>\n

Bu istatistikler uluslararas\u0131 d\u00fczeyde koordine edilen belirli bir t\u0131bbi tahliye program\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fundan, yurt d\u0131\u015f\u0131nda sa\u011fl\u0131k hizmeti alan b\u00fct\u00fcn Ukraynal\u0131lar\u0131 kapsamayabilir. Bu nedenle veriler, Fransa’da tedavi g\u00f6ren t\u00fcm Ukraynal\u0131 askerlerin eksiksiz bir d\u00f6k\u00fcm\u00fc olarak kullan\u0131lamaz. Bununla birlikte a\u00e7\u0131klanan program verileri, 20 binden fazla askerin firar etti\u011fi iddias\u0131n\u0131 desteklemiyor. S\u00f6z konusu firarlara ili\u015fkin ba\u011f\u0131ms\u0131z kan\u0131tlar da ortaya konmu\u015f de\u011fil. \u00dcstelik iddiay\u0131 do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen Frans\u0131z gazetecilik ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ger\u00e7ekte mevcut de\u011fil.<\/p>\n

Rus Pravda a\u011f\u0131 \u00fczerinden yay\u0131lma<\/h2>\n

Sahte Le Point haberi yaln\u0131zca Telegram ve Rus haber siteleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. NewsGuard’\u0131n incelemesine g\u00f6re i\u00e7erik, Kremlin yanl\u0131s\u0131 yay\u0131nlar yapan geni\u015f bir internet sitesi a\u011f\u0131 olan Pravda \u00fczerinden 12 dilde yeniden yay\u0131mland\u0131. Farkl\u0131 \u00fclke ve dil topluluklar\u0131n\u0131 hedefleyen bu a\u011f, Rusya yanl\u0131s\u0131 bilgi kanallar\u0131ndan al\u0131nan \u00e7ok say\u0131da i\u00e7eri\u011fi tekrar yay\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n

NewsGuard’a g\u00f6re a\u011f yakla\u015f\u0131k 280 internet sitesinden olu\u015fuyor. A\u011f\u0131n 2025 boyunca tahminen 6,3 milyon makale yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Bu yay\u0131nlar aras\u0131nda tespit edilmi\u015f 115 yanl\u0131\u015f iddian\u0131n tekrar tekrar dola\u015f\u0131ma sokulmas\u0131 da bulunuyor. Bu rakamlar yay\u0131n faaliyetinin hacmini g\u00f6steriyor; i\u00e7eriklerin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 veya etkiledi\u011fi ki\u015fi say\u0131s\u0131yla e\u015f tutulmamal\u0131. \u00c7ok say\u0131da yay\u0131n ayn\u0131 temel bilgileri i\u00e7erebilir ve kayda de\u011fer bir okuyucu kitlesine ula\u015fmadan da \u00e7o\u011falt\u0131labilir.<\/p>\n

Bununla birlikte yeniden yay\u0131mlanan i\u00e7eriklerin b\u00fcy\u00fck hacmi, bilgilerin bulunabilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Rusya ba\u011flant\u0131l\u0131 dar bir yay\u0131n \u00e7evresinde g\u00f6r\u00fclen bir anlat\u0131, daha sonra \u00e7ok say\u0131da internet sitesinde ve farkl\u0131 dillerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabiliyor. S\u0131radan bir internet aramas\u0131nda bu yay\u0131nlar ayr\u0131 kaynaklarm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Oysa ayn\u0131 \u00f6zg\u00fcn i\u00e7eri\u011fi tekrar ediyor olabilirler. B\u00f6ylece uydurma bir anlat\u0131, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z kaynaklar taraf\u0131ndan do\u011frulanm\u0131\u015f izlenimi yaratabiliyor.<\/p>\n

Le Point vakas\u0131, sahte bir haberin Rusya yanl\u0131s\u0131 Telegram kanallar\u0131ndan Rus haber sitelerine, oradan da uluslararas\u0131 bir internet sitesi a\u011f\u0131na nas\u0131l yay\u0131labildi\u011fini g\u00f6steriyor. Ancak belgelenmi\u015f yay\u0131lma s\u00fcreci, her yeniden yay\u0131n\u0131n ayn\u0131 akt\u00f6r taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. \u0130\u00e7eri\u011fi payla\u015fan herkesin sahtecili\u011fin kayna\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fini de g\u00f6stermiyor. Bu nedenle yay\u0131nlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar ile ortak bir operasyonel y\u00f6netimin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 sorusu birbirinden ayr\u0131 ele al\u0131nmal\u0131.<\/p>\n

Avrupa’daki Rusya yanl\u0131s\u0131 medya a\u011flar\u0131na ili\u015fkin \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rma<\/h2>\n

Mart 2024’te \u0130nformNapalm, Insight News gazetecileriyle birlikte Avrupa’da Rusya yanl\u0131s\u0131 mesajlar yayan medya a\u011flar\u0131na ili\u015fkin bir ara\u015ft\u0131rma yay\u0131mlad\u0131<\/a>. \u00c7al\u0131\u015fmada web analizi ve anahtar kelime analizi i\u00e7in SimilarWeb ve SE Ranking yaz\u0131l\u0131mlar\u0131ndan yararlan\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca web analizi ve arama motoru pazarlamas\u0131 alan\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u015firketlere dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Analistler; benzer i\u00e7erikler yay\u0131mlayan, birbirine \u00e7apraz at\u0131flarda bulunan ve aralar\u0131nda y\u00f6nlendirme trafi\u011fi bulunan internet sitelerini tespit etti.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re i\u00e7erik benzerlikleri, ortak arama terimleri, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011flant\u0131lar ve al\u0131nt\u0131lar, internet sitelerinin ortak hedefler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyordu. Ancak bu ba\u011flant\u0131lar tek ba\u015f\u0131na ortak bir operasyonel y\u00f6netimin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya yetmiyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131 takip ederek bir siteden di\u011ferine ge\u00e7mesini, s\u00f6z konusu internet sitelerinin ortak bir okuyucu kitlesine sahip oldu\u011funun g\u00f6stergesi olarak de\u011ferlendirdi. Sonu\u00e7lar etkile\u015fimli bir infografikle g\u00f6rselle\u015ftirildi. Grafikte her sitenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ayl\u0131k ziyaret\u00e7i trafi\u011fini, ba\u011flant\u0131 \u00e7izgilerinin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ise at\u0131f ve ba\u011flant\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yordu. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re bu medya kurulu\u015flar\u0131 en yo\u011fun faaliyetlerini Almanya ve Fransa’da y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu.<\/p>\n

\"Avrupa'daki<\/a><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rma ayr\u0131ca yazarlar aras\u0131nda Rusya ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131lar\u0131 bulunan ki\u015filerin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n Rusya’ya ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. \u0130nternet siteleri kendilerini s\u0131kl\u0131kla \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kurulu\u015flar olarak tan\u0131ml\u0131yor, sunduklar\u0131 i\u00e7erikleri ise \u201calternatif bilgi\u201d olarak nitelendiriyordu. \u0130nformNapalm, uzun s\u00fcredir faaliyet g\u00f6steren, belirli bir hedef kitleye seslenen ve di\u011fer Bat\u0131l\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131na benzeyen sitelerin, alan ad\u0131nda Pravda kelimesi bulunan Rusya yanl\u0131s\u0131 sitelere k\u0131yasla daha fazla okuyucuyu ikna edebilece\u011fi de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n

\"SE<\/a><\/p>\n

Bu de\u011ferlendirme, NewsGuard’\u0131n Pravda a\u011f\u0131n\u0131n 2025 y\u0131l\u0131ndaki b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 verilerden \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ara\u015ft\u0131rma ayr\u0131ca Le Point sahtecili\u011finden \u00e7ok \u00f6nce yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131ndan bu vakay\u0131 ele alm\u0131yordu. Bununla birlikte \u00e7al\u0131\u015fma, birbirine at\u0131fta bulunan ve ba\u011flant\u0131 veren internet sitelerinin kendilerini ba\u011f\u0131ms\u0131z kaynaklar olarak sundu\u011fu benzer bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc ortaya koyuyor.<\/p>\n

Sahte bilgilerin yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan aktar\u0131lmas\u0131<\/h2>\n

Le Point vakas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli y\u00f6nlerinden biri, sahte i\u00e7eri\u011fin yeniden yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ya\u015fananlar. NewsGuard, 4 May\u0131s 2026 tarihli ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda<\/a> Claude adl\u0131 yapay zek\u00e2 servisinin Rusya ve \u0130ran kaynakl\u0131 bilgi ortamlar\u0131nda dola\u015f\u0131ma sokulan yanl\u0131\u015f iddialara nas\u0131l yan\u0131t verdi\u011fini inceledi. Ara\u015ft\u0131rmada farkl\u0131 t\u00fcrde sorular kullan\u0131ld\u0131. Baz\u0131lar\u0131 tarafs\u0131z bi\u00e7imde olu\u015fturulurken baz\u0131lar\u0131 s\u00f6z konusu iddian\u0131n do\u011fru oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131yordu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayr\u0131ca servisin yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgilerin daha fazla yay\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik i\u00e7erik taleplerine verdi\u011fi yan\u0131tlar\u0131 da test etti.<\/p>\n

Claude, s\u00f6zde Le Point ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ili\u015fkin sorular kar\u015f\u0131s\u0131nda iki ayr\u0131 testte uydurma iddiay\u0131 ger\u00e7ekmi\u015f gibi aktard\u0131. Bu testlerden birinde sorunun kendisi anlat\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011funu varsay\u0131yordu. Di\u011feri ise servisten daha fazla yan\u0131lt\u0131c\u0131 i\u00e7erik \u00fcretmesini sa\u011flamaya y\u00f6nelik haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Her iki durumda da Claude, Pravda a\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Frans\u0131zca bir internet sitesini kaynak g\u00f6sterdi. S\u00f6z konusu site sahte haberi daha \u00f6nce yeniden yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131 ve \u015fimdi yanl\u0131\u015f yan\u0131t\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

Bu durum, Rusya yanl\u0131s\u0131 bir a\u011fda yay\u0131lan yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgilerin yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan bir yan\u0131tta kaynak olarak kullan\u0131labildi\u011fine dair belgelenmi\u015f bir \u00f6rnek olu\u015fturuyor. Otomatik bir servis, kaynak materyaldeki sorunlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmeden yanl\u0131\u015f bilgileri tekrarlad\u0131\u011f\u0131nda yeni bir yay\u0131lma kanal\u0131 do\u011fuyor. Kullan\u0131c\u0131, bilginin do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor. Oysa kaynak g\u00f6sterilen internet sitesi yaln\u0131zca uydurma bir iddiay\u0131 tekrar ediyor.<\/p>\n

NewsGuard, Eyl\u00fcl 2026’da<\/a> Google’\u0131n otomatik olarak olu\u015fturdu\u011fu arama \u00f6zeti AI Overview’un da ayn\u0131 anlat\u0131y\u0131 do\u011frulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir vakay\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u015eirkete g\u00f6re bu durum, sahte i\u00e7eri\u011fin ilk kez yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131ndan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra ya\u015fand\u0131. Ancak Google, sunulan kan\u0131tlara itiraz etti ve payla\u015f\u0131lan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnde ba\u015flang\u0131\u00e7taki sorunun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u015eirketin kendi incelemesinde de ayn\u0131 yan\u0131t yeniden \u00fcretilemedi.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla iki g\u00f6zleme ili\u015fkin kan\u0131tlar\u0131n g\u00fcc\u00fc farkl\u0131. NewsGuard’\u0131n Claude ara\u015ft\u0131rmas\u0131 belgelenmi\u015f yan\u0131tlar ve kaynak at\u0131flar\u0131 i\u00e7erirken Google hakk\u0131ndaki iddia, \u015firketin do\u011frulayamad\u0131\u011f\u0131 bir sonuca dayan\u0131yor. Bu ara\u015ft\u0131rmalar, yapay zek\u00e2 modellerinin e\u011fitim verilerinin kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirildi\u011fini g\u00f6stermiyor. Belgelenmi\u015f g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 esas olarak bilgiye eri\u015fim ve bilgi toplama a\u015famas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bir yapay zek\u00e2 servisi arama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve di\u011fer internet kaynaklar\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcvenilir olmayan i\u00e7erikleri olgusal dayanak gibi sunabiliyor. B\u00f6ylece ayn\u0131 uydurma iddia, ilk yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 internet sitelerini hi\u00e7 ziyaret etmemi\u015f ki\u015filere de ula\u015fabiliyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve yapay zek\u00e2 sistemlerinin k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n

Yapay zek\u00e2 servislerinin belirli ko\u015fullar alt\u0131nda dezenformasyonu tekrar etti\u011fi belgelenmi\u015f durumda. Ancak sorunun boyutu ve bunun ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kas\u0131tl\u0131, hedefli manip\u00fclasyondan kaynakland\u0131\u011f\u0131 belirsizli\u011fini koruyor. NewsGuard, Mart 2025’te yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada yapay zek\u00e2 servislerinin incelenen yan\u0131tlar\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te birinde Pravda a\u011f\u0131ndan gelen yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 tekrarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Bu sonu\u00e7, Rus akt\u00f6rlerin b\u00fcy\u00fck miktarda yan\u0131lt\u0131c\u0131 i\u00e7erik yay\u0131mlayarak yapay zek\u00e2 destekli bilgi servislerini etkileyip etkileyemeyece\u011fi sorusunu g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Ekim 2025’te yay\u0131mlanan hakemli bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma<\/a> daha temkinli bir tablo ortaya koydu. Harvard Kennedy School’un akademik dergisi Misinformation Review’da yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, d\u00f6rt yapay zek\u00e2 destekli bilgi servisinin \u00fcretti\u011fi 416 yan\u0131t\u0131 analiz etti. Sorular, daha \u00f6nce tespit edilmi\u015f Rus dezenformasyon iddialar\u0131na dayan\u0131yordu. Yan\u0131tlar\u0131n yaln\u0131zca 21’i, yani y\u00fczde 5’i yanl\u0131\u015f iddialar\u0131 destekliyordu. Yan\u0131tlar\u0131n y\u00fczde 8’inde Kremlin ba\u011flant\u0131l\u0131 internet sitelerine at\u0131f yap\u0131l\u0131yordu. Ancak bu kaynaklar \u00e7o\u011fu zaman iddialar\u0131 sorgulamak veya belirsizliklerini ortaya koymak amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar baz\u0131 hatal\u0131 yapay zek\u00e2 yan\u0131tlar\u0131 i\u00e7in alternatif bir a\u00e7\u0131klama da sundu. \u00c7ok dar kapsaml\u0131 bir konu hakk\u0131nda g\u00fcvenilir bilgi bulunmad\u0131\u011f\u0131nda, g\u00fcvenilirli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck internet siteleri arama sonu\u00e7lar\u0131nda orant\u0131s\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6ne \u00e7\u0131kabiliyor. Bu t\u00fcr bilgi bo\u015fluklar\u0131, yapay zek\u00e2 sistemini hedef alan ba\u015far\u0131l\u0131 ve koordineli bir operasyonun sonucu olmak zorunda de\u011fil. Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fma, b\u00fcy\u00fck miktarda dezenformasyon yay\u0131mlaman\u0131n yapay zek\u00e2 servisleri \u00fczerinde kendili\u011finden sistematik bir etki yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne s\u0131n\u0131rl\u0131 destek sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalarda farkl\u0131 y\u00f6ntemler ve soru \u00f6rneklemleri kullan\u0131l\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla sonu\u00e7lar, farkl\u0131 tarihlerde ayn\u0131 ko\u015fullar \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f gibi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Mevcut bilimsel bulgular, yanl\u0131\u015f bilgilerin yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan yan\u0131tlarda yer alabildi\u011fini g\u00f6steriyor. Ancak kas\u0131tl\u0131 manip\u00fclasyonun boyutu hakk\u0131nda g\u00fcvenilir ve kesin sonu\u00e7lara varmak i\u00e7in hen\u00fcz yeterli kan\u0131t bulunmuyor. Bu y\u00fczden m\u00fcnferit hatal\u0131 yan\u0131tlarla ba\u015far\u0131l\u0131 bir bilgi operasyonu birbirinden ayr\u0131lmal\u0131.<\/p>\n

Rusya’n\u0131n etki operasyonlar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki kurulu\u015flar<\/h2>\n

Rusya’n\u0131n enformasyon alan\u0131ndaki etki operasyonlar\u0131n\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini y\u00fcr\u00fcten \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131, bu faaliyetlerin yapay zek\u00e2 sistemleri \u00fczerindeki toplam etkisinden \u00e7ok daha iyi belgelenmi\u015f durumda. Birle\u015fik Krall\u0131k h\u00fck\u00fcmeti, Temmuz 2026’da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede<\/a> Rus devlet \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 destekleyen bilgi operasyonlar\u0131 nedeniyle yapt\u0131r\u0131m kapsam\u0131na al\u0131nan ki\u015fi ve kurulu\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n

Ba\u015fl\u0131ca akt\u00f6rlerden biri Rus Social Design Agency (SDA) adl\u0131 kurulu\u015f. Birle\u015fik Krall\u0131k, SDA’y\u0131 sahte haber siteleri ve uydurma gazetecilik materyalleri kullanan bir etki operasyonuyla ili\u015fkilendiriyor. Operasyon uluslararas\u0131 alanda Almanca \u201cikiz\u201d ya da \u201ct\u0131pat\u0131p benzer\u201d anlam\u0131na gelen Doppelg\u00e4nger ad\u0131yla biliniyor. Bu ad, k\u00f6kl\u00fc haber kurulu\u015flar\u0131n\u0131n internet sitelerini taklit eden sahte siteler olu\u015fturularak yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgilerin yay\u0131lmas\u0131 y\u00f6ntemini ifade ediyor.<\/p>\n

Birle\u015fik Krall\u0131k makamlar\u0131na g\u00f6re SDA, Rus devletinden g\u00f6rev ve finansman ald\u0131. Kurulu\u015f, Structura \u015firketiyle birlikte Ukrayna’y\u0131 ve Avrupa toplumlar\u0131n\u0131 hedef alan operasyonlarda yer ald\u0131. Birle\u015fik Krall\u0131k, 11 May\u0131s 2026’da Rusya’n\u0131n kamuoyunu etkilemeye y\u00f6nelik bilgi operasyonlar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 56 ki\u015fi ve kurulu\u015fa yapt\u0131r\u0131m uygulad\u0131. Yapt\u0131r\u0131m kapsam\u0131na al\u0131nanlar\u0131n 49’u SDA \u00e7al\u0131\u015fan\u0131yd\u0131. Bu ad\u0131mlar, \u0130ngiliz makamlar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu faaliyetleri Rusya’n\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc etki stratejisinin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.<\/p>\n

Moskova merkezli Centre for Geopolitical Expertise (Jeopolitik Uzmanl\u0131k Merkezi) de Birle\u015fik Krall\u0131k’\u0131n \u00f6nlemlerinin hedefleri aras\u0131nda bulunuyor. \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetine g\u00f6re kurulu\u015fun Rus istihbarat servisleriyle ba\u011flant\u0131lar\u0131 var ve Storm-1516 ad\u0131yla bilinen ba\u015fka bir etki a\u011f\u0131na sa\u011flanan deste\u011fi koordine etti. Bu a\u011f, Avrupal\u0131 siyaset\u00e7ilere y\u00f6nelik uydurma su\u00e7lamalar, manip\u00fcle edilmi\u015f videolar ve k\u00f6kl\u00fc haber kurulu\u015flar\u0131n\u0131 taklit eden internet siteleriyle ili\u015fkilendiriliyor. \u0130\u00e7erikler, kamuoyu tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 etkilemek ve Ukrayna’ya verilen uluslararas\u0131 deste\u011fi zay\u0131flatmak amac\u0131yla sosyal medya ve di\u011fer dijital kanallar \u00fczerinden yay\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u0130ngiliz makamlar\u0131n\u0131n incelemesi Rus medya \u015firketi Rybar’\u0131 da kaps\u0131yor. \u015eirket, asker\u00ee haber ve analiz odakl\u0131 bir faaliyet a\u011f\u0131 kurmu\u015f durumda. Ancak Birle\u015fik Krall\u0131k makamlar\u0131na g\u00f6re Rybar, Rus devletinin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda \u00f6rt\u00fcl\u00fc etki operasyonlar\u0131 da y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmeti, faaliyetlerin k\u0131smen Rusya Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u0130daresi \u00fczerinden koordine edildi\u011fini, devlet \u015firketi Rostec taraf\u0131ndan finanse edildi\u011fini ve Rus istihbarat servislerinde g\u00f6rev yapan ki\u015filerle ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu bildiriyor.<\/p>\n

Bu bulgular, etki faaliyetlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Rus devletiyle ekonomik ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011flar\u0131 bulunan, kimli\u011fi tespit edilebilen kurulu\u015flar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc sonucunu destekliyor. Ancak bu, Rusya yanl\u0131s\u0131 her sahtecili\u011fin s\u00f6z konusu akt\u00f6rlerden birine atfedilebilece\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Kullan\u0131lan y\u00f6ntemler daha \u00f6nce belgelenmi\u015f operasyonlara benzese bile belirli bir olayla belirli bir kurulu\u015f aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131 ayr\u0131ca kan\u0131t gerektiriyor.<\/p>\n

S\u0131zd\u0131r\u0131lan belgeler etki operasyonlar\u0131n\u0131n i\u00e7 i\u015fleyi\u015fini ortaya koyuyor<\/h2>\n

May\u0131s 2025’te yay\u0131mlanan bir ara\u015ft\u0131rma raporu<\/a>, SDA’n\u0131n faaliyetlerine ili\u015fkin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler sunuyor. Lund \u00dcniversitesi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 James Pamment ve Darejan Tsurtsumia, s\u0131zd\u0131r\u0131lan 3 binden fazla belgeyi inceledi. Belgeler kurulu\u015fun i\u00e7 yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, finansman\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerini ve bilgi operasyonlar\u0131 y\u00fcr\u00fctme kapasitesini kaps\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rma, faaliyetlerin nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlendi\u011fini ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgilerin \u00fcretilip yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in hangi kaynaklar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n

Raporda SDA, Rus devletinin destekledi\u011fi uzun vadeli bir bilgi sava\u015f\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Bununla birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, sahte haber siteleriyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen operasyonun etkisinin ge\u00e7mi\u015fte abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Rapora g\u00f6re baz\u0131 kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler de ama\u00e7lanandan farkl\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furdu. Bu ayr\u0131m istihbarat analizi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Bir kurulu\u015f, yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgi \u00fcretmek ve yaymak i\u00e7in \u00f6nemli kaynaklara ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kapasiteye sahip olsa da siyasi hedeflerine ula\u015famayabilir.<\/p>\n

Yay\u0131mlanan i\u00e7erik say\u0131s\u0131 bir faaliyetin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterebilir, ancak do\u011frudan etki \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc de\u011fildir. Ger\u00e7ek etkinin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in i\u00e7eriklerin ka\u00e7 ki\u015fiye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, al\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 ve tutumlar\u0131 veya kararlar\u0131 de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi hakk\u0131nda da verilere ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu bilgiler olmadan bilgi operasyonlar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 oldu\u011fundan b\u00fcy\u00fck g\u00f6sterme riski do\u011far.<\/p>\n

AB ile Ukrayna aras\u0131ndaki ili\u015fkileri hedef alan etki operasyonlar\u0131<\/h2>\n

Sahte medya i\u00e7erikleri, Rusya’n\u0131n kamuoyunu etkilemeye y\u00f6nelik bilgi operasyonlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyor. Ger\u00e7ek siyasi kararlar da temel bilgileri de\u011fi\u015ftirilerek veya \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131larak yan\u0131lt\u0131c\u0131 anlat\u0131lar\u0131n dayana\u011f\u0131 h\u00e2line getirilebiliyor. Ekim 2026 tarihli bir izleme raporu<\/a>, m\u00fclteci politikalar\u0131, askerlik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve yolsuzluk konular\u0131n\u0131n Rusya yanl\u0131s\u0131 dezenformasyonda nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Rapor, Avrupa Birli\u011fi taraf\u0131ndan finanse edilen DARE projesi kapsam\u0131nda haz\u0131rland\u0131 ve Haziran-A\u011fustos 2026 d\u00f6neminde yay\u0131lan yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgileri ele ald\u0131. Bulgular, b\u00f6lgesel bir gazeteci a\u011f\u0131 ile projeye kat\u0131lan di\u011fer kurulu\u015flar\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na dayan\u0131yor. Rapordaki sonu\u00e7lar yazarlar\u0131n de\u011ferlendirmeleri olup AB kurumlar\u0131n\u0131n resm\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc do\u011frudan temsil etmiyor.<\/p>\n

Tekrarlanan iddialardan biri, AB’nin 2027’den itibaren askerlik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunan b\u00fct\u00fcn Ukraynal\u0131lara sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici korumay\u0131 sona erdirece\u011fiydi. Bu anlat\u0131, Avrupa’da baz\u0131 gruplar i\u00e7in ko\u015fullar\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fine ili\u015fkin bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. AB Konseyi, 15 Temmuz 2026’da<\/a> \u00fcye devletlerin Ukrayna’dan ka\u00e7an ki\u015filere sa\u011flanan ge\u00e7ici korumay\u0131 4 Mart 2028’e kadar uzatma konusunda uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda Ukrayna mevzuat\u0131 uyar\u0131nca asker\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri bulunan ve koruma ba\u015fvurusunda bulunan ki\u015filer i\u00e7in yeni ko\u015fullar a\u00e7\u0131kland\u0131. Bu ko\u015fullar, 30 Temmuz 2026 tarihli ve (AB) 2026\/1912 say\u0131l\u0131 Konsey Uygulama Karar\u0131’yla<\/a> belirlendi. Asker\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler 5 A\u011fustos 2026’da uygulanmaya ba\u015fland\u0131 ve yeni ba\u015fvuru sahiplerini kaps\u0131yor. S\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmler, en ge\u00e7 4 A\u011fustos 2026 tarihinde bir \u00fcye devlette ge\u00e7ici koruma stat\u00fcs\u00fcne sahip olan ve bu stat\u00fcs\u00fcn\u00fc ayn\u0131 \u00fclkede korumaya devam eden ki\u015filere uygulanm\u0131yor.<\/p>\n

Manip\u00fcle edilmi\u015f haberlerde ise bu s\u0131n\u0131rl\u0131 ko\u015fullar, AB’nin ilgili Ukraynal\u0131lar\u0131n koruma hakk\u0131n\u0131 genel olarak kald\u0131raca\u011f\u0131 iddias\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ba\u015fka anlat\u0131larda, AB’de ya\u015fayan Ukraynal\u0131 kad\u0131nlar\u0131n koruma haklar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in Ukrayna’n\u0131n Rezerv+ uygulamas\u0131 \u00fczerinden askerlik durumlar\u0131n\u0131 bildirmek zorunda olduklar\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u0130zleme raporuna g\u00f6re bu iddialar, seferberlik konusunda kayg\u0131 yaratmak ve AB’yi sava\u015ftan ka\u00e7an Ukraynal\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcvenilmez bir akt\u00f6r olarak g\u00f6stermek amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131yor. Anlat\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131nda ger\u00e7ek bir siyasi karar bulunuyor. Ancak karar\u0131n anlam\u0131, temel ko\u015fullar ve s\u0131n\u0131rlamalar \u00e7\u0131kar\u0131larak \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Polonya dergisine atfedilen sahte yolsuzluk su\u00e7lamalar\u0131<\/h2>\n

Ayn\u0131 izleme raporunda, Polonya’daki Do Rzeczy dergisine atfedilen sahte bir ara\u015ft\u0131rma haberi de belgelendi. \u0130\u00e7erik, 2026 yaz\u0131nda Odesa b\u00f6lgesindeki Rusya yanl\u0131s\u0131 Telegram kanallar\u0131 \u00fczerinden yay\u0131ld\u0131. Haberde Ukrayna Savunma Bakan\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen bir ki\u015finin bir milyon dolardan fazla paray\u0131 zimmetine ge\u00e7irerek ki\u015fisel ama\u00e7larla kulland\u0131\u011f\u0131 iddia ediliyordu. Sahte i\u00e7erik, derginin kapak tasar\u0131m\u0131n\u0131 taklit eden bir g\u00f6rselle sunulmu\u015ftu.<\/p>\n

Raporu haz\u0131rlayanlar\u0131n kontrol\u00fcne g\u00f6re Do Rzeczy’nin internet sitesinde b\u00f6yle bir yay\u0131n bulunmuyor. Derginin ilgili say\u0131s\u0131nda ba\u015fka konular ele al\u0131n\u0131yor. Sahte metinde ayr\u0131ca do\u011fal Leh\u00e7e kullan\u0131m\u0131yla ba\u011fda\u015fmayan dil hatalar\u0131 yer al\u0131yor. Bu anlat\u0131, Le Point sahtecili\u011finde g\u00f6r\u00fclen temel y\u00f6ntemi izliyor. K\u00f6kl\u00fc bir yabanc\u0131 medya kurulu\u015funun kimli\u011fi, uydurma iddialara g\u00fcvenilirlik kazand\u0131rmak amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131yor. Ancak ayn\u0131 y\u00f6ntemin tekrarlanmas\u0131, iki sahte i\u00e7eri\u011fin ayn\u0131 kurulu\u015f taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011fini kan\u0131tlamak i\u00e7in yeterli de\u011fil.<\/p>\n

Rusya’n\u0131n daha geni\u015f kapsaml\u0131 hibrit faaliyetleri i\u00e7inde etki operasyonlar\u0131<\/h2>\n

Dijital alandaki etki operasyonlar\u0131, Avrupa’n\u0131n g\u00fcvenlik ortam\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fi bir d\u00f6nemde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Bir\u00e7ok Avrupa g\u00fcvenlik kurumu, Rusya’n\u0131n istihbarat toplama, siber operasyonlar, sabotaj ve dezenformasyon faaliyetlerini e\u015f zamanl\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtiyor. Reuters, 12 Ekim 2026’da<\/a> Berlin’deki bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131ndan aktard\u0131\u011f\u0131 haberde Almanya \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Alexander Dobrindt’in geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir \u201cg\u00f6lge sava\u015f\u201d konusunda uyar\u0131da bulundu\u011funu bildirdi. Federal Anayasay\u0131 Koruma Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Sinan Selen ise Rusya’n\u0131n hibrit faaliyetlerini bilgi manip\u00fclasyonu, sabotaj ve istikrar\u0131 bozmay\u0131 ama\u00e7layan di\u011fer eylemleri i\u00e7eren bir tehdit olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalar, A\u011fustos 2026’da Leipzig\/Halle Havaliman\u0131’nda meydana geldi\u011fi belirtilen \u015f\u00fcpheli sabotaj giri\u015fiminin ard\u0131ndan geldi. Havaliman\u0131nda patlay\u0131c\u0131 ta\u015f\u0131yan bir insans\u0131z hava arac\u0131 bulunmu\u015ftu. Alman makamlar\u0131 \u015f\u00fcpheli operasyonun sorumlulu\u011funu Rus akt\u00f6rlere y\u00fcklerken Rusya su\u00e7lamalar\u0131 reddetti. Olay, Avrupa g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 hibrit faaliyet t\u00fcrlerinin ayn\u0131 d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerini somutla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

Bununla birlikte Le Point ve Do Rzeczy sahteciliklerini s\u00f6z konusu sabotaj \u015f\u00fcphesiyle ili\u015fkilendiren, kamuya a\u00e7\u0131k bir kan\u0131t bulunmuyor. Buradaki ba\u011flant\u0131, do\u011frulanm\u0131\u015f ortak bir operasyonel y\u00f6netim de\u011fil, daha geni\u015f g\u00fcvenlik tehdidi \u00e7er\u00e7evesidir. Bu nedenle etki operasyonlar\u0131 hem ba\u011f\u0131ms\u0131z faaliyetler olarak hem de daha kapsaml\u0131 stratejik s\u00fcre\u00e7lerin olas\u0131 bir par\u00e7as\u0131 olarak analiz edilmeli.<\/p>\n

\u0130stihbarat analizi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirme<\/h2>\n

\u0130ncelenen kaynaklar, Rusya’n\u0131n etki operasyonlar\u0131nda hem devlet ba\u011flant\u0131lar\u0131 belgelenmi\u015f kurulu\u015flar\u0131n hem de sorumlular\u0131 hen\u00fcz belirlenememi\u015f m\u00fcnferit operasyonlar\u0131n bulundu\u011funu g\u00f6steriyor. Birle\u015fik Krall\u0131k h\u00fck\u00fcmetinin yapt\u0131r\u0131m belgeleri ve SDA hakk\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar, bu faaliyetlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlendi\u011fini ve finanse edildi\u011fini ortaya koyuyor. Bununla birlikte belirli bir operasyonla belirli bir kurulu\u015f aras\u0131nda somut ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131 ayr\u0131ca kan\u0131t gerektiriyor. Y\u00f6ntemlerin ve mesajlar\u0131n benzerli\u011fi, ortak y\u00f6netimin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na kan\u0131tlam\u0131yor.<\/p>\n

Le Point vakas\u0131nda, Rusya yanl\u0131s\u0131 Telegram kanallar\u0131 ve Rus haber yay\u0131nlar\u0131ndan Pravda a\u011f\u0131na uzanan bir yay\u0131lma s\u00fcreci belgelenmi\u015f durumda. NewsGuard’\u0131n daha sonraki ara\u015ft\u0131rmas\u0131, Claude adl\u0131 yapay zek\u00e2 servisinin yanl\u0131\u015f anlat\u0131y\u0131 tekrarlarken a\u011fdaki internet sitelerinden birini kaynak g\u00f6sterdi\u011fini de ortaya koyuyor. Bu, yeniden yay\u0131mlanan dezenformasyonun yapay zek\u00e2 destekli bilgi servisleri \u00fczerinden daha fazla yay\u0131labildi\u011fine ili\u015fkin somut bir \u00f6rnek. Ancak belgelenmi\u015f yay\u0131lma s\u00fcreci, b\u00fct\u00fcn a\u015famalar\u0131n ayn\u0131 akt\u00f6r taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini g\u00f6stermiyor. Ara\u015ft\u0131rmalar, yapay zek\u00e2 modellerinin i\u00e7 bilgi yap\u0131s\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti\u011fini de ortaya koymuyor.<\/p>\n

\u0130ncelenen kampanyalar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, Ukrayna’n\u0131n uluslararas\u0131 ili\u015fkileri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli konular\u0131 hedef al\u0131yor. Yolsuzluk, askerlik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fclteci politikalar\u0131 ve Avrupa g\u00fcvenlik i\u015f birli\u011fi tekrarlanan ba\u015fl\u0131klar aras\u0131nda bulunuyor. Bu konu tercihleri, Avrupa makamlar\u0131n\u0131n Rus etki kurulu\u015flar\u0131na atfetti\u011fi stratejik ama\u00e7larla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. Ancak bu durum, operasyonlar\u0131n kamuoyunu etkilemeyi veya siyasi kararlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na g\u00f6stermiyor.<\/p>\n

Bu nedenle belirleyici analitik ayr\u0131m, belgelenmi\u015f faaliyet ile ger\u00e7ekten do\u011frulanm\u0131\u015f etki aras\u0131nda yap\u0131lmal\u0131. Sahte i\u00e7eriklerin, yeniden yay\u0131nlar\u0131n veya yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan yan\u0131tlar\u0131n say\u0131s\u0131, bir operasyonun kapsam\u0131n\u0131 ve yay\u0131lma d\u00fczeyini a\u00e7\u0131klayabilir. Ancak bu say\u0131lar, insanlar\u0131n s\u00f6z konusu bilgilere ne \u00f6l\u00e7\u00fcde inand\u0131\u011f\u0131n\u0131n veya faaliyetlerin siyasi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011frudan g\u00f6stergesi de\u011fildir. Sa\u011flam bir de\u011ferlendirme, tespit edilen akt\u00f6rleri, belgelenmi\u015f y\u00f6ntemleri, de\u011ferlendirilen ama\u00e7lar\u0131 ve fiilen ortaya konabilen etkileri birbirinden ay\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7<\/h2>\n

Belgelenmi\u015f Rus etki operasyonlar\u0131, k\u00f6kl\u00fc medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fcvenilirli\u011finin uydurma bilgiler yaymak i\u00e7in nas\u0131l istismar edildi\u011fini g\u00f6steriyor. Sahte makaleler ve videolar ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik \u00fcr\u00fcn\u00fc gibi sunulabiliyor. Ger\u00e7ek devlet kararlar\u0131 ise yan\u0131lt\u0131c\u0131 bi\u00e7imde yorumlanabiliyor. Koordineli yeniden yay\u0131mlama yoluyla ayn\u0131 anlat\u0131 \u00e7ok say\u0131da internet sitesinde yer alarak birden fazla kaynak taraf\u0131ndan do\u011frulanm\u0131\u015f izlenimi yaratabiliyor.<\/p>\n

Le Point vakas\u0131, ger\u00e7ekte hi\u00e7 yay\u0131mlanmam\u0131\u015f bir gazetecilik ara\u015ft\u0131rmas\u0131na atfedilen iddialar\u0131n Rusya yanl\u0131s\u0131 bilgi kanallar\u0131 ve Pravda a\u011f\u0131 \u00fczerinden nas\u0131l yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. S\u00f6z konusu iddialar daha sonra yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan yan\u0131tlarda da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu s\u00fcre\u00e7, yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgilerin farkl\u0131 bilgi ortamlar\u0131 aras\u0131nda ta\u015f\u0131narak kayna\u011f\u0131n\u0131 bilmeyen ki\u015filere ula\u015fabildi\u011fini g\u00f6steriyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k i\u00e7eri\u011fin ilk \u00fcreticisi ve yay\u0131lma zincirinin tamam\u0131ndaki i\u00e7 y\u00f6netim yap\u0131s\u0131 belirlenebilmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k kaynaklardan y\u00fcr\u00fct\u00fclen istihbarat analizinde hem i\u00e7eri\u011fin hem de yay\u0131lma yollar\u0131n\u0131n incelenmesi gerekiyor. \u0130lk kaynak oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen yay\u0131n do\u011frulanmal\u0131, yay\u0131nlar\u0131n kronolojik s\u0131ras\u0131 belirlenmeli ve olas\u0131 \u00f6rg\u00fctsel ba\u011flant\u0131lar kan\u0131tlarla desteklenmeli. Ayn\u0131 zamanda belgelenmi\u015f faaliyetler, de\u011ferlendirilen ama\u00e7lar ve fiilen do\u011frulanm\u0131\u015f etkiler aras\u0131nda a\u00e7\u0131k bir ayr\u0131m yap\u0131lmal\u0131. Aksi takdirde bilgi operasyonlar\u0131n\u0131n koordinasyon d\u00fczeyi veya ger\u00e7ek etkisi oldu\u011fundan b\u00fcy\u00fck de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

Temel g\u00fcvenlik riski, \u00f6rg\u00fctl\u00fc etki operasyonlar\u0131n\u0131n propaganda olarak fark edilmeden yeni kitlelere ula\u015fabilmesidir. Yanl\u0131\u015f bilgiler k\u00f6kl\u00fc medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ad\u0131 alt\u0131nda yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda ve ard\u0131ndan dijital bilgi servisleri taraf\u0131ndan tekrar aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ek kaynaklar\u0131n\u0131 tespit etmek daha da zorla\u015f\u0131yor. Bu durum, bilgilerin g\u00fcvenilirli\u011fini de\u011ferlendirmeyi de g\u00fc\u00e7le\u015ftiriyor.<\/p>\n

Materyal, Andriy Lisitsyn taraf\u0131ndan \u0130nformNapalm<\/a> i\u00e7in derlenmi\u015ftir.<\/p>\n

\n

\u0130nformNapalm\u2019dan di\u011fer makaleleri okuyun<\/h2>\n