Tartışmanın merkezinde, Brüksel’in Rus muhariplere yönelik genel bir giriş yasağı mı uygulaması gerektiği, yoksa daha seçici bir yaklaşım mı benimsemesinin uygun olacağı sorusu bulunuyor. Bu yaklaşım, kimliği belirlenmiş Rus İHA operatörlerinden oluşan ve hukuken sağlam temellere dayanan hedefli bir yasak listesi hazırlanmasını öngörüyor.

İHA tehdidi Ukrayna’dan Avrupa’ya taşınıyor

Almanya’nın, Rusya’nın Leipzig/Halle Havalimanı’nda patlayıcı yüklü bir İHA ile operasyon düzenlediği yönündeki suçlaması, Avrupa’daki İHA tehdidini savaş alanından iç güvenlik alanına taşıdı. Leipzig, Ukrayna’ya yönelik lojistik faaliyetlerle bağlantılı önemli bir hava kargo merkezi. Ancak olayın önemi bununla sınırlı değil. Olay, bugüne kadar birbirinden ayrı ele alınan iki meseleyi aynı noktada buluşturuyor. Bunlardan biri Avrupa’daki Rus sabotaj faaliyetleri. Diğeri ise Avrupa Birliği’nin Rus muhariplerin ve eski muhariplerin girişini sınırlandırmaya yönelik henüz sonuçlandırılmamış çalışmaları.

Tüm Rus askerî personelini kapsayacak bir yasak konusunda uzlaşma bulunmuyor. Bu nedenle AB’nin özellikle belirli Rus İHA operatörlerine odaklanması gerekiyor. Öncelik, adli makamlar veya güvenilir kuruluşlar tarafından Ukrayna’daki sivillere yönelik saldırılarla bağlantısı kurulan kişilere verilmeli. Bu kişilere hedefli yaptırımlar ve giriş kısıtlamaları uygulanmalı.

FPV İHA taşıyan Rus askeri. Temsili görsel.

Leipzig’de İHA sabotajı

Almanya, 1 Eylül’de Rusya’yı 4 Ağustos’ta Leipzig/Halle Havalimanı’nda gerçekleştirilmeye çalışılan İHA saldırısından resmen sorumlu tuttu. Alman makamlarına göre polis soruşturmaları, istihbarat bulguları ve operasyonun uygulanış biçimi, Rus devlet yapıları adına hareket eden kişilere işaret ediyordu. Berlin, buna bir tedbir paketiyle karşılık verdi. Tedbirler arasında Rusya’nın Bonn’daki konsolosluğunun kapatılması planı da bulunuyor. Moskova ise her zamanki gibi sorumluluğu reddediyor.

Olay sırasında, Avrupa’nın en önemli hava kargo merkezlerinden birinde bulunan Ukrayna’ya ait Antonov kargo uçaklarının yakınında patlayıcı yüklü bir İHA tespit edildi. Bomba imha uzmanları, patlama gerçekleşmeden önce fünyeyi çıkardı ve patlayıcı düzeneği güvenli hâle getirdi. Ardından NDR, WDR ve Süddeutsche Zeitung tarafından aktarılan kriminal incelemeler gerçekleştirildi. İncelemeler, kullanılan patlayıcının büyük olasılıkla Semtex olduğunu gösterdi. Almanya Federal Başsavcılığı soruşturmayı devraldı ve olayı ülkenin ulaşım ve lojistik altyapısına yönelik ciddi bir saldırı girişimi olarak nitelendirdi.

Teknik uzmanlık ve devlet yönlendirmesi

Operasyonun teknik özellikleri özellikle önem taşıyor. İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, İHA’nın yapısının, bileşenlerinin, patlayıcının ve fünyenin daha önceki Rus hibrit operasyonlarında görülen unsurlara benzediğini belirtti. Benzer unsurların Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşta da kullanıldığı ifade edildi.

Yetkililerin değerlendirmesine göre düzenek, yüksek düzeyde teknik uzmanlık ve dikkatli hazırlık gerektiriyordu. Buna karşılık planın fiilî uygulanmasının daha alt düzeydeki operatörlere bırakıldığı anlaşılıyor. Alman yetkililer daha sonra mevcut kanıtların, Rus devletinin teknik bilgi ve ekipman sağladığına işaret ettiğini açıkladı. Saldırının sahadaki uygulamasını ise işe alınan operatörlerin gerçekleştirdiği belirtildi.

Bu ayrım, Leipzig vakasının güvenlik açısından taşıdığı anlamı değiştiriyor. Tehdit artık yalnızca havaalanlarının hava sahasını ihlal eden izinsiz İHA’larla sınırlı değil. Patlayıcı yüklü İHA’ların kullanıldığı, devlet tarafından yönlendirilen sabotaj ihtimali de artık bu tehdidin bir parçası. Böyle bir senaryoda uzmanlık bilgisi ve gerekli ekipman Rus yapıları tarafından sağlanabilirken, operasyonun sahadaki uygulaması Avrupa içinde işe alınan kişilere bırakılabilir. İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt’in ifadesiyle, savaş hâlinde değiliz ancak her gün hibrit savaşın hedefi oluyoruz.

AB’nin muhariplere yönelik giriş yasağı için hâlihazırda bir hukuki çerçevesi bulunuyor

Leipzig vakası, AB’nin Rus muhariplerin girişini sınırlandırmaya yönelik bir hukuki çerçeve üzerinde zaten çalıştığı bir dönemde meydana geldi. Avrupa Komisyonuna göre AB üyesi ülkeler, bu tür bir yasağın siyasi ve hukuki temeli üzerinde uzlaştı. Düzenleme, 21’inci yaptırım paketi kapsamında kabul edildi. Yasak, Ukrayna’ya karşı yürütülen savaşa katılmış Rusya Silahlı Kuvvetleri mensubu muharipleri ve eski muharipleri kapsıyor.

Avrupa Birliği Konseyi, 23 Temmuz 2026’da kabul edilen 21’inci yaptırım paketini kapsamlı bir vize yasağının hukuki temeli olarak tanımladı. Bu yasağın, Rus askerî personelinin yanı sıra Rus güçleri ve Rusya bağlantılı gruplarda yer alan ve Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırı savaşına katılan eski muharipleri de kapsaması öngörülüyor.

Avrupa Komisyonunun hukuki metni, kapsama girecek kişileri daha da dar biçimde tanımlıyor. Buna göre 24 Şubat 2022’den bu yana Rusya Silahlı Kuvvetlerinde veya bunlarla bağlantılı askerî oluşumlarda görev yapmış kişilerin kısa süreli vize başvurularının reddedilmesi öngörülüyor. Buna ek olarak söz konusu kişilerin muharebe faaliyetleri yoluyla savaşa doğrudan katkıda bulunmuş olmaları gerekiyor.

Böylece AB, en geniş kapsamlı siyasi formülasyondan daha bireyselleştirilmiş bir değerlendirme sistemine yönelmiş durumda. Önceki yaklaşım, geniş çaplı işgalin başlamasından bu yana Rusya Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan herkesi kapsayabilirdi. Yeni değerlendirme ise doğrudan muharebe faaliyetlerine katılım ölçütüne dayanıyor.

Kimliği belirlenmiş İHA operatörleri

Rus muhariplerin ülkeye girişinin engellenmesine yönelik siyasi gerekçe açık. Rusya’nın savaşı, Ukrayna sınırlarının çok ötesine uzanan güvenlik riskleri yarattı. Bununla birlikte İHA operatörlerinin iki nedenle ayrı bir kategori olarak ele alınması gerekiyor. Birincisi, Ukrayna’da sivillere yönelik kısa menzilli İHA saldırıları giderek daha fazla sistematik bir saldırı örüntüsü olarak belgeleniyor. İkincisi, hassas hedef tespiti ve İHA saldırıları için gerekli operasyonel beceriler Avrupa içindeki sabotaj senaryolarında da kullanılabilir.

Sahadaki Rus İHA operatörü. Temsili görsel.

Ukraynalı sivillere yönelik ve “insan safarileri” olarak adlandırılan Rus İHA saldırıları münferit olaylar değil. Aksine bu saldırılar, cephe hattı boyunca görev yapan Rus İHA operatörleri açısından ölümcül bir rutine dönüşmüş durumda.

Mayıs 2025’te Birleşmiş Milletler Ukrayna Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, Rusya Silahlı Kuvvetlerinin Herson bölgesindeki sivillere yönelik İHA saldırılarının cinayet dâhil insanlığa karşı suç teşkil ettiğini tespit etti. Birleşmiş Milletlerin basın açıklamasında saldırılar yaygın ve sistematik olarak nitelendirildi.

Birleşmiş Milletler Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu ise ayrıca, Şubat 2022 ile Nisan 2025 arasında kısa menzilli İHA saldırılarının en az 395 sivili öldürdüğünü bildirdi. Bunun yanı sıra 2.635 kişi yaralandı. Misyonun verilerine göre ölü ve yaralıların büyük çoğunluğu, Ukrayna’nın kontrolündeki bölgelerde gerçekleştirilen Rus saldırılarından kaynaklandı.

Aynı BM misyonu, 2026’da yalnızca mayıs ayında kısa menzilli İHA saldırılarında en az 64 sivilin öldürüldüğünü ve 539 kişinin yaralandığını bildirdi. Bu, Rusya’nın geniş çaplı işgalinin başlangıcından bu yana bu silah türünün yol açtığı en yüksek aylık ölüm ve yaralanma sayısıydı. Herson kentinde aynı ay kısa menzilli İHA’lar, 14 sivil ölümünün altısından sorumluydu. Ayrıca 221 sivil yaralanmasının 132’sine bu İHA’lar neden oldu.

Bu rakamlar, sivillere yönelik İHA saldırılarının münferit olaylar olmadığını gösteriyor. Özellikle Herson olmak üzere cephe hattına yakın bölgelerde görülen sivil ölüm ve yaralanmalarının belgelenmiş bir örüntüsünün parçasını oluşturuyorlar.

Delil toplama ve cezai sorumluluk mekanizmaları şimdiden oluşuyor

Çeşitli kurum ve kuruluşlar, İHA saldırıları ve muhtemel sorumlular hakkında delil topluyor. Bunlar arasında Birleşmiş Milletler Soruşturma Komisyonu, Ukraynalı savcılar, Truth Hounds ve Ukrayna’nın savaş suçlarını belgelemeye yönelik platformu bulunuyor. Bunlara askerî istihbarat projeleri ve açık kaynaklı bilgilere dayanan kayıt sistemleri de ekleniyor.

Ukrayna’nın warcrimes.gov.ua platformu, kendisini savaş suçlarına ilişkin delillerin toplanmasına yönelik merkezi devlet platformu olarak tanımlıyor. Platform, Başsavcılık tarafından Ukraynalı ve uluslararası ortaklarla birlikte kuruldu. Platformun gizlilik politikasında, gönderilen bilgilerin savaş suçu işleyen kişilere karşı hukuki süreçlerin başlatılmasına katkı sağlamak amacıyla uluslararası kuruluşlar ve kolluk makamlarıyla paylaşılabileceği belirtiliyor.

Truth Hounds projesi, 2025’te savaş suçu işlediği öne sürülen 120’den fazla kişiyi tespit ettiğini bildiriyor. Aynı yıl çeşitli Ukrayna bölgelerinde 15 saha çalışması gerçekleştirildi. Proje, izleme veri tabanına 43.900’den fazla iddia edilen olay kaydetti ve evrensel yargı yetkisi ilkesi kapsamında yedi başvuruda bulundu.

Rus İHA saldırılarıyla bağlantılı delillerin toplanması ve sorumluların belirlenmesine ilişkin temsili görsel.

Rus İHA operatörlerine ilişkin kayıtlar

Açık kaynaklardan elde edilen bilgilere dayanan ruskimviz.net projesi, Ukrayna’da savaşmış Rus İHA operatörlerini tespit ederek bir veri tabanında kayda alıyor. Girişim, “safari” olarak adlandırılan saldırıları gerçekleştiren Rus askerî İHA operatörlerini izliyor ve kimliklerini belirliyor. Buradaki “safari” ifadesi, cephe hattına yakın Ukrayna kentlerinde sivillerin kasıtlı olarak hedef alınmasını ifade ediyor. Proje, bu kişilerin Avrupa’ya serbestçe girişinin engellenmesini savunuyor. Projeye göre mesele yalnızca savaş suçlarından doğan ahlaki sorumlulukla sınırlı değil. Aynı zamanda Avrupa Birliği açısından doğrudan bir güvenlik riski söz konusu. İHA savaşında muharebe deneyimine sahip kişiler, bu yeteneklerini Avrupa topraklarında sabotaj eylemleri gerçekleştirmek için kullanabilir. Projenin temel mesajı açık. “Canlı insanları avlıyorlar. Sonra Avrupa’ya tatile gidiyorlar.”

Tüm bu kaynaklar birlikte değerlendirildiğinde, bireysel olarak belirlenmiş İHA operatörlerinden oluşan bir liste hazırlamak için gerekli veri tabanının hâlihazırda mevcut olduğu görülüyor. Ancak AB’nin bu materyali kabul etmek ve doğrulamak için resmî bir mekanizmaya sahip olup olmadığı henüz açıklığa kavuşmuş değil. Böyle bir mekanizmanın ayrıca elde edilen bilgileri yaptırım veya vize kararlarına dönüştürmeye imkân vermesi gerekiyor.

Leipzig, Ukrayna’daki bulguları Avrupa güvenliği açısından doğrudan önemli hâle getiriyor

Ukrayna’da BM kuruluşları ve sivil toplum örgütleri, sivillere karşı kısa menzilli İHA kullanımını belgelemiştir. Aynı zamanda Alman makamları, büyük bir havalimanında Rus devleti tarafından yönlendirildiğinden şüphelenilen bir operasyonda patlayıcı yüklü bir İHA kullanıldığını belirtiyor. Brüksel’de ise karar alıcılar, sıradan askerlik hizmetinin Rusya’nın savaşına doğrudan katılımdan nasıl ayrılacağı sorusunu ele alıyor.

Bütün bunlar daha net biçimde tanımlanmış bir siyasi soruyu gündeme getiriyor. Bilinen veya güvenilir delillere dayanılarak kimliği belirlenmiş Rus İHA operatörlerinin, genel olarak Rus gazilerinden daha yüksek güvenlik riski taşıyan ayrı bir grup olarak değerlendirilip değerlendirilmemesi gerekiyor. İHA operatörleri yalnızca eski askerlerden ibaret değil. Bu kişiler uzaktan gözetleme, hedef seçimi, sınırlı görüntü aktarımı koşullarında seyrüsefer ve hassas saldırı gerçekleştirme konularında eğitim almış personel.

Sivil bir ortamda bu beceriler havalimanları, enerji tesisleri, lojistik merkezleri ve savunma sanayisi tesisleri açısından önem taşıyor. Bu değerlendirme, kanıtlanmış bir olay zinciri anlamına gelmiyor. Bununla birlikte Leipzig vakasının teknik özelliklerinden ve Rus operasyonlarında İHA’ların belgelenmiş kullanım biçiminden doğan bir değerlendirme niteliğinde. Rus ordusunda yalnızca görev yapmış olmanın belirleyici ölçüt olarak uygulanması mümkün görünmediğinden, AB öncelikle en büyük tehdidi oluşturduğu değerlendirilen askerî personelden başlayabilir.

Rus İHA operatörleri, diğer birçok gruba kıyasla bu kategoriye daha açık biçimde giriyor. Birleşmiş Milletler araştırmacıları ve insan hakları gözlemcileri, sivillere yönelik kısa menzilli İHA saldırılarını savaşın önemli bir unsuru olarak belgeledi. Herson’da ise bu saldırıların sistematik nitelik taşıdığı ayrıca ortaya kondu. Truth Hounds ve Ukrayna devletiyle bağlantılı platformlar aynı zamanda şüpheli failler ve olaylar hakkında kayıt sistemleri oluşturuyor. Almanya’daki Leipzig vakası ise patlayıcı yüklü İHA’ların Avrupa’daki hibrit tehdit ortamının da bir parçası olduğunu artık göstermiş durumda.

Alex Petrenko tarafından İnformNapalm için hazırlanmıştır.

Ayrıca okuyun: Rus askerlerinin OSINT ile tespiti Kostjantynivka yönündeki 72. Bağımsız Motorize Tüfek Tugayı.

İnformNapalm’dan diğer makaleleri okuyun

• Wildberries, İHA saldırıları ve siber operasyonların çapraz ateşinde
• Ukrayna Donanması’ndan Kırım’daki Bastion kıyı füze sistemine saldırı
• Rusya’nın 2026–2027 İHA tehdidi ve Ukrayna’dan NATO’ya çıkarılacak dersler

Kaynağa link atarak paylaşırsanız seviniriz! Creative Commons – Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Facebook, X ve Telegram’da İnformNapalm’ın sayfalarını takip edin.

İnformNapalm’ın herhangi bir hükümetten veya sponsordan mali desteği yoktur. Tek sponsorumuz bireysel gönüllüler ve okuyuculardır. Ayrıca BuyMeACoffee aracılığıyla aylık mini bağışlar yaparak İnformNapalm’ı destekleyebilirsiniz.