İyunun 12-də Ukrayna Müdafiə Nazirliyi ölkənin müstəqillik əldə etməsindən bəri hərbi xidmət sistemində həyata keçirilən ən genişmiqyaslı islahat proqramının ilk mərhələsini təqdim edib. Hökumətin təsdiqlədiyi qərarları müdafiə naziri Mixaylo Fedorov ictimaiyyətə açıqlayıb. İslahatın əsas müddəaları Müdafiə Nazirliyinin xüsusi informasiya portalında və nazirin rəsmi bəyanatında dərc olunub.
İlk baxışda dəyişikliklər yeni müqavilə formaları, maddi təminat və hərbi qulluqçuların xidmət yerini dəyişmək imkanları ilə məhdud görünə bilər. Lakin islahatın əsl mahiyyəti daha genişdir. İslahat mövcud səfərbərlik modelinə əsaslanan sistemdən texnologiya, peşəkar hazırlıq və şəxsi heyətin daha səmərəli idarə olunmasına əsaslanan yeni modelə keçidi nəzərdə tutur. Bu islahat Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoyur.
Cəbhədə vəziyyətə yeni qiymətləndirmə
Açıqlamanın xüsusilə giriş hissəsi diqqət çəkir. Ukrayna hərbi rəhbərliyi ilk dəfə olaraq döyüş meydanında təşəbbüsün tədricən Ukraynanın əlinə keçdiyini bildirir. Eyni zamanda vurğulanır ki, Rusiyanın hücum əməliyyatlarının qiyməti getdikcə artır. Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, orta mənzilli pilotsuz zərbə sistemlərinin geniş tətbiqi nəticəsində Ukrayna ölkənin cənubunda Rusiya qüvvələrinin əsas logistika marşrutları üzərində atəş nəzarətini təmin edib.
Bu qiymətləndirmə İnformNapalm-ın son aylarda açıq mənbələr və geoməkan məlumatları əsasında apardığı təhlillərlə də üst-üstə düşür. Bu baxımdan islahatın ümumi istiqaməti məntiqli görünür. Ukrayna rəhbərliyi hesab edir ki, müharibə uzunmüddətli tükəndirmə mərhələsinə daxil olur. Belə şəraitdə həlledici amil təkcə səfərbərliyin miqyası deyil, həm də şəxsi heyətin potensialından nə dərəcədə səmərəli istifadə olunacağıdır.
İslahatın əsasını proqnozlaşdırılan xidmət müddəti təşkil edir
İslahatın əsasını iqtisadi stimullar deyil, hərbi xidmət müddətinin əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsi və daha proqnozlaşdırılan sistemin yaradılması təşkil edir.
Yeni model üç əsas müqavilə növünü nəzərdə tutur:
- Piyada və hücum bölmələri üçün müqavilələr
- Şəxsi heyət çatışmazlığı olan hərbi ixtisaslar üzrə döyüş müqavilələri
- Digər vəzifələr üçün əsas xidmət müqavilələri
İlk dəfə müqavilə bağlayan hərbi qulluqçular xidmət şərtləri, əməkhaqqı, xidmət müddəti, eləcə də müqavilə başa çatdıqdan sonra məzuniyyət və ya tərxis olunma imkanları barədə əvvəlcədən tam məlumat alacaqlar.
Uzun illərdir ki, xidmət müddətinin qeyri-müəyyən olması həm hərbi qulluqçular, həm də müdafiə sahəsi üzrə mütəxəssislər tərəfindən Ukraynada şəxsi heyətin idarə olunması sisteminin ən ciddi struktur problemlərindən biri hesab edilir.
Piyada əsas prioritetə çevrilir
İslahatın ən mühüm istiqamətlərindən biri piyada bölmələrində xidmət edən hərbi qulluqçuların maddi təminatının əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasıdır. Nazirliyin məlumatına əsasən, piyadalar üçün orta aylıq ödəniş təxminən 300 min qrivnaya, maksimum ödəniş isə 460 min qrivnaya çata bilər.
Bu qərar göstərir ki, dövlət döyüş meydanında ən böyük riski daşıyan və ən ağır əməliyyat yükünü üzərinə götürən qüvvənin məhz piyada olduğunu açıq şəkildə etiraf edir. Bu səbəbdən Ukrayna ən yüksək riskli və şəxsi heyətə ən çox ehtiyac duyulan vəzifələri daha güclü maliyyə stimulları ilə cəlbedici etməyi hədəfləyir. Oxşar yanaşmalar yüksək riskli və ya kəskin şəxsi heyət çatışmazlığı müşahidə olunan hərbi ixtisaslar üzrə bir sıra digər ölkələrdə də tətbiq olunur.
Döyüş xidmətinə görə təmin olunan istirahət hüququ
İslahatın əsas yeniliklərindən biri xidmət başa çatdıqdan sonra əldə ediləcək təminatlı istirahət müddətini nəzərdə tutan yeni mexanizmdir. Yeni modelə əsasən, hərbi qulluqçunun faktiki döyüş xidmətinin həcmi müqavilə müddəti başa çatdıqdan sonra ona veriləcək istirahət dövrünün uzunluğunu birbaşa müəyyən edəcək.
Bununla dövlət ilk dəfə olaraq sistem səviyyəsində qəbul edir ki, uzunmüddətli döyüş xidməti yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji baxımdan ciddi yük yaradır. Xüsusilə uzun müddət ön cəbhədə xidmət edən hərbi qulluqçuların üzləşdiyi bu yükün kompensasiya olunması islahatın əsas prinsiplərindən biri kimi təqdim edilir.
Şəxsi heyətin idarə edilməsində rəqəmsallaşma
İslahatın ən az müzakirə olunan, lakin uzunmüddətli perspektivdə ən böyük təsir göstərə biləcək yeniliklərindən biri Mission Control sisteminin tətbiqidir. Rəsmi məlumata görə, bu sistem hər bir hərbi qulluqçunun xidmət yükünü və döyüş mövqelərində keçirdiyi vaxtı real vaxt rejimində izləyəcək. Eyni zamanda, döyüş əlavələrinin düzgün hesablanmasını da təmin edəcək.
Bu isə göstərir ki, müasir rəqəmsal idarəetmə sistemləri artıq yalnız silah və hərbi texnikanın idarə olunması üçün istifadə edilməyəcək. Onlardan həm də şəxsi heyətin planlaşdırılması və idarə edilməsi üçün istifadə olunacaq. Sistem tam şəkildə tətbiq olunarsa, hərbi hissələr arasında xidmət yükünün daha balanslı bölüşdürülməsinə və döyüş əlavələrinin hesablanmasında daha yüksək şəffaflığın təmin edilməsinə imkan yarada bilər.
Daha geniş baxdıqda isə bu islahat Müdafiə Nazirliyinin Silahlı Qüvvələrdə komandanlıq, idarəetmə və inzibati proseslərin rəqəmsallaşdırılması istiqamətində həyata keçirdiyi uzunmüddətli strategiyanın növbəti mərhələsini təşkil edir.
Silahlı Qüvvələrdə şəxsi heyətin idarə olunmasına daha çevik yanaşma
İslahatın mühüm istiqamətlərindən biri Armija+ tətbiqi vasitəsilə eyni ordu korpusu daxilində hərbi qulluqçuların bölmələr arasında avtomatlaşdırılmış şəkildə yerdəyişməsinə imkan yaradılmasıdır.
Müdafiə Nazirliyinin qiymətləndirməsinə görə, şəxsi heyət itkisi hər zaman hərbi qulluqçuların xidməti davam etdirmək istəməməsi ilə bağlı deyil. Əksinə, bu halların əhəmiyyətli hissəsi ayrı-ayrı bölmələrdə mövcud olan struktur problemlər və xidmət yerinin dəyişdirilməsi üçün səmərəli mexanizmlərin olmaması ilə əlaqədardır.
Yeni mexanizm hərbi qulluqçulara Silahlı Qüvvələri tərk etmədən bilik və bacarıqlarına, eləcə də xidmət şəraitinə daha uyğun bölmələrə keçmək imkanı verəcək.
Bölməni icazəsiz tərk etməyə yeni yanaşma
İslahatın diqqət çəkən yeniliklərindən biri bölməni icazəsiz tərk etmiş hərbi qulluqçuların yenidən ən döyüş qabiliyyətli bölmələrə qaytarılmasını nəzərdə tutan sadələşdirilmiş mexanizmin tətbiqidir.
Bu yanaşma göstərir ki, Müdafiə Nazirliyi bölməni icazəsiz tərk etmə hallarını təkcə intizam pozuntusu kimi deyil, həm də şəxsi heyətin idarə olunması və ordunun ümumi döyüş qabiliyyətinin qorunması ilə birbaşa bağlı strateji məsələ kimi qiymətləndirir.
Beynəlxalq könüllülərin cəlbi strateji alətə çevrilir
İslahatın ən çox müzakirə olunan istiqamətlərindən biri xarici ölkə vətəndaşlarının Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin döyüş bölmələrində xidmətə cəlb edilməsidir. Məqsəd uzunmüddətli perspektivdə hücum və piyada bölmələrindəki ştat yerlərinin 30–50 faizini xarici könüllülər hesabına komplektləşdirməkdir.
Bu hədəfin nə dərəcədə real olduğunu indidən qiymətləndirmək çətindir. Bununla belə, bu təşəbbüs göstərir ki, Ukrayna rəhbərliyi beynəlxalq könüllülərin cəlb edilməsini ölkənin müdafiə potensialının uzunmüddətli gücləndirilməsi üçün istifadə olunan strateji vasitələrdən biri hesab edir.
Bu baxımdan xarici hərbi qulluqçular və onların ailələri üçün daha aydın hüquqi qaydaların müəyyənləşdirilməsi, bürokratik prosedurların sadələşdirilməsi və Ukrayna vətəndaşlığına müraciət etmək imkanının yaradılması məntiqli addım olardı. Bu mövzu İnformNapalm-ın ayrıca dərc olunmuş analitik materialında daha ətraflı təhlil edilib.
Müharibə veteranlarının uzun müddətdir gözlədiyi qərar
İslahat paketinin həm Ukrayna Silahlı Qüvvələri, həm də bütövlükdə cəmiyyət üçün ən mühüm yeniliklərindən biri ən uzun müddət xidmət etmiş və ən zəngin döyüş təcrübəsinə malik hərbi qulluqçuların mərhələli şəkildə tərxisinə hazırlıq işlərinə başlanmasının rəsmən elan edilməsidir.
Tərxis məsələsi uzun illərdir Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti arasında ən çox müzakirə olunan və həllini gözləyən problemlərdən biri olub. Müdafiə rəhbərliyi ilk dəfə olaraq bu istiqamətdə həll mexanizminin hazırlanması üzrə işlərin rəsmi şəkildə başlandığını açıqlayıb.
Nəticə
Təqdim olunan islahat paketi müqaviləli hərbi xidmət sistemində edilən dəyişikliklərlə məhdudlaşmır. O, Ukrayna Silahlı Qüvvələrində şəxsi heyətin idarə olunması modelini yenidən formalaşdırmağa yönəlmiş genişmiqyaslı islahat proqramıdır.
İslahatın əsas məqsədi Rusiyanın genişmiqyaslı işğalının dördüncü ilində Ukraynanın üzləşdiyi ən ciddi problemlərdən birinə cavab verməkdir. Söhbət şəxsi heyəti uzunmüddətli və davamlı olmayan yük altında saxlamadan Silahlı Qüvvələrin döyüş qabiliyyətini qoruyacaq daha dayanıqlı şəxsi heyətin idarə olunması sisteminin yaradılmasından gedir.
Təklif olunan model aşağıdakı əsas prinsiplərə söykənir:
- Şəxsi heyət çatışmazlığını yalnız səfərbərlik hesabına aradan qaldırmaq əvəzinə texnologiyadan daha geniş istifadə olunması
- Hərbi qulluqçular üçün daha proqnozlaşdırılan hərbi xidmət sisteminin yaradılması
- Ən yüksək risk daşıyan vəzifələr üzrə maddi təminatın artırılması
- İnzibati bürokratiya əvəzinə rəqəmsal nəzarət və şəffaflığın təmin edilməsi
- Daha çevik şəxsi heyət siyasətinin tətbiqi
- Ən ağır yükü daşıyan hərbi qulluqçular üçün mərhələli tərxis mexanizminin hazırlanması
Müdafiə Nazirliyi vurğulayır ki, açıqlanan qərarlar islahat prosesinin yalnız ilk mərhələsidir. Növbəti mərhələdə şəxsi heyətin komplektləşdirilməsi və səfərbərlik sisteminin yenidən qurulması nəzərdə tutulur.
Yalnız bundan sonra aydın olacaq ki, bu islahat mövcud sistemin qismən təkmilləşdirilməsi ilə məhdudlaşacaq, yoxsa Ukrayna Silahlı Qüvvələrində şəxsi heyətin idarə olunması modelində köklü dəyişikliklərə yol açacaq.
Təhlil İnformNapalm-ın təsisçisi Roman Burko tərəfindən hazırlanıb.
İnformNapalm-dan digər məqalələri oxuyun
- Ukrayna Rusiyanın imperialist paradigmasını daxildən necə sarsıda bilər
- Rusiya Baş Qərargahı silahlı qüvvələrdə Telegram istifadəsini qadağan edib
- Moskva’da zədələnmiş qürur: NAFO və İnformNapalm Rusiya haker siyahısında
Veb saytımıza bir link paylaşdığınız üçün çox sağ olun! Creative Commons – Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Facebook, Twitter və Telegram-da İnformNapalm səhifələrini oxuyun.
İnformNapalm-ın heç bir hökumət və ya sponsor tərəfindən maliyyə dəstəyi yoxdur. Yeganə sponsorlarımız fərdi könüllülər və oxuculardır. Siz həmçinin BuyMeACoffee vasitəsilə aylıq mini ianələr etməklə İnformNapalm-a dəstək ola bilərsiniz.
