Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının məlumatına görə, zərbədən sonra AOMZ-nin tökmə sexində yanğın baş verib, beş istehsal binasındakı avadanlıq isə zədələnib. Peyk görüntülərinin təhlili də bir neçə istehsal binasının vurulduğunu göstərir.

AOMZ-nin əhəmiyyəti çoxdan məlumdur

Bu zərbənin miqyası İnformNapalm-ın açıq mənbələrdə müəyyən etdiyi 4 iyul 2025-ci il tarixli ilk AOMZ hücumundan nəzərəçarpacaq dərəcədə fərqlənir. Həmin vaxt pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirilən hücum nəticəsində iki binanın zədələndiyi bildirilmişdi, lakin nəticələr xeyli məhdud olmuşdu. 2025-ci ilin iyulundan sonra bir ildən artıq müddət ərzində AOMZ-nin istehsal imkanlarına yeni və ciddi ziyan dəyməsi barədə açıq mənbələrdə məlumat yayılmadı.

AOMZ Taktiki Raket Silahları Korporasiyasının – KTRV-nin tərkibində fəaliyyət göstərir. Ukrayna hərbi kəşfiyyatı HUR-un War&Sanctions portalındakı şirkət məlumatlarına görə, zavod dəqiq idarə olunan artilleriya, raket və tank əleyhinə silahlar üçün elektron sistemlər istehsal edir. Məhsullar arasında taktiki idarəolunan raketlər üçün radiolokasiyalı özütuşlanan başlıqlar, termal görüntüləmə sistemləri və optoelektron məhsullar da var. Şirkət 2022-ci ilin martından ABŞ-ın sanksiyaları altındadır. Daha sonra başqa ölkələr də müəssisəyə qarşı məhdudiyyətlər tətbiq edib.

Beləliklə, AOMZ-nin hərbi əhəmiyyəti 2026-cı ilin sentyabrında ortaya çıxan yeni məlumat deyildi. Zavodun ixtisaslaşması, yerləşdiyi yer və KTRV ilə əlaqəsi çoxdan məlumdur. Lakin Ukraynadan uzaqda yerləşməsi zavodun müharibə boyu eyni dərəcədə əlçatan hədəf olması demək deyil. Ukraynanın uzaqmənzilli zərbə imkanları, bu cür sistemlərin mövcudluğu və hədəflər arasındakı prioritetlər 2022-ci ildən bəri ciddi şəkildə dəyişib.

Bu baxımdan AOMZ işi ilə bağlı başqa bir məqam da diqqət çəkir. Söhbət zavoda aid geniş daxili sənədlər toplusundan gedir.

71 mövqe və 44 təchizatçı

Dallas Analytics 26 sentyabrda, hücumun baş verdiyi gün AOMZ ilə əlaqəli şirkətlərin daxili yazışmalarına, dövlət müqavilələrinə və istehsal əməkdaşlığına dair sənədlərə əsaslanan araşdırma dərc edib. Sənədlər 2023-cü ilin aprelindən 2025-ci ilin martına qədər olan dövrü əhatə edir və AOMZ, KTRV, Miçurinskdəki Progress zavodu və SKTB Kurganpribor-a aid sənədləri ehtiva edir.

Əsas sənədlərdən biri 9 sentyabr 2024-cü il tarixlidir. Sənəddə 2025-ci il istehsal proqramı üçün tələb olunan komponentlərin yeddi dövlət müqaviləsi çərçivəsində təchizatı nəzərdən keçirilir. Əlavədə AOMZ məhsullarını konkret elektron komponent təchizatçıları ilə əlaqələndirən 71 mövqe göstərilib. Sənədlər komponentlərin miqdarı, hər məhsul üçün tələb olunan say və maliyyələşdirmə barədə məlumatları da üzə çıxarır.

We took a closer look at the #documents published by @dallas_analytic and spotted another interesting lead.

The leaked AOMZ supply-chain table contains a large 65-SNL component cluster, followed by BA-65 and 65ML assemblies.

Open sources link 65-SNL / 65ML to the Kh-38ML… https://t.co/oSXylZtuns pic.twitter.com/DMG6jCSRVb

— InformNapalm (@InformNapalm) September 26, 2026

Dallas Analytics 44 təchizatçı şirkət müəyyən edib. 2025-ci il proqramı üçün tələb olunan komponentlərin ümumi dəyəri 583,6 milyon rubl olub. Bunun 497,6 milyon rublu əvvəlcədən avans şəklində ödənilib. Dallas Analytics-in məlumatına görə, sənədlər AOMZ-nin ən azı yeddi Rusiya raket proqramındakı rolunu izləməyə imkan verir. Bunların arasında Kh-101, R-37M və Oreşniklə əlaqəli sistemlər də var.

KTRV-nin 4 mart 2025-ci il tarixli ayrıca məktubunda planlaşdırılan istehsal həcmi də göstərilir. Məktubda AOMZ-nin 2026-cı ildən etibarən ildə 500 kommutasiya modulu, 500 enerji təchizatı modulu və 500 batareya aktivləşdirmə modulu tədarük edib-edə bilməyəcəyi soruşulur. Bundan başqa, müxtəlif kabel dəstləri, yığılmış çap plataları və 610M seriyalı məhsullar üçün 1 000 korpus da nəzərdə tutulur.

Açıq mənbələrdə 610M məhsulu ifadəsi K-37M/R-37M raketi ilə əlaqələndirilir. Lakin sənədin özündə raketin adı göstərilmir. Bu sənədlərin dəyəri təkcə konkret raket sistemlərini müəyyənləşdirməklə məhdudlaşmır. Onlar Rusiya müdafiə sənayesinin daxili strukturunun müəyyən hissələrini də üzə çıxarır və istehsalçı, məhsul, komponent, təchizatçı, miqdar və maliyyələşdirmə arasındakı əlaqələri göstərir.

AOMZ, Su-57 və tanış bir iz

AOMZ-nin Su-57 proqramı ilə əlaqəsi xüsusilə diqqət çəkir. Dallas Analytics AOMZ-nin 760K(L) məhsulu üçün qovşaqların yığılması və təhvil verilməsinə cavabdeh olduğunu göstərən yazışmalara istinad edir. Analitiklər bu təyinatı R-74 raket ailəsinin bir variantı və Su-57-nin silahlanması ilə əlaqələndirirlər.

Rusiya müdafiə sənayesində fəaliyyət göstərən bir şirkətin daxili sənədlərinin rəsmi təqdimatlardan daha dolğun mənzərə ortaya qoyması İnformNapalm üçün ilk belə nümunə deyil. İnformNapalm 2025-ci ildə OKBMLeaks araşdırması çərçivəsində Rusiyanın OKBM şirkətinə aid daxili sənədləri dərc edib. Şirkət Su-57 qırıcısı və hazırlanması planlaşdırılan PAK DA Poslannik strateji bombardmançısı üçün komponentlərin istehsalında iştirak edir.

OKBMLeaks işində məlumatın mənbəyi məlum idi. Şirkətin daxili sistemlərinə CYBINT əməliyyatı çərçivəsində giriş əldə edilmiş, əldə olunan materiallar isə dərc edilməzdən əvvəl bir neçə ay Ukrayna Müdafiə Qüvvələrinin və tərəfdaşlarının xeyrinə istifadə olunmuşdu. Bu nümunə AOMZ kontekstində ona görə əhəmiyyətlidir ki, materialın dərc olunduğu tarix onun əldə olunduğu tarixlə üst-üstə düşməyə bilər. İctimaiyyətin gördüyü nəticə də həmin məlumat əsasında aparılan işin ilk nəticəsi olmaya bilər.

Bununla belə, AOMZ işində də eyni prosesin baş verdiyini güman etmək düzgün olmazdı. Sənədlərin mənbəyi məlum deyil. Onların nə vaxt əldə edildiyi və mümkün girişin nə qədər davam etdiyi də bilinmir. Lakin İnformNapalm-ın öz təcrübəsi göstərir ki, Rusiya müdafiə sənayesindən əldə edilən daxili məlumatlar ictimaiyyətə açıqlanmazdan əvvəl uzun müddət istifadə oluna bilər.

AOMZ sənədləri haradan əldə edilib

Materiallar təhlükəsizliyi pozulmuş informasiya sistemlərindən və ya şirkətin daxili yazışmalarından əldə edilmiş ola bilər. HUMINT və ya başqa məlumat toplama kanalı da mümkün mənbələr sırasındadır. Bunun birdəfəlik əldə edilmiş arxiv, yoxsa şirkətin daxili məlumatlarına uzunmüddətli giriş olub-olmadığı da məlum deyil.

Sənədlərin 2023–2025-ci illərə aid olması girişin bütün bu müddət ərzində fasiləsiz davam etdiyini sübut etmir. Sənədlərin AOMZ-yə zərbələrin planlaşdırılmasında istifadə olunduğuna dair açıq mənbələrdə sübut da yoxdur. Bununla belə, bu iş daha geniş bir sual doğurur. Belə həcmdə məlumat əldə edildikdən sonra onunla nə etmək olar?

Girişdən təsirə

Belə kəşfiyyat məlumatlarından istifadə üçün hipotetik proses belə görünə bilər: giriş əldə edilməsi – məlumatların toplanması – istehsal əməkdaşlığının təhlili – kritik asılılıqların müəyyənləşdirilməsi – qeyri-kinetik təsir – fiziki zərərsizləşdirmə.

Daxili sənədlər peyk görüntülərindən görünməyən məlumatları üzə çıxara bilər. Konkret komponenti kimin tədarük etdiyi, neçə ədəd tələb olunduğu, hansı istehsal həcmlərinin planlaşdırıldığı və maliyyənin kimə yönəldildiyi belə sənədlərdən müəyyənləşdirilə bilər. Həmçinin hansı şirkətlərin dövlət müdafiə sifarişlərinin yerinə yetirilməsi üçün kritik əhəmiyyət daşıdığı da görünə bilər. Beləliklə, şirkətlərin siyahısı istehsal asılılıqları xəritəsinə çevrilə bilər. Bir zavodun onlarla təchizatçısı barədə məlumat bəzən zavodun öz koordinatlarından daha yüksək kəşfiyyat dəyərinə malik ola bilər. Bu məlumatlardan sanksiya və ixraca nəzarət tədbirlərində, vasitəçilərin və idxal kanallarının müəyyənləşdirilməsində, maliyyə kəşfiyyatında, eləcə də OSINT və CYBINT işində istifadə etmək mümkündür.

Fiziki zərərsizləşdirmə belə işin mümkün nəticələrindən yalnız biridir. Bu, məlumatın əldə edilməsi ilə görünən nəticə arasında bəzən niyə uzun müddət keçdiyini də izah edir. Aşkar edilməmiş giriş imkanını qoruyub saxlamaq onu dərhal ifşa etməkdən daha dəyərli ola bilər. Digər hallarda gecikməyə məhdud zərbə imkanları, fərqli əməliyyat prioritetləri, əlavə yoxlama ehtiyacı və ya qurumlar arasında məlumat mübadiləsindəki problemlər səbəb ola bilər. AOMZ işində bu amillərdən hansının rol oynadığını açıq mənbələr əsasında müəyyən etmək mümkün deyil.

Kiber qüvvələrin rolu nədir

AOMZ işi İnformNapalm-ın daha əvvəl də qaldırdığı bir məsələni yenidən ön plana çıxarır. Söhbət digər kəşfiyyat istiqamətləri ilə inteqrasiya olunmuş sistemli hərbi kiber imkanlara ehtiyacdan gedir.

AOMZ sənədlərinin kiber əməliyyat nəticəsində əldə edilib-edilmədiyi məlum deyil. Lakin materiallar müdafiə sənayesi müəssisəsinin daxili sistemlərinə girişin nə qədər dəyərli ola biləcəyini göstərir. Şirkət yazışmaları, müqavilələr, texniki spesifikasiyalar və istehsal planları şirkətlər arasındakı əlaqələrin xəritəsini çıxarmağa, kritik təchizatçıları müəyyənləşdirməyə və istehsal həcmlərini qiymətləndirməyə imkan verə bilər. Buna görə də əsas məsələ yalnız belə məlumatları əldə etmək qabiliyyəti deyil. Həmin məlumatları yoxlaya, digər kəşfiyyat mənbələri ilə birləşdirə və nəticələri praktik təsirə çevirə biləcək strukturlara çatdıran sistem də lazımdır.

OKBMLeaks belə prosesin mümkün modellərindən birini artıq göstərib. AOMZ işi isə Ukraynanın oxşar yanaşmanı daha geniş miqyasda nə dərəcədə sistemli şəkildə tətbiq edə biləcəyi sualını doğurur. Bəzən kiber əməliyyatın ən dəyərli nəticəsi nə məhv edilmiş server, nə də dərc olunmuş məlumat toplusu olur. Ən dəyərli nəticə qarşı tərəfin mövcudluğundan xəbərsiz olduğu giriş imkanı ola bilər.

AOMZ gələcəyi yaradır

Bu hekayədə simvolik bir OSINT detalı da var. Azov Muzey-Qoruğu hücumdan cəmi beş gün əvvəl, 21 sentyabr 2026-cı ildə AOMZ-nin 80 illiyi münasibətilə sərgi açıb. Açılışda zavod rəhbərliyi və əməkdaşları, müəssisənin veteranları və yerli hakimiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.

Sərgi AOMZ gələcəyi yaradır adlanırdı və 20 yanvar 2027-ci ilədək davam etməli idi. Beş gün sonra isə AOMZ-nin istehsal imkanlarının ən azı bir hissəsinin gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik xeyli artmışdı.

Materialı Andriy Lısıtsın tərtib edib.

İnformNapalm-ın digər məqalələrini oxuyun

• Wildberries PUA zərbələri və kiberəməliyyatların çarpaz atəşi altında
• Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələri Krımda Bastion sahil raket kompleksini vurub
• Rusiyanın 2026–2027-ci illər üçün dron təhdidi və NATO-nun Ukraynadan çıxarmalı olduğu dərslər

Veb saytımıza bir link paylaşdığınız üçün çox sağ olun! Creative Commons – Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Facebook, X və Telegram-da İnformNapalm səhifələrini oxuyun.

İnformNapalm heç bir hökumətdən və ya sponsordan maliyyə dəstəyi almır. Yeganə sponsorlarımız fərdi könüllülər və oxuculardır. Siz həmçinin BuyMeACoffee vasitəsilə aylıq kiçik ianələr etməklə İnformNapalm-a dəstək ola bilərsiniz.