
Ukrayna Savunma Kuvvetleri 26 Eylül 2026’da Rusya’nın Rostov bölgesindeki Azov Optik-Mekanik Fabrikası AOMZ’ye geniş çaplı bir saldırı düzenledi. Rus füze sanayisinin bir parçası olan şirket, 2022’den bu yana yaptırımlar altında. Askerî alandaki uzmanlığı ise uzun süredir biliniyor. Peki üretim kapasitesi neden tam ölçekli savaşın ancak beşinci yılında bu ölçüde hedef alındı?
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığına göre saldırının ardından AOMZ’nin dökümhanesinde yangın çıktı. Beş üretim binasındaki ekipman zarar gördü. Uydu görüntülerinin analizi de birden fazla üretim binasının vurulduğuna işaret ediyor.
AOMZ’nin önemi uzun süredir biliniyor
Saldırının boyutu, İnformNapalm’ın açık kaynaklarda tespit ettiği 4 Temmuz 2025 tarihli ilk AOMZ saldırısından belirgin biçimde farklı. O dönemde insansız hava araçlarıyla düzenlenen bir saldırıda iki binanın hasar gördüğü bildirilmişti, ancak sonuçlar çok daha sınırlıydı. Temmuz 2025’ten sonra AOMZ, bir yılı aşkın süre boyunca üretim kapasitesinde yeni ve kapsamlı hasara ilişkin açık kaynaklı haberlerde yer almadı.


AOMZ, Taktik Füze Silahları Şirketi KTRV bünyesinde faaliyet gösteriyor. Ukrayna askerî istihbaratı HUR’un War&Sanctions portalındaki şirket bilgilerine göre fabrika, hassas güdümlü topçu sistemleri, füze sistemleri ve tanksavar silahları için elektronik sistemler üretiyor. Ürün yelpazesinde taktik güdümlü füzeler için radar arayıcı başlıkları, termal görüntüleme cihazları ve optoelektronik ürünler de bulunuyor. Şirket Mart 2022’den bu yana ABD yaptırımları altında. Daha sonra başka ülkeler de şirkete yönelik kısıtlamalar getirdi.

Dolayısıyla AOMZ’nin askerî önemi Eylül 2026’da ortaya çıkan yeni bir bilgi değildi. Uzmanlık alanı, konumu ve KTRV’ye bağlılığı uzun süredir biliniyor. Ancak Ukrayna’ya olan mesafe, fabrikanın savaş boyunca aynı ölçüde erişilebilir bir hedef olduğu anlamına gelmiyor. Ukrayna’nın uzun menzilli saldırı kabiliyeti, bu tür sistemlerin mevcudiyeti ve hedefler arasındaki öncelik sıralaması 2022’den bu yana önemli ölçüde değişti.
Bu çerçevede AOMZ vakasının başka bir boyutu özellikle dikkat çekiyor. Bu da fabrikanın kapsamlı iç belge arşivi.
71 kalem ve 44 tedarikçi
Dallas Analytics, saldırının gerçekleştiği 26 Eylül günü AOMZ ile bağlantılı şirketlerin iç yazışmalarına, devlet sözleşmelerine ve üretim iş birliği belgelerine dayanan bir inceleme yayımladı. Belgeler Nisan 2023 ile Mart 2025 arasındaki dönemi kapsıyor ve AOMZ, KTRV, Miçurinsk’teki Progress fabrikası ile SKTB Kurganpribor’a ait dokümanları içeriyor.
Temel belgelerden biri 9 Eylül 2024 tarihli. Belgede, 2025 üretim programı için gerekli bileşenlerin yedi devlet sözleşmesi kapsamında tedariki ele alınıyor. Ekinde, AOMZ ürünlerini belirli elektronik bileşen tedarikçileriyle ilişkilendiren 71 kalem yer alıyor. Belgelerden bileşen miktarları, ürün başına ihtiyaç duyulan adetler ve finansman bilgileri de anlaşılıyor.
We took a closer look at the #documents published by @dallas_analytic and spotted another interesting lead.
The leaked AOMZ supply-chain table contains a large 65-SNL component cluster, followed by BA-65 and 65ML assemblies.
Open sources link 65-SNL / 65ML to the Kh-38ML… https://t.co/oSXylZtuns pic.twitter.com/DMG6jCSRVb
— İnformNapalm (@InformNapalm) September 26, 2026
Dallas Analytics 44 tedarikçi şirket tespit etti. 2025 programında kullanılacak bileşenlerin toplam değeri 583,6 milyon rubleydi. Bunun 497,6 milyon rublesi avans olarak önceden ödenmişti. Dallas Analytics’e göre belgeler, AOMZ’nin en az yedi Rus füze programındaki rolünün izlenmesine olanak sağlıyor. Bunlar arasında Kh-101, R-37M ve Oreşnik ile bağlantılı sistemler bulunuyor.
KTRV’nin 4 Mart 2025 tarihli ayrı bir yazısı, planlanan üretim hacmini de ortaya koyuyor. 2026’dan itibaren AOMZ’ye yılda 500’er adet anahtarlama modülü, güç kaynağı modülü ve batarya etkinleştirme modülü sağlayıp sağlayamayacağı soruluyor. Ayrıca çeşitli kablo demetleri, monte edilmiş devre kartları ve 610M serisi ürünler için 1 000 gövde talep ediliyor.

Açık kaynaklarda 610M ürünü ifadesi K-37M/R-37M füzesiyle ilişkilendiriliyor. Ancak belgenin kendisinde füzenin adı yer almıyor. Bu belge grubunun değeri yalnızca belirli füze sistemlerinin tanımlanmasıyla sınırlı değil. Belgeler, Rus savunma sanayisinin iç yapısının bazı bölümlerini de görünür hâle getiriyor ve üretici, ürün, bileşen, tedarikçi, miktar ve finansman arasındaki bağlantıları ortaya koyuyor.
AOMZ, Su-57 ve tanıdık bir iz
AOMZ’nin Su-57 programıyla bağlantısı özellikle dikkat çekiyor. Dallas Analytics, AOMZ’nin 760K(L) ürünü için birimlerin montajından ve teslimatından sorumlu olduğunu gösteren yazışmalara atıfta bulunuyor. Analistler bu tanımlamayı R-74 füze ailesinin bir türeviyle ve Su-57’nin silah sistemleriyle ilişkilendiriyor.

Bu, İnformNapalm açısından Rus savunma sanayisindeki bir şirketin iç belgelerinin resmî sunumlardan çok daha kapsamlı bir tablo ortaya koyduğu ilk örnek değil. İnformNapalm, 2025’te OKBMLeaks araştırması kapsamında Rus OKBM şirketine ait iç belgeleri yayımladı. Şirket, Su-57 savaş uçağı ile geliştirilmesi planlanan stratejik bombardıman uçağı PAK DA Poslannik için bileşen üretiminde yer alıyor.
OKBMLeaks vakasında bilginin kaynağı biliniyordu. Şirketin iç sistemlerine CYBINT operasyonu kapsamında erişim sağlanmış, elde edilen materyal yayımlanmadan önce birkaç ay boyunca Ukrayna Savunma Kuvvetleri ve ortakları için kullanılmıştı. Bu örnek AOMZ açısından belirli bir nedenle önemli. Bir materyalin yayımlandığı tarih, onun elde edildiği tarihle aynı olmak zorunda değil. Kamuoyunda görülen sonuç da bu bilgilerle yürütülen çalışmanın ilk sonucu olmak zorunda değil.
Bununla birlikte AOMZ’de de aynı sürecin yaşandığını varsaymak yanlış olur. Belgelerin kaynağı bilinmiyor. Ne zaman elde edildikleri ve olası erişimin ne kadar sürdüğü de bilinmiyor. Ancak İnformNapalm’ın kendi deneyimi, Rus savunma sanayisinden elde edilen iç bilgilerin kamuoyuna açıklanmadan önce uzun süre kullanılabileceğini gösteriyor.
AOMZ belgeleri nereden geldi
Materyal, güvenliği ihlal edilmiş bilgi sistemlerinden veya şirket içi yazışmalardan elde edilmiş olabilir. HUMINT ya da başka bir bilgi edinme kanalı da olası kaynaklar arasında. Bunun tek seferde elde edilmiş bir arşiv mi yoksa şirketin iç verilerine uzun süreli erişim mi olduğu da bilinmiyor.
Belgelerin 2023 ile 2025 arasındaki döneme ait olması, erişimin bu süre boyunca kesintisiz devam ettiğini kanıtlamıyor. Belgelerin AOMZ’ye yönelik saldırıların planlanmasında kullanıldığına dair açık kaynaklı bir kanıt da bulunmuyor. Ancak vaka daha geniş bir soruyu gündeme getiriyor. Böyle bir bilgi birikimi elde edildikten sonra ne yapılmalı?
Erişimden etkiye
Bu tür istihbaratın kullanılmasına ilişkin varsayımsal bir süreç şu şekilde ilerleyebilir: erişim – bilgi toplama – üretim iş birliğinin analizi – kritik bağımlılıkların belirlenmesi – kinetik olmayan müdahale – fiziksel müdahale.
İç belgeler, uydu görüntülerinden görülemeyen bilgileri ortaya çıkarabilir. Belirli bir bileşeni kimin tedarik ettiği, kaç adet gerektiği, hangi üretim hacimlerinin planlandığı ve finansmanın kime aktarıldığı bu belgelerden anlaşılabilir. Ayrıca hangi şirketlerin devlet savunma siparişlerinin yerine getirilmesi açısından kritik olduğu da görülebilir. Böylece bir şirket listesi üretim bağımlılıkları haritasına dönüştürülebilir. Tek bir fabrikanın onlarca tedarikçisine ilişkin bilgi, bazen fabrikanın kendi koordinatlarından daha yüksek istihbarat değerine sahip olabilir. Bu veriler yaptırım ve ihracat kontrollerinde, aracıların ve ithalat kanallarının belirlenmesinde, finansal istihbaratta, OSINT ve CYBINT çalışmalarında kullanılabilir.
Fiziksel müdahale, böyle bir çalışmanın olası sonuçlarından yalnızca biri. Bu aynı zamanda bilgi edinme ile görünür bir sonuç arasında neden bazen uzun süre geçebildiğini de açıklıyor. Tespit edilmemiş bir erişimi korumak, onu hemen açığa çıkarmaktan daha değerli olabilir. Başka durumlarda gecikmenin nedeni sınırlı saldırı imkânları, farklı operasyonel öncelikler, ek doğrulama ihtiyacı veya kurumlar arasındaki bilgi paylaşımındaki sorunlar olabilir. Bu unsurlardan hangisinin AOMZ vakasında etkili olduğu açık kaynaklardan belirlenemiyor.
Siber kuvvetlerin rolü nedir
AOMZ vakası, İnformNapalm’ın daha önce de gündeme getirdiği bir konuyu yeniden öne çıkarıyor. Bu da diğer istihbarat disiplinleriyle entegre edilmiş sistematik bir askerî siber kabiliyete duyulan ihtiyaç.
AOMZ belgelerinin bir siber operasyon sonucunda elde edilip edilmediği bilinmiyor. Ancak materyal, bir savunma sanayisi şirketinin iç sistemlerine erişimin ne kadar değerli olabileceğini gösteriyor. Şirket yazışmaları, sözleşmeler, teknik şartnameler ve üretim planları şirketler arasındaki ilişkilerin haritalandırılmasına, kritik tedarikçilerin belirlenmesine ve üretim hacimlerinin değerlendirilmesine imkân verebilir. Dolayısıyla önemli olan yalnızca bu tür verileri elde etme kapasitesi değil. Bu verileri doğrulayabilecek, diğer istihbarat kaynaklarıyla birleştirebilecek ve sonuçları somut etkiye dönüştürebilecek yapılara aktarabilecek bir sisteme de ihtiyaç var.
OKBMLeaks, böyle bir sürecin olası modellerinden birini zaten gösterdi. AOMZ vakası ise Ukrayna’nın benzer bir yaklaşımı ne ölçüde sistematik biçimde daha geniş ölçekte uygulayabileceği sorusunu gündeme getiriyor. Bazen bir siber operasyonun en değerli sonucu ne imha edilmiş bir sunucu ne de yayımlanmış bir veri dökümü olabilir. En değerli sonuç, karşı tarafın varlığından haberdar olmadığı bir erişim olabilir.
AOMZ geleceği yaratıyor
Bu hikâyede sembolik bir OSINT ayrıntısı da var. Azov Müze-Rezervi, saldırıdan yalnızca beş gün önce, 21 Eylül 2026’da AOMZ’nin 80. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla bir sergi açtı. Açılışa fabrikanın yöneticileri ve çalışanları, şirketin emektarları ve yerel yönetim temsilcileri katıldı.

Serginin adı AOMZ geleceği yaratıyor olarak belirlenmişti ve 20 Ocak 2027’ye kadar açık kalması planlanıyordu. Beş gün sonra AOMZ’nin üretim kapasitesinin en azından bir bölümünün geleceği çok daha belirsiz hâle gelmişti.
Materyali Andriy Lisitsin derledi.
İnformNapalm’dan diğer makaleleri okuyun
- Wildberries, İHA saldırıları ve siber operasyonların çapraz ateşinde
- Ukrayna Donanması’ndan Kırım’daki Bastion kıyı füze sistemine saldırı
- Rusya’nın 2026–2027 İHA tehdidi ve Ukrayna’dan NATO’ya çıkarılacak dersler
Kaynak belirtilmesi koşuluyla materyal serbestçe paylaşılabilir ve yeniden yayımlanabilir. Creative Commons – Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. İnformNapalm’ı Facebook, X, Slate (Sl8) ve Telegram’da takip edin.
İnformNapalm hiçbir devletten veya kurumsal sponsordan mali destek almamaktadır. Faaliyetleri yalnızca bireysel gönüllülerin ve okurların gönüllü katkılarıyla finanse edilmektedir. Ayrıca BuyMeACoffee aracılığıyla aylık küçük bağışlar yaparak İnformNapalm’ı destekleyebilirsiniz.







