2019 yılında Andriy Luçkov ile Polonyalı araştırmacı Andrzej Leszkiewicz, açık kaynaklara dayanan kapsamlı bir araştırma yayımladı. Açık kaynak araştırmaları konusunda uzman olan Luçkov, aynı zamanda İnformNapalm gönüllüsüdür. Araştırma, Rusya’nın yanı sıra işgal altındaki Kırım ve Donbas’ta çocukların askerîleştirilmesini ele alıyordu. Çalışma Putinjugend Children for Russian War adıyla yayımlandı ve Ukraynaca bir sürümü de hazırlandı.

Askerî eğitimden devlet eliyle örgütlenen savaş hazırlığına

Araştırma, Kremlin’in devlet kurumları, eğitim sistemi ve askerî-vatansever kuruluşlar aracılığıyla çocukların dünya görüşünü nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyordu. Yazarlar ayrıca askerî kültürün nasıl normalleştirildiğini ve gençlerin Rusya’nın gelecekteki savaşlarına nasıl hazırlandığını inceledi. Askerîleştirme, Rus devletinin gelecekteki askerî saldırganlığına yönelik politikasının bir parçası olarak değerlendirildi.

Araştırma hem Ukrayna’da hem de uluslararası alanda geniş yankı uyandırdı. Aradan yedi yıldan fazla zaman geçmesine rağmen söz konusu yapılar ortadan kaldırılmadı. Aksine genişletildi ve Ukrayna’ya karşı yürütülen geniş çaplı savaşın deneyimlerine göre uyarlandı. İnformNapalm 2019 yılında Yunarmiya’yı, kadet sınıflarını, askerî kampları, atış eğitimini ve diğer askerî eğitim biçimlerini incelemişti. 2026 yılına gelindiğinde sistem artık İHA eğitimi, mayın ve istihkâm görevleri, taarruz eğitimi, muhabere ve enformasyon faaliyetlerini de kapsıyor.

Bunun en belirgin örneklerinden biri, Rusya genelinde yürütülen askerî-vatansever Zarnitsa 2.0 programıdır. Programın üçüncü sezonunun federal finali Ağustos ve Eylül 2026’da Volgograd bölgesinde gerçekleştiriliyor. Ancak etkinliğin “oyun” olarak tanımlanması gerçekte ne olduğunu tam olarak yansıtmıyor. Programın ölçeği, örgütlenme biçimi ve eğitmenlerin geçmişi, sıradan bir gençlik yarışmasının çok ötesine geçiyor. Aynı durum eğitimin içeriği için de geçerli.

Organizatörlere göre 2026 yılında programa katılmak için 3,2 milyondan fazla okul ve üniversite öğrencisi başvurdu. Finalin ilk aşamasına üst yaş grubundan 960 kişi katıldı. Katılımcılar, onar kişilik 96 gruba ayrıldı. Organizatörler ayrıca gençlerden düzenli olarak “askerler” diye söz ediyor.

Zarnitsa 2.0, Dvijeniye Pervıh, Yunarmiya ve VOIN merkezi tarafından yürütülüyor. Program, Rosmolodyoj ile Rusya Eğitim Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı tarafından destekleniyor. Aynı zamanda “Gençlik ve Çocuklar” adlı federal ulusal projenin bir parçası. Dolayısıyla bu faaliyet, devletin örgütlü gençlik politikasının bir unsurudur. Yerel veya bağımsız bir girişim değildir.

Yedi yaşından askerî hizmete alınabilecek yaşa kadar

Rusya, 2026 yılında Zarnitsa 2.0’ın yaş sınırlarını genişletti. Program artık dört yaş grubunu kapsıyor. En küçük grup 7–10 yaş arasındaki çocuklardan oluşuyor. Orta grup 11–13 yaş arasındaki çocukları, üst grup ise 14–17 yaş arasındaki gençleri kapsıyor. Ayrıca 18–23 yaş arasındaki kişiler için özel bir kategori bulunuyor.

Bu özel kategori önemli bir değişiklik anlamına geliyor. Üst yaş sınırı ilk kez 23’e çıkarıldı. Programa pedagojik yükseköğretim kurumlarında okuyan öğrenciler de dâhil edilebiliyor. Bunların bir bölümünün daha sonra küçük yaştaki katılımcılara rehberlik etmesi planlanıyor.

Rusya Eğitim Bakanlığı, Zarnitsa 2.0’ı temel askerî eğitim bilgilerinin uygulamada pekiştirilmesini sağlayan bir araç olarak tanımlıyor. Program aynı zamanda askerî okullara ve yükseköğretim kurumlarına yönelmek isteyen gençler için mesleki yönlendirme platformu olarak sunuluyor. Organizatörler bu gençleri, “geleceklerini vatana hizmete bağlamaya” hazır kişiler olarak tanımlıyor.

Böylece erken yaşta askerî faaliyetlerle tanışmaktan fiilî askerlik hizmetine kadar uzanabilecek kesintisiz bir yol oluşturuluyor. İlk temas yedi yaşında başlayabiliyor. On bir yaşından itibaren belirli askerî görevler ve işlevler devreye giriyor. 14–17 yaş arasında daha karmaşık taktik eğitimler uygulanıyor. En üst yaş grubu ise askerî eğitim ve olası askere alım açısından uygun yaştaki kişileri kapsıyor.

Zarnitsa resmî olarak bir seferberlik rezervi hazırlama programı olarak tanımlanmıyor. Ancak en üst yaş kategorisindeki kişiler reşit ve askerî eğitim kurumlarına başvurabilecek yaştalar. Ayrıca Rusya Savunma Bakanlığıyla sözleşme imzalayarak askerlik hizmetine girebiliyorlar. Bu nedenle program, gençlik faaliyetlerinden askerî hizmete uzanan bir geçiş yolu oluşturabilir. Sisteme yıllarca katılan biri açısından gerçek askerlik hizmetine geçişin psikolojik eşiği de giderek düşüyor.

On bir yaşından itibaren askerî eğitim

Zarnitsa, en küçük yaştaki çocuklar için hâlâ geleneksel askerî-sportif gençlik faaliyetlerinin bazı unsurlarını taşıyor. Daha büyük yaş gruplarında ise örgütlenme biçimi ve çalışma düzeni giderek askerî birliğin yapısına benziyor.

2026 yılında yedi farklı sözde askerî uzmanlık alanı bulunuyor. Bunlar komutan, taarruz askeri, mayın temizleme görevleri yürüten istihkâm eri, sağlık görevlisi, muhabereci, İHA operatörü ve savaş muhabiridir.

Katılımcılar ayrıca atış, taktik, taktik tıp ve KBRN korunması alanlarında eğitim alıyor. Eğitim, sahra mevzilerinin hazırlanmasını, mevzilerin kamufle edilmesini ve zorlu koşullarda hayatta kalmayı da kapsıyor. Federal final, kapsamlı bir askerî-taktik tatbikatla sona eriyor. Tatbikatta “garnizon hizmeti”, karma intikal, arazide hareket ve final niteliğindeki bir “çatışma” da bulunuyor.

Zarnitsa’nın resmî bilgi kanalı, taarruz askerlerinin eğitimini de ayrıntılı biçimde açıklıyor. Eğitimde “düşman mevzilerinin etkisiz hâle getirilmesi”, ikili ekipler hâlinde hareket ve siperlerden yararlanma gibi unsurlar yer alıyor. Ayrıca binalara girme ve dar alanlarda çatışma eğitimi veriliyor. Dolayısıyla mesele yalnızca fiziksel eğitim veya engel parkurlarından ibaret değil. Gençler, modern muharip birliklerde kullanılan görev ve yöntemler konusunda eğitiliyor.

Gençlik eğitimine İHA savaşından aktarılan deneyimler

İnsansız sistemlere yönelik eğitim, devam eden Rusya-Ukrayna savaşından edinilen deneyimleri açık biçimde yansıtıyor. Yarışmalarda operatörlerin üç farklı platform kullanması gerekiyor. Bunlardan biri keşif, diğeri taarruz amacıyla kullanılıyor. Üçüncüsü ise insansız bir kara platformu.

Resmî tatbikat senaryosu, bir röle istasyonunun kurulmasını ve havadan keşif yapılmasını içeriyor. Katılımcıların, simüle edilen düşmanın personelini ve ateş mevzilerini tespit etmesi gerekiyor. Ayrıca İHA’lardan yük bırakmaları isteniyor. Bir taarruz İHA’sının ise ateş mevzisini vurmak için kullanılması öngörülüyor. Görev tamamlandıktan sonra kullanılan teçhizatın geri getirilmesi gerekiyor.

Organizatörler yalnızca katılımcıların sistemleri kullanma becerisini değerlendirmiyor. Hedef isabet oranı ve muharebe görevinin tamamlanma süresi de puanlamaya dâhil ediliyor. Böylece savaşta edinilen yöntemler ve teknik deneyimler doğrudan gençlik eğitimine aktarılıyor. İHA’lar yalnızca teknik beceri kazanmak için kullanılmıyor. Senaryolar açıkça keşif, hedef tespiti ve hedeflerin vurulmasını içeriyor.

Bu durum, daha eski askerî-vatansever gençlik faaliyetlerine kıyasla belirgin bir değişimdir. Önceden daha çok talim, fiziksel eğitim ve silah kullanımı öne çıkıyordu. Artık devam eden savaşta büyük önem taşıyan teknolojiler ve yöntemler de eğitimin parçası hâline gelmiş durumda.

Birliğin parçası olarak savaş muhabiri

Zarnitsa 2.0’ın bir başka unsuru da savaş muhabirliği görevidir. Aynı grubun içinde taarruz askerleri, mayın temizleme personeli, muhabereciler ve İHA operatörleri bulunuyor. Savaş muhabirinin olayları belgelemek, fotoğraf ve video çekmek ve röportajlar yapmak gibi görevleri var. Ayrıca haber malzemesi toplaması, analiz etmesi ve üretmesi gerekiyor.

Katılımcı aynı zamanda grubun enformasyon kanallarından da sorumlu. Görevlerinden biri, organizatörlerin “doğru” ve “güvenilmez” olarak tanımladığı bilgileri birbirinden ayırmak. Enformasyon faaliyetleri aynı zamanda yarışma sonucunu da etkiliyor. Finale ilişkin bölgesel belgelerde, grubun kanalındaki her takipçi için 0,1 puan aldığı belirtiliyor. Final çatışmasının canlı yayını sırasında izleyici etkinliği de gruba avantaj sağlayabiliyor.

Bu nedenle eğitim yalnızca yazı yazmak, fotoğraf çekmek veya olayları belgelemekten ibaret değil. Katılımcılar enformasyon kanalları oluşturmayı ve içerik üretmeyi öğreniyor. Hedef kitlelerle çalışma ve içeriğin erişimini artırma konusunda deneyim kazanıyorlar. Ayrıca kendi gruplarının faaliyetlerine enformasyon desteği sağlamayı öğreniyorlar. Bu beceriler, modern enformasyon faaliyetleri ve bilişsel harp açısından doğrudan önem taşıyor.

Program böylece modern savaşın iki bileşenini bir araya getiriyor. Askerî bileşende komutanlar, taarruz askerleri, mayın temizleme personeli, sağlık görevlileri, muhabereciler ve İHA operatörleri bulunuyor. Diğer bileşen ise enformasyon üretimi, iletişim kanalları, hedef kitlelerle çalışma ve olayların nasıl algılandığını etkileme faaliyetlerinden oluşuyor. Bazı katılımcılar bir düşmanı tespit etmeyi ve senaryo gereği etkisiz hâle getirmeyi öğreniyor. Diğerleri ise olayları belgelemeyi, anlatmayı ve bir kitleye aktarmayı öğreniyor.

Savaşa katılan askerler komutan ve rol modeli olarak

Eğitmenlerin seçimi, programın Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü mevcut savaşla ne kadar yakından bağlantılı olduğunu gösteriyor. Federal finalin komutanı Vladimir Mihaylovski.

Vladimir Mihaylovski muhafız birliklerinde binbaşıdır ve üç Rus Cesaret Nişanı sahibidir. Ukrayna’ya karşı yürütülen savaşa katılmıştır. Ayrıca Rusya Devlet Başkanlığının “Vremya Geroyev” yani “Kahramanlar Zamanı” programında yer almaktadır.

Finaldeki dört simüle edilmiş “ordu”, aynı programa katılan kişiler ve savaşa katılımları nedeniyle nişanlandırılmış Rus askerleri tarafından yönetiliyor. Amur ordusunun başında Yegor Aleksandroviç Zaharov bulunuyor. Kendisine Rusya Federasyonu Kahramanı unvanı ve Cesaret Nişanı verilmiştir. Ob ordusunu Vadim Andreyeviç Bıkov yönetiyor. Bıkov iki Cesaret Nişanı sahibidir.

Kama ordusunun başında Aleksey Sergeyeviç Jbanov bulunuyor. O da iki Cesaret Nişanı sahibidir. Volga ordusunu Vladislav Andreyeviç Frolov yönetiyor. Kendisine Cesaret Nişanı verilmiştir. İsimler, görev dağılımı ve ödüller Zarnitsa’nın resmî sunum materyallerinde yer alıyor. Makaleye göre bu bilgiler finalden yayımlanan açık kaynak materyallerle de doğrulanıyor.

Nikita Aleksandroviç İvanov, komutan yardımcısı olarak gösteriliyor. Kendisi Rusya’nın sözde “özel askerî operasyonuna” katılan biri olarak tanıtılıyor. Ayrıca Suvorov Madalyası ile ödüllendirildiği belirtiliyor. Bunun yanı sıra Yunarmiya üyesi ve gençlerin askerî-vatansever eğitimi alanında faaliyet gösteren bir kişi olarak sunuluyor.

Böylece çocukların karşısına yalnızca tarihî veya soyut askerî figürler çıkarılmıyor. Program kapsamında doğrudan Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü mevcut savaşta deneyim kazanmış kişilerin yönetimine veriliyorlar. Organizatörler, eğitmenlerin görevini yalnızca pratik eğitim vermekle sınırlı görmüyor. Bu kişilerin kendi dünya görüşlerini ve yaşam deneyimlerini de gençlere aktarması bekleniyor.

Jbanov, görevlerinden birini açıkça “kendi dünya görüşünü paylaşmak” şeklinde tanımlamıştır. Aynı zamanda katılımcılara mentor olması bekleniyor. Böylece savaş deneyimi hem eğitim programı hem de örnek alınan kişiler aracılığıyla aktarılıyor. Devam eden savaş, gençlere aktarılan dünya görüşünün de bir parçası hâline geliyor.

İşgal altındaki Ukrayna bölgelerinin sisteme dâhil edilmesi

Zarnitsa 2.0, işgal altındaki Ukrayna bölgelerini Rusya’nın idari ve ideolojik yapılarına dâhil etmek için de kullanılıyor. Finalin resmî haritasında işgal altındaki Kırım, herhangi bir özel işaret veya açıklama olmaksızın gösteriliyor. Kırım, Rusya’nın Güney Federal Bölgesi’nin bir parçası olarak sunuluyor. Böylece simüle edilmiş “Volga” ordusuna dâhil ediliyor.

Aynı haritada dört “özel birlik” de “Volga”ya bağlanmış durumda. Makaleye göre harita, bu birliklerin işgal altındaki Ukrayna topraklarını da kapsadığını gösteriyor. Ukraynalı çocukların programa katıldığı başka resmî Rus materyallerinden de anlaşılıyor.

Rusya 2026 yılında Kırım’da Zarnitsa 2.0’ın kendi bölgesel etabını düzenledi. Rusya Acil Durumlar Bakanlığına göre yaklaşık 500 çocuk katıldı. Simferopol’den kazananlar, yarışmanın bir sonraki aşamasına katılmak üzere Volgograd bölgesine gönderildi. Burada işgal altındaki yarımadayı temsil ettiler.

Donetsk ve Luhansk bölgelerinin işgal altındaki kesimlerinden gelen takımlar da Güney Federal Bölgesi etabına katıldı. Rusya’nın diğer bölgelerinden gelen takımlarla aynı koşullarda yarıştılar. Bu takımlar 18–23 yaş kategorisinde de yer aldı ve aynı yedi askerî uzmanlık alanında yarıştı. Böylece Zarnitsa, işgalin katılımcılara aktarılan gerçeklik algısının doğal bir parçası hâline getirilmesine katkıda bulunuyor.

Hitlerjugend ile karşılaştırma

Askerî-vatansever gençlik örgütleri, kadet programları ve savunma odaklı gençlik eğitimi yalnızca Rusya’da bulunmuyor. İlk yardım, atıcılık, yön bulma veya askerî beceriler konusunda eğitim verilmesi tek başına totaliter bir gençlik modelinin kanıtı değildir. Bu nedenle Hitlerjugend ile yapılacak bir karşılaştırma yalnızca üniformalı çocuklara veya askerî eğitime dayandırılamaz.

Makalede yapılan karşılaştırma bunun yerine sistemin yapısı ve işleviyle ilgilidir. ABD Holokost Anma Müzesi, Hitlerjugend’i gençlerin dünya görüşünü şekillendirmek için kullanılan devlet kontrolündeki bir araç olarak tanımlıyor. Örgüt aynı zamanda erkek çocuklarını gelecekteki askerlik hizmetine hazırlıyordu. Çocuklar ve gençler askerî tatbikatlara katılıyor ve silah kullanma eğitimi alıyordu.

Kitlesel ritüeller, propaganda ve kolektif faaliyetler rejime bağlılık oluşturmak amacıyla kullanılıyordu. 1939 yılına gelindiğinde Nazi gençlik örgütlerine katılım zorunlu hâle gelmişti. Zarnitsa 2.0, Hitlerjugend ile özdeş değildir. Rusya’da katılımı zorunlu kılan benzer bir hukuki düzenleme bulunmuyor. Tarihsel ve siyasi koşullar da farklıdır.

Bununla birlikte karşılaştırma bazı yapısal benzerliklere dayanıyor. Sistem çok geniş çocuk gruplarını kapsıyor ve devlet tarafından örgütleniyor. Faaliyetler ilkokul çağında başlıyor ve ideolojik eğitim ile askerî eğitimi bir araya getiriyor. Askerî hiyerarşi ve ritüelleştirme de sistemin parçası. Devam eden savaşa katılmış kişiler gençlere rol modeli olarak sunuluyor.

Çocuklar ve gençler modern savaş alanlarında kullanılan görevler için eğitiliyor. Sistem aynı zamanda askerlik hizmetine uzanabilecek bir yol oluşturuyor. İşgal altındaki bölgeler Rus devletinin parçalarıymış gibi sunuluyor. Buna ek olarak hedef kitlelerle çalışma ve kamuoyu algısını etkilemeye yönelik özel bir enformasyon bileşeni bulunuyor.

İnformNapalm, “Putinjugend” ifadesini bu anlamda kullanıyor. Kavram, iki sistemin tarihsel açıdan tamamen aynı olduğu iddiasını taşımıyor. Saldırı savaşı yürüten bir devletin aynı zamanda bir sonraki nesli şekillendirdiği bir gelişim yönünü tanımlıyor. Bu süreç askerî eğitim, ideolojik yetiştirme ve devlet eliyle örgütlenen gençlik faaliyetleri aracılığıyla yürütülüyor.

Gelecekteki savaşlar için uzun vadeli bir yapı

Zarnitsa 2.0’a kayıt yaptıran 3,2 milyon kişinin tamamının ileride asker olacağını varsaymak için herhangi bir temel yoktur. Böyle bir sonuç hatalı olur. Rusya’nın stratejisini değerlendirirken bireylerin gelecekte hangi mesleği seçeceğinden çok, sistemin ölçeği ve sürekliliği önemlidir.

Sistem, askerî kültürü daha ilkokul çağında günlük hayatın normal bir parçası hâline getiriyor. On bir yaşından itibaren askerî görevlerle örtüşen roller tanıtılıyor. Devam eden savaşın deneyimleri FPV dronları, taarruz İHA’ları ve taarruz eğitimi aracılığıyla sisteme aktarılıyor. Savaş deneyimine sahip kişiler eğitmen ve rol modeli olarak kullanılıyor.

Gençlerin bir bölümü enformasyon faaliyetleri konusunda eğitim alıyor. Program 23 yaşına kadar devam ediyor. Dolayısıyla en üst yaş grubu, doğrudan askerî hizmete alınmanın mümkün olduğu bir yaş aralığında bulunuyor.

Avrupa devletleri, beş veya on yıl sonra hangi askerî tehditlerle karşılaşabileceklerini tartışıyor. Rusya ise o tarihte yaklaşık 18–30 yaş arasında olacak nesli şimdiden şekillendiriyor. Eğitim, İHA operatörleri, mayın temizleme personeli, taarruz askerleri ve muhabereciler gibi görevleri kapsıyor. Askerî operasyonlarla bağlantılı enformasyon faaliyetleri de programın bir parçası. Katılımcılar ayrıca insanların bilgiyi nasıl algıladığını ve yorumladığını etkilemeye yönelik yöntemler konusunda eğitiliyor.

Uyarıdan devlet eliyle örgütlenen bir sisteme

İnformNapalm bu gelişme için “Putinjugend” tanımını daha 2019 yılında kullanmıştı. Askerîleştirme yalnızca bir propaganda faaliyeti olarak değerlendirilmemişti. Gelecekteki savaşlar için insan kaynağına yapılan uzun vadeli bir yatırım olarak tanımlanmıştı.

Yedi yıl sonra sistem, makaleye göre daha büyük ve teknik açıdan daha gelişmiş hâle geldi. Aynı zamanda modern savaş alanının ihtiyaçlarına daha belirgin biçimde uyarlandı. Geleneksel talim ve silah eğitiminin yanına taarruz İHA’ları, dijital muhabere sistemleri ve taarruz eğitimi eklendi. Bunlara enformasyon faaliyetleri ve bilişsel harp için hazırlıklar da dâhil edildi.

Ukrayna ve Avrupa’nın geri kalanı açısından mesele yalnızca Rusya’nın mevcut saldırganlığı değildir. Uzun vadeli güvenlik değerlendirmelerinde Rusya’nın oluşturduğu kaynaklar da dikkate alınmalıdır. Bunlar insan gücü, askerî kapasite ve enformasyon alanındaki kaynakları kapsıyor. Bu kaynaklar gelecekteki savaşlarda kullanılabilir.

Rusya’da bir “Putinjugend” oluşturulduğu yönündeki uyarı 2019 yılında yapılmıştı. 2026 yılı itibarıyla artık yalnızca bir öngörüden söz edilmiyor. Günümüzde pratikte izlenebilen, geniş kapsamlı ve devlet eliyle örgütlenmiş bir sistem bulunuyor.

Makale Andriy Lısıtsın tarafından İnformNapalm için hazırlanmıştır.

Ayrıca okuyunuz

• Rusya’nın Starlink muadili Gonets’e CYBINT operasyonu
• Ukrayna, Rusya’nın emperyalist paradigmasını içeriden nasıl zayıflatabilir
• İnformNapalm, Rusya’ya karşı yürüttüğü istihbarat faaliyetlerinde on ikinci yılını tamamlıyor

Kaynağa link atarak paylaşırsanız seviniriz! Creative Commons – Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Facebook, Twitter ve Telegram’da İnformNapalm’ın sayfalarını takip edin.

İnformNapalm’ın herhangi bir hükümetten veya sponsordan mali desteği yoktur. Tek sponsorumuz bireysel gönüllüler ve okuyuculardır. Ayrıca BuyMeACoffee aracılığıyla aylık mini bağışlar yaparak İnformNapalm’ı destekleyebilirsiniz.