Cyberstorm 256, Rus bakanlıklarından elde edilen yazışmalar aracılığıyla kapsamlı bir şirket yapısı ve ekonomik manipülasyon sistemini ortaya çıkardı. Bu sistem, Ukrayna’nın geçici olarak işgal edilmiş bölgelerindeki sözde özel altyapı projesiyle bağlantılıdır. Sistem, yeniden inşa bahanesiyle gizli bütçe transferlerine olanak tanır.
Hacktivistler, özel altyapı projesine katılan yaklaşık 200 Rus şirketinin gizli bir listesine erişti. Bu proje, yeniden inşa kisvesi altında Rus bütçe fonlarının dağıtımı için kullanılır. İnformNapalm bu verileri analiz etti ve dikkat çekici projelerin ardında karmaşık bir yüklenici ve geçici şirket ağı olduğunu tespit etti. Amaç, yalnızca milyarlarca ruble ele geçirmek değil, aynı zamanda gerçek yararlanıcıları gizlemektir. Bunlar genellikle büyük Rus ekonomik aktörlerdir. Birçoğu, uluslararası yaptırımları dikkat çekici bir şekilde atlatır.
Rus özel altyapı projesinin amacı
2022’deki geniş çaplı işgalden bu yana, Rus yetkililer sınırlı idari kontrol uygular. İşgal edilen bölgeler federal sisteme entegre değildir. Bu, yönetimi önemli ölçüde zorlaştırır. Büyük Rus şirketleri, yaptırım riskleri nedeniyle bu bölgelerde faaliyet göstermekten kaçınmıştır.
Çözüm, Kırım’da daha önce test edilmiş bir modelin uygulanmasıydı. Bütçe fonları, yükleniciler ve geçici şirketlerden oluşan bir ağ üzerinden yönlendirilir. Böylece gerçek aktörler gizlenir ve ekonomik kazançlar elde edilir.
Görünürdeki yeniden inşa ve ekonomik gerçeklik
Gerçekte, ekonomik bir mucize gerçekleşmez. Rus bütçesinden sağlanan tüm fonlar, Rus şirketleri arasında paylaştırılır. Projeler için işçiler ağırlıklı olarak Rusya’dan işe alınır ve bu işçiler maaşlarının bir kısmını yerel olarak harcar. Ancak işverenleri, yerel bütçelere yalnızca düşük vergiler öder, bu da ekonomik faaliyet yanılsaması yaratır.
Bu sistem, Rus devlet bütçesinden politik bağlantıları olan şirketlere fon akışı sağlayan kapalı bir ekonomik döngü oluşturur. İşgal edilen bölgeler, propaganda anlatıları için bir sahne olarak kullanılır.
Geçici olarak işgal edilmiş bölgelerin yönetimi ve finansmanındaki zorluklar
2022 işgalinin başlangıcında, işgal edilen bölgelerin nasıl yönetileceği sorusu ortaya çıktı. Ulusal Direniş Merkezi’ne (UDM) göre, bu bölgeler 2025 ortasına kadar Rusya’nın idari ve mali sistemlerine entegre değildir. Bu, bölgelerin etkin yönetiminde kalıcı zorluklar yaratır.
Bir diğer zorluk, büyük Rus31 büyük Rus şirketlerinin işgal edilen bölgelerin gelişiminde sınırlı doğrudan katılımıdır. Bu, genişletilmiş yaptırım riskleri ve aktif düşmanlıkların sona ermesinden sonra Batı ile normal iş ilişkilerine dönme umuduyla ilgilidir. 2022’den sonra Rusya, 2014’te işgal edilen Kırım için geliştirilen bir modeli uygulamıştır. Bu model, işgal edilen bölgelerin Rus standartlarına göre kademeli olarak idari entegrasyonunu öngörür; bu süreç Kırım’da henüz tamamlanmamıştır.
Anonimlik ve ekonomik dağıtım mekanizmaları
Geçici olarak işgal edilmiş bölgelerde faaliyet gösteren Rus şirketlere anonimlik sağlanır. Bu, gizli devlet sözleşmeleri yoluyla mümkün kılınır. Alternatif olarak, şirketler ana şirketlerle doğrudan bağlantısı olmayan ayrı tüzel kişiler oluşturmaya teşvik edilir.
Gerçek bir ekonomik iyileşme, işgal edilen bölgelerde gerçekleşmez. Tüm fonlar Rus tüzel kişiler arasında dağıtılırken, projeler için işçiler ağırlıklı olarak Rusya’dan işe alınır. Bu dağıtımı yönetmek için Mayıs 2022’de Rus İnşaat Bakanlığı bünyesinde özel bir altyapı projesinin uygulanmasından sorumlu bir bölüm kuruldu.
Hacktivistlerden elde edilen şirket listeleri ve farklılıklar
Özel altyapı projesi, Ukrayna’nın geçici olarak işgal edilmiş bölgeleri için maksimum anonimlikle fon dağıtımı yöntemi sunar. Devlet altyapı projesi hakkında ayrıntılı kamuya açık bir raporlama mevcut değildir ve katılan şirketlerin belirli bir listesi yayımlanmaz. Yükleniciler ve alt yüklenicilere ilişkin bilgiler Cyberstorm 256 ve InformNapalm tarafından elde edilmiştir.
İşgal edilen bölgelerde devlet yatırım programlarının uygulanması için birkaç bakanlıkta bölümler oluşturulmuştur, sadece İnşaat Bakanlığı değil. Rus iş platformu RBK’ya göre, 2022 sonundan bu yana en az altı devlet organı ve 55 Rus bölgesi, Ukrayna’nın geçici olarak işgal edilmiş bölgelerinde çalışmalar için müşteri olarak görev yapmıştır. Bunlar arasında İnşaat Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Savunma Bakanlığı’na bağlı tüzel kişiler, devlet şirketi Avtodor ve Bölgesel Kalkınma Fonu bulunmaktadır.
Rus yetkililer, görevlendirilen yüklenicilerin ve alt yüklenicilerin isimlerinin yayımlanmasını reddetmiştir. Tüm maliyetler 2022’de Rus devlet bütçesindeki gizli kalemler üzerinden işlenmiştir.
İşgal edilen bölgelerdeki iki Rus şirket listesi
Bugün iki liste yayımlanmıştır. İlki, Kasım 2022’de derlenen ve Rus İnşaat Bakanlığı tarafından Ukrayna’nın geçici olarak işgal edilmiş bölgelerindeki çalışmalar için onaylanan şirketleri içerir. İkincisi, Eylül 2024’te derlenen ve Bölgesel Kalkınma Fonu’nun alt yüklenicilerini listeler.
İlk liste, Rus İnşaat Bakanlığı Birinci Bakan Yardımcısı Aleksander Lomakin’in, devlet yatırım programları çerçevesinde yeniden inşa ve inşaat için onaylanan kuruluşlara hitaben yazdığı bir mektuptan oluşur. Şirketlerden, projelerde kullanılabilecek işçi sayısı ve özel ekipmanların belirtilmesi istenmiştir. Mektup, isimleri belirtilen 99 şirkete e-posta adresleri aracılığıyla gönderilmiştir (PDF belgesi).
İkinci liste, Bölgesel Kalkınma Fonu ile bağlantılı ve Ukrayna’nın geçici olarak işgal edilmiş bölgelerinde devlet yatırım programı çerçevesinde çalışmalar yürüten yüklenicileri içerir. Mektup, İnşaat Bakanlığı’nın başka bir Bakan Yardımcısı Valeri Leonov tarafından imzalanmıştır. Şirketlerden, 1 Ekim 2024’e kadar işgal edilen bölgelerde gerçekleştirilen sözleşmeler hakkında raporlama için otomatik bir sisteme katılmaları istenmiştir. Talep, isimleri belirtilen 111 şirkete e-posta adresleri aracılığıyla gönderilmiştir (PDF belgesi).
İşgal edilen bölgelerdeki büyük yükleniciler belgelerle haritalandırıldı
Her iki listenin karşılaştırılması, minimum çakışma olduğunu gösterir. Her iki belgede de tekrarlanan beş şirket ismi VTK, NITs PS, Strojputizyskaniya, Transprojekt ve Interline Engineering’dir. İkinci listede ayrıca ödeme yükümlülüğü olmayan, sadece belgenin sonunda belirtilen on bir Rus kurumu (bakanlıklar, fonlar ve özerk kuruluşlar) yer alır. Toplamda, Ukrayna’nın geçici olarak işgal edilmiş bölgelerinde faaliyet gösteren 194 şirket tespit edilmiştir. Bu şirketlerin çoğu katılımını gizler ve yalnızca birkaçı yaptırımlara tabidir.
Daha yakından incelendiğinde, ikinci listenin (Bölgesel Kalkınma Fonu için yükleniciler) ilk listeye kıyasla çok daha büyük şirketler içerdiği görülür. Bunlardan en az dördü, Rus Ekonomi Bakanlığı’nın sistemik öneme sahip şirketler listesinde yer alır: VAD, Avtodor-Ingeniring, DSK ve Rostelekom.
İşgal edilen bölgelerdeki şirket faaliyetlerini gizleme yöntemleri
Bölgesel Kalkınma Fonu için yükleniciler listesinde 67 numarada R-Stroj şirketi yer alır.
R-Stroj, zaten bilinen bir şirkettir. Şubat 2024’te Financial Times’ın “Mariupol’un İçinde – Rusya’nın Yeni Potemkin Kenti” adlı araştırmasında bahsedildi. Burada, şirketin aslında hem ABD hem de Almanya’da faaliyet gösteren oligark Aleksey Repik’e ait olduğu ortaya çıktı. Ancak Repik, şirketle herhangi bir bağlantıyı reddetti ve şirket, işgal edilen bölgelerdeki faaliyetlerini kamuya açık bir şekilde bildirmekten kaçındı. Temmuz ayında şirketin sosyal ağ VK’daki kendi sayfasında yayınlanan bir iş ilanında, yalnızca iş yerinin Azak Denizi yakınında olduğu belirtildi. İşveren, iş yerine taşınma ve günde üç öğün yemek sunuyor.
Cyberstorm 256 tarafından sağlanan materyallerle, R-Stroj’un işgal edilen bölgelerdeki çalışmalar için ana yükleniciler listesinde yer aldığı belgelerle doğrulandı.
Ukraynalı hacktivistler ayrıca, R-Stroj ile Sirius şirketi arasında, işgal edilen Makiyivka ve Mariupol şehirlerinde çalışmalar için alt yüklenici sözleşmelerine erişti:
Sözleşme yapısı ve şirket bağlantıları
Sözleşmeler, işlerin kapsamını ve yerini belirler ve finansman yapısını ortaya koyar. Rus devlet bütçesinden müşteri, “Tek Müşteri” (Edini Zakazçik) adlı devlet şirketidir, R-Stroj ise ana yüklenici olarak hareket eder. Şirket, ödemenin bir kısmını elinde tutar, ancak gerçek uygulamayı başka bir şirkete devreder.
Sirius şirketi resmi olarak işgal edilen Kırım’da kayıtlıdır. Mevcut bilgilere göre, şirket ile bölgedeki yerel halk arasında bir bağlantı yoktur. Sirius, tek kullanımlık bir firma özelliklerine sahiptir. Rus iş veritabanına göre, şirket 2023 yılında kurulmuştur – R-Stroj ile sözleşmelerin imzalandığı aynı yıl – ve şu anda tasfiye sürecindedir. Genel müdür, Pyotr Georgiyeviç Bogatyryov, 2013 yılında St. Petersburg’da bir bireysel işletme kaydetmiştir.
Bu şirketlere yaptırımların gerekliliği
Hacktivistler tarafından açıklanan listeler, gerçek aktörleri tanımladığı için büyük önem taşır. Sirius gibi sözde tek kullanımlık firmalar yalnızca bir cephe olarak hizmet eder – kolayca kurulabilir ve tasfiye edilebilir, önemli bir varlığa sahip değildir ve büyük bütçe fonları üzerinde kontrol uygulamaz.
Gerçek finansal akışlar, R-Stroj ve listelerde yer alan yaklaşık yüz diğer şirket gibi birinci düzey şirketler üzerinden gerçekleşir. Bu firmalar, Rus devlet aygıtı içinde en üst düzeyde, bazen doğrudan Başkanlık İdaresi tarafından onaylanır ve kolayca değiştirilemez. Sahipleri, örneğin oligark Aleksey Repik, Kremlin’in iç çevresine aittir.
Sistemin zayıf noktası
Bu şirketler, sistemin yapısal bir zayıf noktasını oluşturur. İş faaliyetlerinin çoğunu Rusya içinde yürütür, Batı teknolojilerini kullanır ve ilgili sektörlerde sistemik bir rol oynar. Bu firmalara yönelik yaptırımlar, kritik teknoloji ve sermayeye erişimi önemli ölçüde zorlaştırabilir, bu da kaçınılmaz olarak işgal edilen bölgelerdeki Rus genişlemesini engeller. Bu nedenle Kremlin, bu aktörler hakkında bilgileri gizlemek için büyük çaba harcar.
Şimdiye kadar bu şirketlerin yalnızca birkaçı uluslararası yaptırımlara tabidir. Örneğin, 2014’ten beri işgal edilen bölgelerde telekomünikasyon alanında merkezi bir aktör olan Miranda-Media ve iştiraki Mirtelekom, Avrupa Birliği’nin yaptırım listesine ancak 2023 sonunda eklendi.
Gecikmiş uluslararası tepki
Miranda-Media, işgal edilen bölgelerde telekomünikasyon alanında kilit bir aktördür. Ancak Avrupa Birliği, bu şirketi yalnızca 2023 sonunda yaptırımlara tabi tuttu. Aynı şekilde, sıkça bahsedilen R-Stroj, Mariupol’daki faaliyetlerine ilişkin raporların yayınlanmasından sonra, 2024 yazında hem AB hem de İsviçre tarafından yaptırım listelerine eklendi. Buna karşın, VAD şirketi, Kırım’daki faaliyetleri nedeniyle geniş çaplı işgalden önce birkaç ülke tarafından yaptırımlara tabi tutulmuştu.
Listelerde yer alan şirketlerin büyük çoğunluğu henüz yaptırımlara tabi değildir – Ukrayna tarafından bile. Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi ile uluslararası toplum, bu duruma dikkat etmeli ve durumu düzeltmek için önlemler almalıdır.
Ayrıca, gazeteciler ve OSINT araştırmacıları, yayımlanan listeleri dikkatle incelemeye davet edilir:
Deneyimler, görünüşte resmi şirket isimlerinin ardında genellikle Rus güvenlik servisi temsilcilerinin bulunabileceğini gösterir. Mart 2025’te, Agentstvo gazetesinin gazetecileri, 500 milyar ruble değerinde devlet sözleşmelerine sahip EKS şirketinin gerçek koordinatörünün Rus GRU subayı Aleksey Vlasov olduğunu tespit etti.
EKS şirketi, Rus Bölgesel Kalkınma Fonu’nun 111 yüklenici listesinde ikinci sırada yer alır ve Ukrayna’nın işgal edilen bölgelerinde faaliyet gösterir.
İnformNapalm’dan diğer makaleleri okuyun
- Rusya Savunma Bakan Yardımcısı Pavel Fradkov’a ait sızdırılan e-posta
- CyberStorm-256 ve İnformNapalm, Hindistan’dan Rusya’ya yapılan yaptırımlı askeri sevkiyatları engelliyor
- Rus Donanması’nın gelişim stratejileri ve 243. Askeri Temsilciliğine yönelik siber saldırılar
Kaynağa link atarak paylaşırsanız seviniriz! Creative Commons – Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Facebook, Twitter ve Telegram’da İnformNapalm’ın sayfalarını takip edin.
İnformNapalm’ın herhangi bir hükümetten veya sponsordan mali desteği yoktur. Tek sponsorumuz bireysel gönüllüler ve okuyuculardır. Ayrıca Buymeacoffee aracılığıyla aylık mini bağışlar yaparak İnformNapalm’ı destekleyebilirsiniz.
