Украінскія ракеты і беспілотнікі разбурылі цэнтральную арку аўтамабільнага моста праз Керчанскі праліў і пралёт пад ёю. Падчас удару 17 лістапада 2026 года была пашкоджаная і чыгуначная частка моста. Паводле Службы бяспекі Украіны (СБУ), удару папярэднічала сяміэтапная аперацыя, якая доўжылася каля месяца. Мост, пабудаваны Расіяй пасля незаконнай анексіі Крыма, даўно знаходзіцца ў полі ўвагі ўкраінскіх спецслужбаў. Яшчэ ў 2022 годзе ўкраінская вайсковая разведка атрымала вялікі аб’ём расійскай тэхнічнай дакументацыі пра гэты аб’ект.
На фота і відэа, апублікаваных прэзідэнтам Украіны Уладзімірам Зяленскім, відаць сталёвую арку, якая ўпала ў Керчанскі праліў, і вялікі разрыў у аўтамабільнай частцы моста. Паводле ўкраінскага Генштаба, рух аўтамабіляў цалкам спынены. Чыгуначная арка таксама пашкоджаная. Расійскія акупацыйныя ўлады спынілі аўтамабільны рух, а расійскія крыніцы паведамілі пра частковае аднаўленне руху цягнікоў. Ступень пашкоджанняў і цяперашняя прапускная здольнасць чыгункі застаюцца невядомымі.
Месячная аперацыя супраць расійскай абароны
Як вынікае з паведамлення СБУ, у аперацыі ўдзельнічалі СБУ і іншыя падраздзяленні Сіл абароны Украіны, у тым ліку Сілы беспілотных сістэм. Зяленскі паведаміў пра ўдары па расійскіх радыёлакацыйных станцыях і сродках радыёэлектроннай барацьбы. Расія на працягу некалькіх гадоў узмацняла абарону моста. Гэта адзін з найбольш пільна ахоўваных аб’ектаў інфраструктуры на акупаваным паўвостраве.
Арка аўтамабільнага моста ўпала ў Керчанскі праліў
Арка аўтамабільнага моста была пашкоджаная яшчэ 16 лістапада. Паводле ўкраінскага маніторынгавага канала «Крымскі вецер», яна дэфармавалася, а часткі дарожнага палатна праселі і зрушыліся. Расійскія ўлады спачатку перакрылі мост, але ўвечары таго ж дня аднавілі пачарговы рух у абодвух кірунках. У ноч на 17 лістапада прагрымелі новыя выбухі, пасля якіх арка і пралёт пад ёю ўпалі ў праліў. Генштаб Украіны пацвердзіў, што пасля гэтага аўтамабільны рух па мосце стаў немагчымы.
Чыгуначная частка моста засталася стаяць. СБУ паведаміла пра пашкоджанні паводле папярэдніх звестак, а Генштаб Украіны заявіў, што чыгуначная арка была паражаная. Расійскія чыгуначныя аператары паведамілі пра частковае аднаўленне руху цягнікоў. Прапускная здольнасць чыгункі пасля ўдару пакуль невядомая.
Паводле паведамленняў, абрынутая арка перакрыла Керч-Енікальскі канал — штучна паглыблены суднаходны шлях паміж Чорным і Азоўскім морамі. Калі гэтыя звесткі пацвердзяцца, для аднаўлення суднаходства спатрэбіцца падняць абломкі. Гэта складаныя работы, падчас якіх, магчыма, давядзецца разразаць часткі канструкцыі пад вадой.
Прызначаны Расіяй кіраўнік акупацыйнай адміністрацыі Сяргей Аксёнаў заявіў, што ў выніку ўдару беспілотніка ў Ленінскім раёне Крыма побач з Керччу загінулі два чалавекі. Следчы камітэт Расіі пацвердзіў, што ўдары 16 і 17 лістапада пашкодзілі канструкцыі моста, але не ўдакладніў маштаб пашкоджанняў. Прэс-сакратар Крамля Дзмітрый Пяскоў заявіў, што мост адновяць. Надзейнага графіка аднаўлення аўтамабільнай аркі пакуль няма.
Расійская дакументацыя пра мост трапіла да ўкраінскай вайсковай разведкі
16 чэрвеня 2022 года Галоўнае ўпраўленне разведкі Міністэрства абароны Украіны паведаміла, што атрымала падрабязную расійскую тэхнічную дакументацыю пра транспартны пераход праз Керчанскі праліў. InformNapalm таксама мае расійскія дакументы пра эксплуатацыю і абслугоўванне аўтамабільнай часткі моста.
Апублікаваўшы дакументы ў 2022 годзе, украінская разведка паставіла пад сумнеў расійскія заявы пра поўную абароненасць моста. Крэмль тады сцвярджаў, што расійскія вайскоўцы кантралююць сітуацыю, хоць тэхнічная дакументацыя ўжо была ва ўкраінскага боку. Ці выкарыстоўвалі яе пры планаванні ўдару 17 лістапада, публічна невядома.
InformNapalm раней паведамляў пра зрухі грунту на пад’язной дарозе
30 студзеня 2019 года InformNapalm апублікаваў унутраныя дакументы расійскіх ведамстваў і фотаздымкі, якія сведчылі пра зрухі грунту на адной з пад’язных дарог да моста. Матэрыялы паходзілі з транспартнага ведамства акупацыйнай адміністрацыі Крыма. Іх перадалі InformNapalm хактывісты Ukrainian Cyber Alliance. Згодна з дакументамі, праблемы ўзніклі пасля работ расійскай будаўнічай кампаніі «Стройгазмантаж».

У лісце ад 30 студзеня 2019 года акупацыйныя ўлады папярэджвалі, што далейшыя зрухі грунту могуць закрануць усё дарожнае палатно і ў найгоршым выпадку цалкам спыніць рух па адзінай пад’язной дарозе. InformNapalm таксама апублікаваў звесткі са справаздачы будаўнічага нагляду ад 23 студзеня і фотаздымкі пашкоджанняў. Абследаванне тычылася пад’язной дарогі. Дакументы сведчаць, што расійскія ўлады ведалі пра сур’ёзныя праблемы з прылеглай інфраструктурай ужо ў першы год эксплуатацыі моста.
Наступствы для расійскіх перавозак у Крым
Керчанскі мост даўжынёй каля 19 кіламетраў злучае Краснадарскі край Расіі з акупаваным Крымам. Аўтамабільную частку адкрылі ў 2018 годзе, чыгуначную — пазней. Будаўніцтва пачалося пасля незаконнай анексіі Крыма Расіяй у 2014 годзе. З таго часу мост мае для Крамля вялікае сімвалічнае значэнне. Расія выкарыстоўвала яго для перавозкі асабовага складу, боепрыпасаў, паліва і іншых грузаў у Крым і далей да акупацыйных войскаў на поўдні Украіны. У ходзе вайны роля моста ў вайсковым забеспячэнні змянілася. Расія таксама выкарыстоўвае сухапутны калідор праз акупаваныя тэрыторыі поўдня Украіны.
Спыненне руху па мосце павялічвае нагрузку на чыгунку і іншыя сухапутныя маршруты. Маштаб наступстваў будзе залежаць ад стану чыгуначнага палатна, магчымасці перанакіраваць транспарт і тэрмінаў аднаўлення. Украінскі Генштаб паведамляў, што ўвосень украінскія сілы таксама наносілі ўдары па маставых пераходах каля Чангара і Генічэска. Мэта гэтых удараў — абмежаваць забеспячэнне расійскіх акупацыйных войскаў у Крыме і на поўдні Украіны.
Чацвёртая буйная аперацыя супраць Керчанскага моста
Паводле СБУ, удар 17 лістапада стаў чацвёртай буйной аперацыяй службы супраць Керчанскага моста. Папярэднія адбыліся ў кастрычніку 2022 года, ліпені 2023 года і чэрвені 2025 года.
Камандуючы Сіламі беспілотных сістэм Украіны Роберт Броўдзі з пазыўным «Мадзьяр» неаднаразова папярэджваў расійскія акупацыйныя войскі, што транспартныя шляхі ў Крым могуць быць разбураныя. Ён заклікаў іх пакінуць паўвостраў, пакуль гэта яшчэ можна зрабіць на аўтамабілі. Тым часам Расія працягвае наносіць удары па ўкраінскай інфраструктуры. У ноч на 17 лістапада былі паражаныя, сярод іншых аб’ектаў, два масты праз Дняпро ў Кіеве. Зяленскі назваў аперацыю супраць Керчанскага моста адказам на расійскія ўдары па транспартных шляхах Украіны.
Пасля разбурэння аўтамабільнай аркі рух па мосце паміж Расіяй і акупаваным Крымам спыніўся. Мост, які расійскае кіраўніцтва выкарыстоўвае як сімвал анексіі Крыма, зноў аказаўся ўразлівым, нягледзячы на шматгадовае ўзмацненне абароны.
Дадатковае чытанне: «Крым за заслонай. Даведнік па зоне акупацыі» (PDF па-нямецку), выданне цэнтра Prometheus.
Пераклад і адаптацыя матэрыялу InformNapalm Österreich. Ліцэнзія арыгінала — Creative Commons Attribution 4.0 International.








Прочитайте нову книгу "Донбас у вогні". Це керівництво буде корисно для журналістів, дослідників, військових експертів, дипломатів та всіх, хто збирає інформацію про війну на Донбасі.

Падчас вышкалаў «Захад-2017» расейскі Ка-52 выпусьціў тры ракеты і пашкодзіў машыну кіраваньня комплексу «Леер-3»
Дзяніс Івашын: Беларусь – гэта лайт-вэрсія ДНР. Гарачы камэнтар тэлеканалу Белсат
Кантракт у баявікі “наваросіі” аформлены ў Валгаградзкім ваенкамаце
Усход – справа тонкая: 29 вайскоўцаў з 291-й артбрыгады ЗС РФ у Сірыі
22-я брыгада СпН ГРУ РФ. Два мэдалі за Данбас і адпачынак у Нікарагуа