Rusya, Belarus sınırı boyunca İHA savaşına yönelik kapsamlı bir altyapı oluşturdu. Bu altyapı, Smolensk, Bryansk ve Oryol oblastlarındaki en az beş hava üssünü ve fırlatma tesisini kapsamaktadır. Ayrıca Belarus hava sahası boyunca veya bu hava sahası üzerinden saldırı İHA’larının kullanımını ve uçuş rotaları ile sinyal aktarımını desteklemek amacıyla Belarus’un sivil telekomünikasyon altyapısından yararlanılmasını da içermektedir.
Bu sistem yalnızca Ukrayna’ya karşı kullanılmamaktadır. Fenix ile İnformNapalm tarafından yürütülen ortak siber operasyondan elde edilen verilere göre, Eylül 2025’te onlarca Rus İHA’sının Polonya hava sahasına girmesi, yeni bir taktiğin ve Belarus mobil iletişim altyapısının kapasitesinin test edilmesinin bir parçasıydı. Ukrayna, 18 Şubat 2026 tarihinde Aleksandr Lukaşenko’ya yaptırım uyguladı. Yaptırım kararının gerekçeleri arasında, Rusya’nın İHA saldırıları gerçekleştirme kapasitesini artıran Belarus’taki altyapı genişletmeleri açıkça yer aldı.
Belarus yakınlarında Rus tesisleri tespit edildi
10 Haziran 2026 tarihinde Radio Svoboda’nın Belarus servisi, Belarus yakınlarında bulunan bir dizi önemli Rus tesisini ortaya koyan bir araştırma yayımladı. Bu bulgular yalnızca Rus askeri altyapısının belgelenmesi açısından önem taşımamaktadır. Aynı zamanda Rusya’nın İHA’larını nerelerde yoğunlaştırdığı, fırlatmaların hangi noktalardan gerçekleştirildiği, hangi uçuş rotalarının kullanılabileceği, İHA’ların neden düzenli olarak Belarus hava sahasına girdiği ve Belarus’un Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa nasıl kademeli olarak entegre edildiği konularının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Bu analiz, Radio Svoboda’nın Belarus servisinin araştırmasına, analiz merkezi Fenix ile İnformNapalm tarafından yürütülen ortak siber operasyondan elde edilen materyallere, Radio Svoboda’nın araştırması kapsamında yayımlanan Planet Labs uydu görüntülerine ve Ukraynalı ile uluslararası OSINT gruplarının verilerine dayanmaktadır.
Beş merkezi tesis
1. Şatalovo hava üssü, Smolensk oblastı
Koordinatlar
54.33892, 32.47221
Belarus sınırına uzaklık
Yaklaşık 46 kilometre
Durum
2025 yılının başından bu yana kullanılmaktadır.
Şatalovo, Belarus yakınlarında saldırı İHA’larının fırlatılması için kullanılan bilinen en yakın Rus üssüdür. Hava üssündeki inşaat çalışmaları 2025 yılının başında başladı. Kısa bir süre sonra bölgenin doğu kesiminde Shahed ve Geran tipi İHA’lar için iki kalıcı fırlatma tesisi inşa edildi. Planet Labs’ın 5 Mayıs 2026 tarihli uydu görüntülerinde, inşaat faaliyetleri hâlen devam ederken bu tür yaklaşık on tesis görülmektedir.
Üste ayrıca hava savunma sistemleri ile İHA’lar için korunaklı konuşlanma alanları olduğu değerlendirilen yapılar da tespit edilmiştir. Ukraynalı izleme kanallarına göre Şatalovo’dan haftada birkaç kez İHA fırlatması gerçekleştirilmektedir.
Önemli bulgulardan biri, Geran İHA’sının jet motorlu versiyonlarına ait olabilecek fırlatma izleridir. 1 Mart 2026 tarihli uydu görüntülerinde, fırlatma tesislerinin yakınındaki kar örtüsü üzerinde jet motorlarından kaynaklanan egzoz izlerini andıran koyu renkli izler görülmektedir. Bu durum, Şatalovo’nun yalnızca geleneksel saldırı İHA’ları için kullanılmadığını, aynı zamanda Rusya’nın daha hızlı jet motorlu varyantlara geçiş sürecinde de rol oynayabileceğini göstermektedir.
Eylül 2025’te Şatalovo, daha sonra Polonya hava sahasına giren İHA’ların kalkış noktalarından biri olarak gösterildi. Bu nedenle tesis, yalnızca Ukrayna’daki savaş açısından değil, aynı zamanda NATO’nun doğu kanadına yönelik daha geniş kapsamlı tehdit yapısının bir parçası olması bakımından da önem taşımaktadır.
2. Tsimbulovo fırlatma tesisi, Oryol oblastı
Koordinatlar
53.36858, 35.81660
Belarus sınırına uzaklık
Yaklaşık 200 kilometre
Durum
2024 sonbaharından bu yana kullanılmaktadır.
Tsimbulovo tesisi, saldırı İHA’ları için kullanılan bilinen en büyük Rus üslerinden biridir. İnşaat çalışmaları Ağustos 2024’te başladı ve ilk fırlatmaların aynı yılın sonbaharında gerçekleştirilmiş olabileceği değerlendirilmektedir.
Planet Labs’ın 1 Haziran 2026 tarihli uydu görüntülerine göre tesis yaklaşık ikiye dört kilometrelik bir alanı kapsamaktadır. 2026 yılının ilkbaharında tesisin büyüklüğü neredeyse iki katına çıkmıştır. Bölgede en az on iki aktif fırlatma tesisi görülmektedir. Buna ek olarak, sekize kadar ilave sabit pozisyonun hazırlık aşamasında olduğu değerlendirilmektedir. Alanda ayrıca mobil platformlardan gerçekleştirilen fırlatmalar için uzun bir fırlatma hattı ile yaklaşık yüz depo ve destek tesisi bulunmaktadır.
Ukraynalı değerlendirmelere göre bölgede aynı anda yüzlerce saldırı İHA’sı depolanabilmektedir. Bu nedenle Tsimbulovo yalnızca bir fırlatma noktası olarak değil, aynı zamanda İHA operasyonları için önemli bir lojistik merkez olarak da değerlendirilmelidir. Depolama, hazırlık faaliyetleri, lojistik ve geniş çaplı İHA saldırılarının koordinasyonu burada yürütülmektedir.
En dikkat çekici unsurlardan biri, yaklaşık 85 metre uzunluğundaki raylı fırlatma sistemleridir. Analistler, bu sistemlerin Geran-5 dâhil olmak üzere Geran İHA’sının yeni jet motorlu versiyonlarının fırlatılması için tasarlanmış olabileceğini değerlendirmektedir. Bu değerlendirmenin ilerleyen gözlemlerle doğrulanması hâlinde Tsimbulovo, Rus İHA kapasitesindeki teknolojik gelişimin önemli göstergelerinden biri hâline gelecektir. Bu gelişim, daha yavaş seyreden saldırı İHA’larından, tespit edilmesi ve etkisiz hâle getirilmesi çok daha zor olan daha hızlı sistemlere geçişi göstermektedir.
3. Navlya’daki İHA kompleksi, Bryansk oblastı
Koordinatlar
52.85476, 34.50651
Belarus sınırına uzaklık
Yaklaşık 127 kilometre
Ukrayna sınırına uzaklık
Yaklaşık 75 kilometre
Durum
2024 sonbaharından bu yana kullanılmaktadır.
Navlya’daki tesis sıfırdan inşa edilmiştir. 2022 yılında burada çakıllı bir yoldan başka hiçbir şey bulunmuyordu. Kapsamlı genişletme çalışmaları 2024 yazında başladı. İlk olarak araç platformlarından İHA fırlatılmasına imkân sağlayan bir fırlatma hattı inşa edildi. Ardından üzerleri toprakla örtülü üç büyük korunaklı tesis inşa edildi.
Tesis, 2025 yılı boyunca daha da genişletildi. 1 Haziran 2026 tarihli uydu görüntülerinde en az üç sabit fırlatma pozisyonu ile muhtemelen İHA depolamak amacıyla kullanılan yaklaşık 16 küçük korunaklı yapının bulunduğu görülmektedir. Genişletme çalışmaları hâlen devam etmektedir.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Nisan 2026’da tesise yönelik saldırılar gerçekleştirdi. Ancak Ukraynalı izleme kanallarına göre Geran İHA’ları ile Gerbera tipi sahte hedef İHA’larının fırlatılması haftada birkaç kez devam etti. Bu tür faaliyetler 1 ve 3 Haziran 2026 tarihlerinde de rapor edilmiştir.
Navlya, Rus İHA altyapısının ne derece dayanıklı hâle geldiğini göstermektedir. Korunaklı yapılar, fırlatma pozisyonları ve farklı işlevlere sahip dağınık tesisler, saldırıların ardından faaliyetlerini yeniden sürdürebilmektedir. Navlya örneği, tek bir saldırının yeterli olmadığını göstermektedir. Bir saldırının gerçek etkisini değerlendirebilmek için faaliyetlerin ne kadar sürede yeniden başladığının düzenli olarak izlenmesi ve analiz edilmesi gerekmektedir.
4. Syeşça hava üssü, Bryansk oblastı
Koordinatlar
53.71538, 33.34548
Belarus sınırına uzaklık
Yaklaşık 45 kilometre
Durum
2023 yılında Rus saldırı İHA’larının başlıca fırlatma üslerinden biri olarak gösterildi. Aynı zamanda 2022–2024 döneminde önemli bir transit merkez olarak görev yaptı.
Syeşça, yeni inşa edilen İHA komplekslerinden farklı bir yapıya sahiptir. Burası yeni kurulmuş bir tesis değil, 2022–2024 yılları arasında Rusya ile Belarus arasındaki Rus askerî havacılık faaliyetlerinin en önemli transit merkezlerinden biri olarak kullanılan bir askerî hava üssüdür.
Ukrayna Hava Kuvvetleri Sözcüsü Yuriy İhnat, 2023 yılında Syeşça’yı Kyiv’e yönelik Rus Shahed İHA’larının en önemli fırlatma üslerinden biri olarak tanımlamıştır. İngiliz askerî istihbaratı da üssün önemine dikkat çekmiştir. Mayıs 2023’te hava üssüne yönelik Ukrayna İHA saldırılarının ardından Syeşça, Ukrayna kaynaklarında saldırı İHA’larının aktif bir fırlatma üssü olarak daha seyrek yer almaya başlamıştır.
Buna rağmen hava üssü stratejik önemini kaybetmemiştir. 4 Haziran 2026 tarihli uydu görüntülerinde yeni inşaat faaliyetleri, hava savunma sistemleri için oluşturulmuş toprak setler, farklı noktalara dağıtılmış nakliye uçakları ve İHA saldırılarına karşı geçici koruma amacıyla kısmen otomobil lastikleriyle örtülmüş uçaklar görülmektedir.
Üssün önemi esas olarak İHA fırlatmalarından kaynaklanmamaktadır. Syeşça hâlen önemli bir lojistik merkezdir ve gerektiğinde yedek üs olarak da kullanılabilir. Tesis, lojistik sevkiyatlar, hava unsurlarının farklı noktalara dağıtılması, askerî hedeflerin korunması ve Belarus yönündeki Rus lojistik faaliyetlerinin desteklenmesinde merkezi bir rol oynamaktadır.
5. Asovitsya’daki fırlatma tesisi, Bryansk oblastı
Koordinatlar
52.32268, 34.50236
Belarus sınırına uzaklık
Yaklaşık 163 kilometre
Ukrayna sınırına uzaklık
Yaklaşık 35 kilometre
Durum
İnşa süreci devam eden yeni bir tesis. Faaliyetlerin inşaatın başlamasından birkaç ay sonra başlamış olabileceği değerlendirilmektedir.
Asovitsya, bu altyapı kapsamında tespit edilen tesisler arasında en yeni olanıdır. İnşaat çalışmaları 2025 yazında başladı. Planet Labs’ın 11 Ocak 2026 tarihli uydu görüntülerinde en az iki sabit fırlatma tesisi ile dört küçük korunaklı depo görülmektedir.
Araştırmacıların değerlendirmelerine göre tesis, inşaatın başlamasından yalnızca birkaç ay sonra fırlatma faaliyetleri için kullanılmaya başlanmış olabilir. Bununla birlikte, Asovitsya’yı Tsimbulovo veya Navlya ile aynı türden tam kapasiteye ulaşmış bir kompleks olarak değil, hâlen gelişim aşamasındaki bir tesis olarak tanımlamak daha doğru olacaktır.
Asovitsya’nın analiz açısından taşıdığı özel önem de buradan kaynaklanmaktadır. Tesis, Rus fırlatma altyapısının ilk gelişim aşamalarının nasıl şekillendiğini göstermektedir. İlk olarak fırlatma pozisyonları, korunaklı yapılar, erişim yolları ve korumalı depolar inşa edilmekte, ardından bölge kademeli olarak işlevsel bir askerî tesise dönüşmektedir.
Tesisin Ukrayna sınırına yalnızca yaklaşık 35 kilometre uzaklıkta bulunması, Kuzey Ukrayna’ya yönelik uçuş sürelerini önemli ölçüde kısaltmaktadır. Tesis tam operasyonel hâle gelirse Çernihiv, Sumı ve Kyiv bölgelerine yönelik tehdidi artırabileceği gibi Rusya-Ukrayna sınırı boyunca yer alan bölgeler için de ek riskler oluşturabilir.
Rus İHA altyapısının kapsamı
Ukrayna Genelkurmayı’nın verilerine göre Rusya’nın saldırı İHA’ları için kullandığı toplam 14 bilinen fırlatma noktası bulunmaktadır. Belarus yakınındaki tesislerin yanı sıra bu ağ; Oryol, Halino, Millerovo, Donetsk, Yeysk, Primorsko-Ahtarsk, Çauda eğitim sahası, Hvardiyske ve Berdyansk’taki tesisleri de kapsamaktadır.
Belarus sınırı boyunca uzanan tesis zinciri, bu sistemin en hızlı büyüyen unsurlarından biridir. Bölgeyi özellikle önemli kılan unsurlar; Ukrayna’nın başkentine yakınlığı, uçuş rotalarının Belarus sınırı boyunca yönlendirilebilmesi, siyasi açıdan hassas bir bölge olan Belarus hava sahasına erişim sağlanabilmesi ve Belarus’un sivil telekomünikasyon altyapısından yararlanılabilmesidir.
Belarus, Rus İHA savaşının bir parçası hâline geldi
Rus İHA’larının Belarus hava sahasına yönelik ilk kapsamlı ihlalleri Temmuz 2024’te kaydedilmeye başlandı. Bu gelişme, Rusya’nın Bryansk, Oryol ve Smolensk oblastlarında büyük fırlatma tesisleri inşa etmeye başlamasıyla aynı döneme denk geldi.
O tarihten bu yana Belarus, Shahed ve Geran İHA’ları ile Gerbera tipi sahte hedef İHA’ları için giderek daha sık bir uçuş koridoru ve manevra alanı olarak kullanılmaktadır. İHA’ların bir kısmı Belarus hava sahasına girmekte, diğerleri ise Belarus-Ukrayna sınırı boyunca ilerledikten sonra Kyiv bölgesi, Jitomir bölgesi veya Ukrayna’nın batı kesimlerine yönelmektedir.
Sorunun boyutu Belaruslu yetkililer tarafından da kabul edilmektedir. Belarus Hava Kuvvetleri ve Hava Savunma Komutanı Andrey Lukyanoviç’e göre, 2025 yılı boyunca hava sahasının kullanım kurallarına ilişkin 1.400’den fazla ihlal kaydedildi. İç birliklerin komutanı Mikalay Karpenkau ise aynı yıl Belarus topraklarına düşen yaklaşık 520 İHA’nın etkisiz hâle getirildiğini veya imha edildiğini açıkladı. Bunların yaklaşık üçte biri muharebe amaçlı İHA’lardan oluşuyordu. Belarus güvenlik makamları 2026 yılında ilk kez bu tür ihlallerin neredeyse her gün yaşandığını kabul etti.
Buna rağmen Minsk yönetimi, İHA’ların Rusya’ya ait olduğunu açıkça kabul etmekten sistemli biçimde kaçınmaktadır. İHA’ların kaynağı ya belirsiz bırakılmakta ya da Ukrayna’ya atfedilmektedir. Böylece Lukaşenko rejimi açık gerçeği kabul etmekten kaçınabilmektedir. Belarus kendi hava sahası üzerinde tam denetime sahip değildir ve fiilen Rusya’nın bu hava sahasını Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın bir parçası olarak kullanmasına izin vermektedir.
Ukraynalı askerî kaynaklar, Rus İHA’larının Belarus sınırına son derece yakın güzergâhlarda yönlendirildiğini defalarca bildirmiştir. Bu durum, sınırın hemen yakınında gerçekleştirilecek müdahalelerin hem siyasi hem de operasyonel kısıtlamalara tabi olması nedeniyle Ukrayna hava savunmasının ve mobil ateş unsurlarının görevlerini zorlaştırmaktadır. Rusya açısından ise bu durum, askerî hesapların siyasi baskı unsurlarıyla birleştiği bir manevra alanı yaratmaktadır.
Belarus’un sivil altyapısı Rus İHA operasyonlarını destekliyor
Rus İHA altyapısının bir diğer unsuru iletişim, navigasyon ve sinyal aktarımıyla ilgilidir. Bu unsur, analiz merkezi Fenix tarafından uluslararası istihbarat topluluğu İnformNapalm’ın gönüllülerinin desteğiyle yürütülen bir siber operasyon sırasında belgelendi.
İnformNapalm, operasyonun sonuçlarını Şubat 2026’da yayımladı. Ukraynalı siber uzmanlar altı aydan uzun bir süre boyunca Rus saldırı İHA operatörlerini gizlice takip etti. Çok sayıda Rus askerine ait hesaplara ve İHA operatörlerinin kullandığı izleme sistemlerine erişim sağladılar. Bu sayede Ukrayna Savunma Kuvvetleri, İHA’ların uçuş rotaları, görev profilleri ve Rus komuta sisteminin bazı unsurları hakkında bilgi elde etti.
Operasyonun en önemli sonucu, Rusya’nın İHA operasyonlarını desteklemek amacıyla Belarus’un sivil altyapısını aktif biçimde kullandığının ortaya konulması oldu. Bu kapsamda, İHA’ların uçuş güzergâhları boyunca sinyal gücünü korumak ve kesintisiz iletişimi sağlamak amacıyla kullanılan mobil iletişim kuleleri de yer almaktaydı. Bu durum, Rus ordusunun Kyiv bölgesinden Volın bölgesine kadar uzanan Kuzey Ukrayna’ya yönelik saldırılar gerçekleştirme kapasitesini artırdı.
Rus İHA operatörlerinden elde edilen verilerde, Belarus sınırının iç kesimleri boyunca uzanan uçuş rotalarına ilişkin bilgiler Eylül 2025 gibi erken bir tarihte görülmeye başlanmıştı. Aynı ay içinde NATO üyesi ülkelere, 9–10 Eylül 2025 gecesi çok sayıda Rus İHA’sının Polonya hava sahasına girmesinin bir tesadüf olmadığına ilişkin operasyonel bilgiler iletildi. Olayın, yeni taktiklerin ve Belarus’un sivil telekomünikasyon altyapısının sunduğu imkânların test edilmesinin bir parçası olduğu değerlendirildi.
Bu olay birkaç açıdan önem taşımaktadır. Belarus altyapısının yalnızca Ukrayna’ya yönelik saldırılar için kullanılmadığını göstermektedir. Aynı zamanda Ukrayna’ya silah, askerî teçhizat ve mühimmat sevkiyatında kullanılan ulaşım hatlarına yönelik daha geniş kapsamlı baskı yöntemlerine hazırlık sürecinin de bir parçası olabilir.
Rus İHA savaşının dört unsuru
Şatalovo, Tsimbulovo, Navlya, Syeşça ve Asovitsya’yı birbirinden bağımsız tesisler olarak değerlendirmek, meselenin özünü gözden kaçırmak anlamına gelir. Bu tesisler birlikte, en az dört temel işlevden oluşan bütünleşik bir sistem meydana getirmektedir.
Birinci unsur fırlatma kapasitesidir. Buna sabit fırlatma tesisleri, fırlatma hatları, araç platformları, jet motorlu varyantlar için raylı sistemler ve geniş çaplı İHA saldırıları için hazırlanmış pozisyonlar dahildir.
İkinci unsur depolama ve lojistiktir. Korunaklı depolar, bunkerler, destek tesisleri, lojistik merkezler, hava üsleri ve büyük miktarlarda saldırı İHA’sı depolama kapasitesine sahip diğer tesisler bu kapsamda yer almaktadır.
Üçüncü unsur uçuş rotaları ve manevra alanıdır. Buna Belarus yakınındaki hava sahasının kullanılması, sınır hattı boyunca gerçekleştirilen uçuşlar, Belarus hava sahasına yapılan ihlaller ve sonrasında Ukrayna’daki hedeflere yönelen rota değişiklikleri dahildir.
Dördüncü unsur ise komuta, kontrol ve sinyal aktarımıdır. İletişim kanalları, mobil iletişim kuleleri, röle istasyonları ve İHA operasyonlarının etkinliğini artırırken kesintisiz iletişimi mümkün kılan dijital altyapı bu unsurun parçalarıdır.
Rus İHA kapasitesini dayanıklı kılan unsur, bu bileşenlerin birlikte çalışabilmesidir. Bir tesis zarar görür veya devre dışı kalırsa faaliyetler başka noktalara aktarılabilir. Bir uçuş rotası aşırı riskli hâle gelirse alternatif güzergâhlar kullanılabilir. Geleneksel Shahed İHA’larının etkinliği azalırsa altyapı jet motorlu varyantlara ve sahte hedef İHA’larına uyarlanabilir.
Sistemin asıl gücü uyum sağlama yeteneğinde yatmaktadır. Tek tek tesisler hasar görebilir veya imha edilebilir, ancak diğer unsurlar varlığını koruduğu sürece sistemin bütünü çalışmaya devam edebilir.
Belarus yönündeki Rus stratejisi
Rusya’nın Belarus yönündeki altyapı yatırımları birden fazla amaca hizmet etmektedir. Fırlatma noktalarının farklı bölgelere dağıtılması sayesinde Rusya, Ukrayna hava savunmasını aynı anda farklı yönlerden baskı altına alabilmektedir. Bu durum, İHA’ların uçuş rotalarını öngörmeyi ve karşı tedbirler planlamayı zorlaştırmaktadır.
Kuzey Ukrayna’ya olan yakınlık da önemli bir faktördür. Şatalovo ve Syeşça, Kyiv bölgesine yönelik saldırılar açısından önem taşımaktadır. Navlya ve Asovitsya, Çernihiv, Sumı ve Kyiv bölgelerine yönelik operasyonlarda önemli rol oynamaktadır. Tsimbulovo ise daha geniş uçuş rotası seçeneklerine sahip kapsamlı İHA saldırıları için önemli bir lojistik merkez işlevi görmektedir.
Belarus hava sahası da Rus planlamasında merkezi bir yer tutmaktadır. Rusya, Ukrayna’nın karşı tedbirlerinin siyasi açıdan hassas kabul edildiği bir alanı kullanarak, İHA’larla mücadele ihtiyacı ile siyasi gerilim riskini karşı karşıya getiren bir ikilem yaratmaya çalışmaktadır.
Navlya örneği ayrıca sistemin dayanıklılığının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Tesis saldırıya uğradıktan sonra bile fırlatma faaliyetleri yeniden başlayabilmektedir. Bu nedenle çok sayıda küçük tesisten oluşan dağınık bir altyapı, tek ve savunmasız büyük bir merkezden daha etkili olabilir.
Teknolojik gelişim de devam etmektedir. Tsimbulovo’daki raylı fırlatma sistemleri ve Şatalovo’da tespit edilen olası jet motorlu fırlatma izleri, Rusya’nın İHA kampanyasını azaltmadığını göstermektedir. Aksine, bu kapasite yeni teknolojik çözümlere ve yeni hava saldırısı yöntemlerine uyarlanarak geliştirilmeye devam etmektedir.
Verilerin tehdit gelişiminin izlenmesinde kullanımı
Fırlatma tesisleri ve hava üslerine ait koordinatlar, OSINT grupları, izleme projeleri, güvenlik kurumları ve erken uyarı sistemleri açısından pratik bir değer taşımaktadır. Bu veriler, Rus İHA altyapısının zaman içinde nasıl geliştiğini ve kullanıldığını takip etmeyi mümkün kılmaktadır.
İHA’ların muhtemel kalkış noktaları
Kesin koordinatlar, gözlemlenen uçuş rotalarının muhtemel fırlatma bölgeleriyle ilişkilendirilmesini mümkün kılmaktadır. Güneydoğu Belarus üzerinde veya Belarus-Ukrayna sınırı boyunca İHA hareketleri tespit edildiğinde, bu hareketler Şatalovo, Syeşça, Navlya, Asovitsya ve Tsimbulovo’daki bilinen tesislerle karşılaştırılabilir.
Uçuş koridorlarının nasıl geliştiği
Fırlatma noktalarına ilişkin veriler; uçuş rotaları, Belarus hava sahası ihlalleri, mobil iletişim ağlarının kapsama alanı ve muhtemel röle istasyonlarıyla birlikte değerlendirildiğinde tekrar eden örüntüler tespit edilebilir. Bu tür uçuş koridorları, Rusya’nın hangi güzergâhları en güvenilir seçenekler olarak gördüğünü ortaya koyduğu için tekil fırlatmalardan daha önemli olabilir.
Yaklaşan faaliyetlere ilişkin işaretler
Sürekli uydu takibi, faaliyetlerdeki artışa ilişkin erken göstergeler sağlayabilir. Yeni araçlar, genişletilmiş depolar, değiştirilen fırlatma pozisyonları, yeni inşa edilen yollar, hava savunma sistemleri veya ilave korunaklı yapılar, yeni saldırı hazırlıklarının işareti olabilir.
Yeni tesislerin erken tespiti
Asovitsya örneği, yeni fırlatma tesislerinin tam kapasiteyle faaliyete geçmeden önce de tespit edilebileceğini göstermektedir. Bu nedenle yalnızca bilinen hava üslerini izlemek yeterli değildir. Fırlatma hatları, bunkerler, toprak setler, erişim yolları ve diğer destek altyapı unsurlarına sahip sahalar da yeni faaliyetlere ilişkin erken işaretler verebilir.
Hedefin vurulup vurulmamasından daha fazlası
Navlya’dan elde edilen deneyimler, bir saldırının etkisinin yalnızca hedefin vurulup vurulmadığına bakılarak değerlendirilemeyeceğini göstermektedir. En az bunun kadar önemli olan unsur, sonrasında neler yaşandığıdır. Araçlar ve ekipman geri dönüyor mu? Fırlatma faaliyetleri yeniden başlıyor mu? Korunaklı yapılar onarılıyor mu? Tesis yeniden genişletiliyor mu?
Tüm NATO’yu ilgilendiren bir mesele
Polonya’da 9–10 Eylül 2025 tarihlerinde yaşanan İHA olayı, bu altyapının artık yalnızca Ukrayna’yı ilgilendirmediğini göstermiştir. Belarus üzerinden veya Belarus sınırı boyunca uzanan uçuş rotaları, Polonya’ya, Baltık devletlerine ve Ukrayna’ya askerî yardım ulaştırmak için kullanılan ulaşım hatlarına yönelik baskı yöntemlerinin test edilmesinde de kullanılabilir. Bu nedenle söz konusu bölgenin izlenmesi; Ukrayna, Polonya, Litvanya, Letonya, Estonya ve NATO’nun tamamı açısından ortak bir çıkar niteliği taşımaktadır.
Minsk rejiminin sorumluluğu
Belarus rejimi aynı anda birbiriyle bağdaşmayan iki tutumu sürdürmeye çalışmaktadır. Bir yandan yetkililer hava sahasının kapsamlı biçimde ihlal edildiğini, tekrarlanan İHA olaylarını ve düşen İHA’ların etkisiz hâle getirilmesi gerektiğini kabul etmektedir. Diğer yandan ise bunların Rus İHA’ları olduğunu açıkça kabul etmekten kaçınmakta ve saldırgan tarafa siyasi destek vermeyi sürdürmektedir.
Bununla birlikte mevcut veriler farklı bir tablo ortaya koymaktadır. Belarus toprakları Rus İHA operasyonlarının yönlendirilmesinde kullanılıyor, Belarus hava sahası Ukrayna’ya yönelik saldırılar için bir koridor işlevi görüyor ve ülkenin sivil telekomünikasyon altyapısı İHA’ların iletişim ve navigasyon faaliyetlerini desteklemek amacıyla kullanılıyorsa, Minsk’i dışarıdan bakan tarafsız bir aktör olarak değerlendirmek güçleşmektedir.
Belarus rejimi yalnızca Rusya’nın siyasi bir müttefiki değildir. Aynı zamanda Belarus’u, Rus savaş faaliyetlerini destekleyen altyapının ayrılmaz bir parçası hâline getirmiştir. Bu çerçevede Aleksandr Lukaşenko’ya, Rus İHA savaş kapasitesinin geliştirilmesine katkıda bulunduğu gerekçesiyle uygulanan yaptırımlar sembolik bir adımın ötesinde anlam taşımaktadır. Bu yaptırımlar somut olgulara dayanmaktadır.
Sonuçlar
Rusya, Belarus yönünde; fırlatma tesislerini, hava üslerini, depolama alanlarını, lojistik merkezleri, sınır hattı boyunca uzanan uçuş rotalarını, Belarus hava sahasının kullanımını ve Belarus’un sivil altyapısı üzerinden gerçekleştirilen çeşitli sinyal aktarım yöntemlerini kapsayan bütünleşik bir sistem oluşturmuştur.
Bu sistemin amacı, Rus İHA saldırılarının kapsamını, esnekliğini ve dayanıklılığını artırmak, Kuzey Ukrayna’ya yönelik uçuş sürelerini kısaltmak, Ukrayna hava savunmasının görevlerini zorlaştırmak, Belarus’u siyasi bir koruma alanı olarak kullanmak ve aynı zamanda NATO’nun doğu kanadına yönelik baskı yöntemlerini test etmektir.
Ukrayna, OSINT grupları ve NATO üyesi ülkeler açısından görev yalnızca münferit fırlatmaları kaydetmekten ibaret değildir. En az bunun kadar önemli olan husus, fırlatma noktalarından ve depolama alanlarından lojistik merkezlere, uçuş rotalarına, röle istasyonlarına, iletişim ağlarına ve tekrar eden uçuş koridorlarına kadar uzanan bütün sistemin haritalandırılmasıdır.
Belarus yönü, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü İHA savaşının en önemli unsurlarından biri hâline gelmiştir. Aynı zamanda Avrupa’nın çok daha geniş bir bölgesi için potansiyel bir güvenlik sorunu oluşturmaktadır.
Bu analiz açık kaynaklara dayanmakta olup, uluslararası gönüllü istihbarat topluluğu İnformNapalm’ın kurucusu Roman Burko tarafından hazırlanmıştır.
İnformNapalm’dan diğer makaleleri okuyun
- Rusya’nın Starlink muadili Gonets’e CYBINT operasyonu
- Ukrayna, Rusya’nın emperyalist paradigmasını içeriden nasıl zayıflatabilir
- İnformNapalm, Rusya’ya karşı yürüttüğü istihbarat faaliyetlerinde on ikinci yılını tamamlıyor
Kaynağa link atarak paylaşırsanız seviniriz! Creative Commons – Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Facebook, Twitter ve Telegram’da İnformNapalm’ın sayfalarını takip edin.
İnformNapalm’ın herhangi bir hükümetten veya sponsordan mali desteği yoktur. Tek sponsorumuz bireysel gönüllüler ve okuyuculardır. Ayrıca BuyMeACoffee aracılığıyla aylık mini bağışlar yaparak İnformNapalm’ı destekleyebilirsiniz.
